Có nên 'luật hóa' thưởng Tết?

Có nên 'luật hóa' thưởng Tết?
TP - TS Nguyễn Thị Lan Hương – Viện trưởng Viện khoa học Lao động và Xã hội (Bộ LĐTB&XH) cho rằng, nên luật hoá việc thưởng Tết, mỗi năm nên trả cho người lao động 15 tháng lương.

> Lương chưa trả nói gì đến tiền Tết!
> Ai nhận lương, thưởng tết “khủng” trăm triệu?

TS Lan Hương cho biết: Thưởng Tết thực ra là tiền lương của người lao động nhưng thể hiện sự chia sẻ sau một năm làm việc. Thưởng Tết cũng là văn hoá Á Đông, khi chi tiêu vào ngày Tết tăng vọt lên khoảng 30% so với ngày thường, nên phải có một khoản tiền tương ứng cho khoản chi tiêu ấy. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp vẫn xem thưởng tết như một cái gì đó mang tính chất “ban phát”.

Nhưng đó là tiền của người lao động đáng được hưởng. Cứ cận Tết trên báo chí lại nói nhiều đến tình cảnh người lao động kêu ca, phàn nàn, phản đối vì không được thưởng Tết, hay thưởng quá thấp. Họ chỉ biết chờ đợi, không biết tiền thưởng tết của mình là bao nhiêu, họ không có được sự chủ động yêu cầu thưởng tết xứng đáng.

Vậy theo bà, làm thế nào người lao động có được sự chủ động chuyện thưởng Tết chứ không phụ thuộc vào ý muốn chủ quan của “ông chủ”?

Thưởng Tết phải được nâng lên thành văn hoá, cũng như văn hoá lì xì. Mặt khác, thưởng Tết cũng nên được nâng lên thành chính sách, luật pháp hoá. Theo tôi phải quy định trong luật nội dung: người lao động được hưởng 15 tháng lương. Cái này bên Singapore họ đã làm rồi.

Công nhân Cty Cổ phần Thủy sản Minh Phú dự kiến thưởng Tết một tháng lương và một phần quà. Ảnh: Tiến Hưng
Công nhân Cty Cổ phần Thủy sản Minh Phú dự kiến thưởng Tết một tháng lương và một phần quà. Ảnh: Tiến Hưng.

Hiện nay thưởng Tết còn nhiều bất cập, có những doanh nghiệp Nhà nước thưởng Tết mấy chục triệu đồng trong khi những công chức như giáo viên gần như không có thưởng Tết. Theo bà có nên luật hoá nội dung công chức được hưởng 15 tháng lương?

Theo tôi công chức cũng phải được hưởng 15 tháng lương 1 năm. Nội dung này trong cuộc gặp Bộ trưởng Bộ LĐTB&XH Phạm Thị Hải Chuyền mới đây, tôi cũng đã đề cập đến. Nhưng thực hiện được điều này thì còn nhiều vướng mắc lắm. Chẳng hạn như quy định về lương tối thiểu 12 tháng nếu trả 15 tháng thì ngân sách sẽ “đội” lên.

Nhưng điều quan trọng muốn có thưởng Tết cao phải làm sao để lợi nhuận của doanh nghiệp, cũng như chiếc “bánh” ngân sách Nhà nước to lên. Nếu không, dù có “luật” hóa và trả 15 tháng lương mà tiền vẫn như 12 tháng thì cũng chỉ là hình thức?

 Tôi không gọi là thưởng Tết mà gọi là tiền tết. Tiền mà tất cả mọi người đều có thì không thể gọi là thưởng. Tiền Tết được trích từ quỹ phúc lợi cơ quan, điều này được đưa vào quy chế chi tiêu nội bộ. Tôi xem việc lo tiền tết cho anh em là nghĩa vụ của mình, nên không xem nó là gánh nặng. Tôi luôn cố gắng để tiền tết năm sau cao hơn năm trước. 

Nếu muốn làm “cái bánh” ấy to lên thì phải có hình thức khuyến khích người lao động để họ hết mình với công việc mới tăng được hiệu quả, năng suất lao động. Người Nhật có câu: “Tiền không mua được lòng trung thành” mà lòng trung thành phải dựa vào triết lý về quan hệ lao động, đó chính là khoa học mềm. Chính sách người lao động được nhận 15 tháng lương sẽ tạo nên một văn hoá gắn bó, nếu họ bỏ việc giữa chừng, sẽ chỉ nhận được 80% thu nhập mà thôi. 15 tháng lương 1 năm tạo cho người lao động tâm lý yên tâm làm việc. Cơ chế càng công khai minh bạch, càng chia sẻ thì càng tạo ra năng suất lao động cao hơn (năng suất mềm).

