Bài học từ thời vỡ quỹ tín dụng

Bài học từ thời vỡ quỹ tín dụng
TP - Giai đoạn 1988-1989, gần 100 Quỹ tín dụng nhân dân đã bị “vỡ” chỉ sau 2 năm thành lập. Từ bài học đổ vỡ này, ông Cao Sĩ Kiêm, nguyên Thống đốc Ngân hàng nhà nước (NHNN) thời kỳ đó đã chỉ ra cái gốc nợ xấu của các ngân hàng hiện nay là từ đâu.

> Cam kết lãi suất 15%/năm là… thừa

Vỡ quỹ vì cấp phép tràn lan

 Cấp giấy phép cho các quỹ tín dụng tràn lan, không rõ tiêu chí, không có cơ sở đảm bảo an toàn; Đội ngũ cán bộ làm quỹ thiếu trình độ, nghiệp vụ quản lý, nhất là hoạt động vay- trả và việc kiểm tra, giám sát của NHNN không sát sao, kém hiệu lực… nên dẫn tới đổ vỡ hệ thống Quỹ TDND. Đây là bài học lớn chưa hết tính thời sự”.   

Ông Kiêm kể: “Năm 1988-1989, thành lập gần 100 Quỹ TDND, với tổng vốn huy động và cho vay trên 1.000 tỷ đồng. Nhưng chỉ sau 2 năm hoạt động, đã bị đổ vỡ. Có 3 nguyên nhân lớn dẫn tới sự đổ vỡ của Quỹ TDND.

Thứ nhất, việc cấp giấy phép cho các quỹ này rất tràn lan, không rõ tiêu chí, không có cơ sở đảm bảo an toàn. Thứ hai, đội ngũ cán bộ làm quỹ thiếu trình độ, nghiệp vụ quản lý, nhất là hoạt động vay- trả. Ba là, việc kiểm tra, giám sát của NHNN không sát sao, kém hiệu lực… nên dẫn tới đổ vỡ thôi.

Soi vào tình hình hệ thống ngân hàng hiện nay, nếu ngân hàng nào có biểu hiện của các khuyết điểm trên thì hoạt động không tốt, có nợ xấu cao.

Có thể nói, đây là thời điểm nợ xấu cao nhất. Dù con số nợ xấu là 10% hay 8,6% thì cũng cho thấy, nợ xấu của ngân hàng đang rất nghiêm trọng.

Nợ xấu sẽ còn tăng nữa khi chúng ta tiến hành sắp xếp các doanh nghiệp nhà nước và ngân hàng yếu kém, kiểm toán và minh bạch tài chính.

Trong lúc này, các biện pháp xử lý nợ xấu lại chưa thống nhất, chưa có cơ sở nào để đảm bảo xử lý cái cũ, ngăn chặn cái mới gia tăng.

Trong nhiều năm qua, nhiều ngân hàng thương mại (NHTM) luôn tìm cách lẩn tránh chỉ đạo của NHNN về huy động và cho vay. Ông nghĩ sao về thực tế này?

Đúng, gần đây nhất, NHNN chỉ đạo các ngân hàng giảm ngay lãi suất nợ cũ về dưới 15%/năm. Thế nhưng, chỉ một vài ngân hàng thực hiện, số khác vẫn làm theo quy định của riêng họ.

Nguyên nhân chính là do NHNN đưa ra chủ trương nhưng không có hướng dẫn cụ thể, rõ ràng và thống nhất. Đồng thời, việc kiểm tra, giám sát và phát hiện sai phạm của NHNN không kịp thời, hoặc phát hiện nhưng không có chế tài xử lý nghiêm minh.

Do đó, một số ngân hàng “nhờn”, không chấp hành kéo theo các nhà băng khác cũng chẳng vội thực hiện.

Nhưng quan trọng hơn, do lợi ích cục bộ và bản thân ngân hàng không đủ điều kiện thực hiện. Bằng chứng là, cả ngân hàng tốt và yếu kém đều cố tình giấu nợ xấu.

Vì nếu công khai hết, ngân hàng sẽ phải tăng trích dự phòng rủi ro, có thể dẫn tới bị giảm lợi nhuận, giá cổ phiếu giảm, cổ đông phản ứng. Nhất là, ngân hàng có nhiều nợ xấu sẽ bị xếp vào nhóm yếu kém, bị NHNN xử lý.

Gần đây, nợ xấu tăng nhanh là vì sao, thưa ông?

Nợ xấu tăng do nhiều nguyên nhân, mà chủ yếu là do ngân hàng cho vay dễ dãi, không kiểm soát chặt chẽ, không nắm bắt thông tin và xử lý kịp thời, quá ưu ái cho “doanh nghiệp ruột” hay “sân sau”.

Mà chỗ nào có những tồn tại này thì rủi ro cho vay rất lớn, tùy thuộc vào mức độ, mối quan hệ… Mối quan hệ giữa ngân hàng- doanh nghiệp dựa trên sự tín nhiệm và quan hệ lợi ích đôi bên cùng có lợi.