Thể chế hóa việc thưởng Tết trong giai đoạn hiện nay e còn khó. Vậy nên như thế nào để “cải thiện” mối quan hệ giữa người lao động và ông chủ hay DN mỗi dịp Tết đến, Xuân về?

Theo tôi, cách tốt nhất là đưa vào thoả ước lao động tập thể. Tết đến người lao động được trả thêm 3 tháng lương. Và khi đã trở thành thoả ước rồi người lao động không hồi hộp lo lắng về thưởng Tết mỗi khi kết thúc một năm. Phía doanh nghiệp cũng xác định rõ nghĩa vụ của mình.

Trước mắt, phải làm thử, bắt đầu từ những tấm gương, rồi thành phong trào để cả doanh nghiệp và người lao động đều có lợi. Người lao động sẽ nghĩ ông chủ doanh nghiệp lo Tết chu đáo cho họ, cả năm họ sẽ làm việc hồ hởi.

Tôi nhớ ông chủ tịch tập đoàn Ajinomoto nói thế này: Tôi đánh giá cao công đoàn vì nhờ công đoàn mà những ý tưởng của tôi biến thành sản phẩm. Công đoàn chính là đại diện cho quyền lợi của người lao động. Người lao động bây giờ không phải là số 0, họ có quyền đàm phán, họ có nhiều “vũ khí”.

Bà nghĩ gì về thực tế hiện nay có những cá nhân được thưởng Tết mấy trăm triệu, thậm chí cả tỷ đồng?

Tôi nghĩ đó không phải là thưởng Tết. Về nguyên tắc, thưởng Tết không vượt quá 30% tiền lương. Thưởng Tết cả tỷ đồng chỉ để hợp lý hoá thu nhập thôi. Trước đây, làm việc tốt thì mới được thưởng Tết, bây giờ thì hầu như ai cũng đều được thưởng cả. Như vậy tiền ấy không có chức năng thưởng, nên biến nó thành tiền lương.

Xin cảm ơn bà

Phùng Nguyên

Cùng chuyên mục

Chạm số - Sống xanh: ‘Cẩm nang sinh tồn số’ thực chiến cho sinh viên

Chạm số - Sống xanh: ‘Cẩm nang sinh tồn số’ thực chiến cho sinh viên

TPO - Diễn ra vào sáng 12/10 tại Học viện Ngân hàng, Tọa đàm “Chạm số - Sống xanh” nằm trong khuôn khổ Ngày Thanh toán số Việt Nam 2026, nhằm tạo diễn đàn để sinh viên trao đổi về xu hướng thanh toán số, kỹ năng quản lý tài chính cá nhân và an toàn giao dịch, đồng thời lan tỏa thông điệp về lối sống xanh, tiêu dùng có trách nhiệm trong thế hệ trẻ.

Hưng Yên bước vào chu kỳ mới: Từ trung tâm sản xuất đến điểm đến của công nghiệp công nghệ cao

Hưng Yên bước vào chu kỳ mới: Từ trung tâm sản xuất đến điểm đến của công nghiệp công nghệ cao

Trong sự phát triển của thị trường khu công nghiệp, từ vị thế một trung tâm sản xuất truyền thống, Hưng Yên đang vươn mình thành điểm đến chiến lược của công nghệ cao và công nghiệp sạch. Chính nhờ tầm nhìn quy hoạch, định hướng chiến lược phát triển và sự hiện diện của khu công nghiệp thế hệ mới, thị trường công nghiệp Hưng Yên đang bước vào một chu kỳ tăng trưởng bền vững.

Cụm điện gió Savan của T&T Group tại Lào góp thêm nguồn lực cho tăng trưởng

Cụm điện gió Savan của T&T Group tại Lào góp thêm nguồn lực cho tăng trưởng

Nhu cầu điện tăng nhanh trong giai đoạn phát triển mới đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải phát triển nguồn điện đi trước một bước. Trong bối cảnh đó, chuỗi dự án điện gió Savan 1 và Savan 2 của T&T Group tại Lào, với tổng công suất gần 1 GW, đang từng bước hình thành một nguồn điện tái tạo quy mô lớn cung cấp cho Việt Nam, góp phần đa dạng hóa nguồn cung và tăng khả năng chủ động về an ninh năng lượng quốc gia, phục vụ mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong giai đoạn tới.