Nhưng “quan hệ” hiểu theo nghĩa vì lợi ích cá nhân, lợi ích nhóm mà nhẹ tay, làm sai quy định, thì sớm muộn cũng sẽ dẫn tới rủi ro.

Nhất là trong lĩnh vực bất động sản, ngân hàng cho vay 60-70% giá trị dự án, nhưng khi định giá tài sản lại nâng giá gấp vài lần, tức là có 1 đồng, thổi giá thành 2 đồng, nên doanh thu, lợi nhuận làm ra không thể bù được khoản vay.

Mà khi ngân hàng và doanh nghiệp đã móc nối với nhau, thì bất cứ chỗ nào sơ hở là xảy ra rủi ro, nợ xấu tăng lên.

Chỉ khác nhau về mức độ thôi. Doanh nghiệp nhà nước có khoản vay lớn nên xảy ra rủi ro thì tổn thất lớn hơn. Đây chính là mảng tối trong mối quan hệ giữa ngân hàng- doanh nghiệp hiện nay.

Xử nghiêm ngân hàng vi phạm

Từ kinh nghiệm đổ vỡ Quỹ TDND, nếu bây giờ được ngồi ở vị trí Thống đốc NHNN, ông sẽ xử lý những tồn tại của các ngân hàng ra sao?

Theo tôi, việc quản lý các ngân hàng thương mại có vấn đề. Những người có trách nhiệm trong công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ không phát hiện ra, hoặc phát hiện nhưng không xử lý triệt để, đến nơi đến chốn.

Điều này đã tạo thành nếp xấu, các ngân hàng cứ nhìn nhau và không anh nào chịu chấp hành đúng quy định, dẫn tới hệ quả là nợ xấu tăng.

Vấn đề xử lý nợ xấu, theo tôi, trước hết phải xác định chính xác số nợ xấu, chỉ ra cụ thể nợ xấu ở đâu, nguyên nhân là gì? Trong đó, ngân hàng nào yếu kém phải kiểm toán, tìm rõ khuyết điểm…

Muốn đánh giá được, thì ngân hàng phải đi cùng với quá trình sắp xếp doanh nghiệp và ngân hàng. Quá trình này chắc chắn sẽ còn bộc lộ nhiều vấn đề liên quan đến nguồn vốn và nợ xấu.

Sau đó, mới tính toán mua nợ chỗ nào, mua bao nhiêu nợ chứ không phải mua hết nợ xấu.

Tiếp theo, tiến hành thành lập công ty mua bán nợ xấu (AMC) để triển khai việc mua nợ. Nhưng cần có thiết kế tổng thể về nguồn vốn, cơ chế hoạt động, cơ quan quản lý… cũng như lộ trình thực hiện của AMC.

Theo tôi, nên để NHNN quản lý AMC vì họ có kinh nghiệm xử lý nợ xấu, giá mua nợ phải do Hội đồng định giá đưa ra… Khi chưa làm rõ các vấn đề trên, mà đã vội vàng ôm một cục nợ vào thì rất nguy hiểm.

Nhưng để làm được những việc như ông nói sẽ mất rất nhiều thời gian, trong khi nền kinh tế đang cần khơi thông dòng vốn ngay. Vậy theo ông, việc cần làm ngay là gì?

Theo tôi việc cần làm ngay bây giờ là kiểm soát chặt chẽ đầu ra của các NHTM, ngăn chặn các khoản nợ xấu. Khi có nợ xấu, phải trích lập dự phòng ngay theo đúng quy định.

Đồng thời, thực hiện cơ cấu lại các khoản nợ, giảm lãi nợ cũ về 15%/năm. Điều này có thể giúp chặn ngay cục nợ xấu đang phình to ra.

Cảm ơn ông.

Thu Hằng

Cùng chuyên mục

Thanh tra chứng khoán phát hiện vi phạm tại nhiều doanh nghiệp

Thanh tra chứng khoán phát hiện vi phạm tại nhiều doanh nghiệp

TPO - Thanh tra Chứng khoán Nhà nước phát hiện nhiều doanh nghiệp vi phạm quy định, cụ thể như công bố thông tin sai lệch, không minh bạch giao dịch với bên liên quan, sử dụng tài khoản chuyên dụng và cho vay ký quỹ vượt sức mua của nhà đầu tư.

VN-Index mất mốc 1.700 điểm, thanh khoản xuống thấp

VN-Index mất mốc 1.700 điểm, thanh khoản xuống thấp

TPO - Thị trường chứng khoán tiếp tục chìm trong sắc đỏ khi áp lực bán gia tăng trong phiên đáo hạn phái sinh. VN-Index mất mốc 1.700 điểm, xuống mức thấp nhất trong 1 tháng, trong khi thanh khoản suy yếu và khối ngoại bán ròng hơn 1.000 tỷ đồng.

Tập đoàn Hòa Phát 3 năm liền trong Top 2 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam

Tập đoàn Hòa Phát 3 năm liền trong Top 2 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam

Ngày 17/11/2026, Vietnam Report phối hợp cùng Báo VietNamNet công bố Bảng xếp hạng VNR500 - Top 500 Doanh nghiệp lớn nhất Việt Nam năm 2026. Tập đoàn Hòa Phát được vinh danh doanh nghiệp tư nhân lớn thứ 2 Việt Nam và Top 10 doanh nghiệp lớn nhất cả nước. Từ 2024 - 2026, Hòa Phát 3 năm liên tiếp nằm trong Top 2 doanh nghiệp tư nhân lớn nhất Việt Nam.

Tín dụng đen: Công nhân thường xuyên bị đòi nợ, gây sức ép

Tín dụng đen: Công nhân thường xuyên bị đòi nợ, gây sức ép

TPO - Những khoản chi đột xuất như tiền thuê nhà, học phí, viện phí có thể đẩy công nhân vào cảnh thiếu hụt tài chính và tìm đến tín dụng đen với lãi suất, chi phí vay khó lường. Trong khi đó, hàng triệu lao động vẫn gặp rào cản về điều kiện cấp thẻ tín dụng, giải ngân.

Tập đoàn Sovico và Ngân hàng Mizuho hợp tác, thúc đẩy kết nối tài chính và đầu tư Việt Nam – Nhật Bản

Tập đoàn Sovico và Ngân hàng Mizuho hợp tác, thúc đẩy kết nối tài chính và đầu tư Việt Nam – Nhật Bản

Tập đoàn Sovico và Ngân hàng Mizuho đã trao thỏa thuận hợp tác nhằm tăng cường kết nối tài chính, thúc đẩy cơ hội đầu tư và mở rộng quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Nhật Bản. Sự kiện diễn ra tại Diễn đàn Công tư về Hợp tác kinh tế và khoa học công nghệ Việt Nam – Nhật Bản, trước sự chứng kiến của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm trong chuyến thăm chính thức Nhật Bản từ ngày 8 đến ngày 11/11/2026.

Đưa AI vào nền tảng Internet hộ gia đình

Đưa AI vào nền tảng Internet hộ gia đình

Ngày 19/11/2026, tại Hà Nội, Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) phối hợp cùng Tập đoàn Qualcomm chính thức ra mắt phiên bản thử nghiệm Thiết bị cung cấp dịch vụ Internet tại nhà khách hàng thế hệ mới tích hợp AI và Wi-Fi 8 (VNPT AI Gateway Wi-Fi 8), không chỉ cung cấp đường truyền tốc độ cao mà còn nhận biết, phân tích, chủ động tối ưu hoạt động mạng và tương tác trực tiếp với người dùng bằng ngôn ngữ tự nhiên.

Tự định giá xăng dầu: Doanh nghiệp lo bị đầu mối chi phối

Giá xăng giảm còn gần 19.000 đồng/lít

TPO - Từ 15h hôm nay (19/11), giá xăng E5RON92 giảm 823 đồng/lít, còn 18.576 đồng/lít. Xăng E10RON95-III lùi về 19.100 đồng/lít, trong khi dầu mazut giảm hơn 1.000 đồng/kg.

Sun Group 7 năm liên tiếp lọt Top 100 nơi làm việc tốt nhất Việt Nam

Sun Group 7 năm liên tiếp lọt Top 100 nơi làm việc tốt nhất Việt Nam

Ngày 18/11/2026, tại Lễ vinh danh “Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam 2026” do Anphabe tổ chức, Tập đoàn Sun Group tiếp tục được xướng tên trong Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam 2026 (Khối Doanh nghiệp lớn), đồng thời tiếp tục lọt Top 50 Thương hiệu Nhà tuyển dụng hấp dẫn Sinh viên Việt Nam 2026.

GPBank làm mới cách tiếp cận thị trường, đưa dịch vụ đến gần khách hàng

GPBank làm mới cách tiếp cận thị trường, đưa dịch vụ đến gần khách hàng

Không chỉ làm mới hình ảnh thương hiệu, GPBank đang từng bước thay đổi cách tiếp cận và phục vụ khách hàng, từ các hoạt động kết nối trực tiếp tại nhiều thành phố lớn đến phát triển ngân hàng số, nâng cấp trải nghiệm giao dịch và mở rộng giải pháp tài chính. Những chuyển động này, cùng kết quả kinh doanh tích cực trong 9 tháng đầu năm 2026, đang góp phần định hình một diện mạo mới của GPBank trên thị trường.

Tập đoàn Stavian ghi dấu tại các giải thưởng về phát triển nguồn nhân lực và hiệu quả kinh doanh năm 2026

Tập đoàn Stavian ghi dấu tại các giải thưởng về phát triển nguồn nhân lực và hiệu quả kinh doanh năm 2026

Anphabe – đơn vị tư vấn tiên phong về giải pháp Thương hiệu Nhà tuyển dụng và Môi trường làm việc hạnh phúc chính thức công bố kết quả Bảng xếp hạng Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam® 2026. Tại Khối Doanh nghiệp lớn, Tập đoàn Stavian được ghi nhận ở hai thứ hạng riêng biệt: Top 8 ngành Sản xuất, Công nghiệp chế biến/chế tạo và xếp hạng 67 trong danh sách Top 100 Nơi làm việc tốt nhất Việt Nam® 2026.