SCB tiếp tục thu hẹp đáng kể mạng lưới hoạt động. Ảnh: SCB.

Ngân hàng SCB chỉ còn 10 chi nhánh

Ngân hàng SCB đã đóng cửa 37 chi nhánh từ giữa tháng 7 đến nay, thu hẹp mạng lưới xuống còn 10 chi nhánh tại 6 tỉnh, thành phố.

Cần Thơ diễn tập chữa cháy, cứu nạn tại Công ty Xổ số kiến thiết Sóc Trăng

Cần Thơ diễn tập chữa cháy, cứu nạn tại Công ty Xổ số kiến thiết Sóc Trăng

Phòng Cảnh sát phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ (PCCC và CNCH) Công an TP. Cần Thơ tổ chức thực tập phương án chữa cháy, cứu nạn, cứu hộ tại Công ty TNHH MTV Xổ số kiến thiết Sóc Trăng, với tình huống giả định cháy tại khu vực để xe ô tô, mô tô ở tầng hầm, có người mắc kẹt và bị thương.

Lào Cai: Hiệu quả tăng cao khi chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp được triển khai bài bản

Lào Cai: Hiệu quả tăng cao khi chính sách hỗ trợ sản xuất nông nghiệp được triển khai bài bản

Nghị quyết 21/2025/NQ-HĐND của Hội đồng nhân dân tỉnh Lào Cai về việc Ban hành một số chính sách khuyến khích, hỗ trợ phát triển sản xuất nông, lâm nghiệp và thuỷ sản trên địa bàn tỉnh đang phát huy hiệu quả cao trong thực tiễn. Tại xã Phong Dụ Hạ, những hộ dân được hưởng chính sách từ nghị quyết này đã vực dậy được đàn vật nuôi, phát triển bền vững hơn sau những thất bại vì dịch bệnh.

Chủ tịch công ty làm gì khi bị bán giải chấp cổ phiếu?

Chủ tịch công ty làm gì khi bị bán giải chấp cổ phiếu?

TPO - Sau khi bị bán giải chấp, ông Nguyễn Hùng Cường - Chủ tịch Hội đồng quản trị DIC Corp - đăng ký mua 5 triệu cổ phiếu DIG, ông Đoàn Hữu Thuận - Chủ tịch Hội đồng quản trị Hodeco - đăng ký mua 500.000 cổ phiếu HDC, ông Lê Viết Liên - Tổng Giám đốc Hodeco - đăng ký mua 1 triệu cổ phiếu HDC.

Chính sách thuế mới Mỹ tác động ra sao doanh nghiệp Việt?

Bắc Ninh vượt TPHCM về kim ngạch xuất khẩu

TPO - Trong tháng 9, kim ngạch xuất khẩu của Bắc Ninh và Phú Thọ lần lượt cao hơn TPHCM. Đáng chú ý, Bắc Ninh tiếp tục dẫn đầu cả nước với động lực chính đến từ các ngành điện tử, thiết bị viễn thông và mạng lưới doanh nghiệp FDI quy mô lớn.

Lo ngại vốn vay mua nhà ở xã hội

Lo ngại vốn vay mua nhà ở xã hội

TPO - Lãi suất huy động tại nhiều ngân hàng có xu hướng tăng, khiến người dân lo ngại chi phí vay mua nhà xã hội sẽ tăng theo. Trong khi đó, Ngân hàng Nhà nước cho biết chương trình tín dụng nhà ở xã hội đã mở rộng quy mô lên hơn 153.000 tỷ đồng, nhưng doanh số giải ngân vẫn còn khiêm tốn so với nguồn vốn cam kết.

Đấu giá lại hơn 79 triệu cổ phiếu Seaprodex

Đấu giá lại hơn 79 triệu cổ phiếu Seaprodex

TPO - Sau khi không có nhà đầu tư nào tham gia ở lần đấu giá đầu tiên, SCIC tiếp tục đấu giá hơn 79 triệu cổ phiếu Seaprodex vào lúc ra 9h ngày 2/11, với giá khởi điểm cả lô hơn 8.500 tỷ đồng, tương đương giá trung bình khởi điểm 107.400 đồng/cổ phiếu.

Chủ tịch Khánh Hòa cam kết xử lý đến cùng kiến nghị của doanh nghiệp

Chủ tịch Khánh Hòa cam kết xử lý đến cùng kiến nghị của doanh nghiệp

Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa Nguyễn Việt Hùng cho biết tỉnh sẽ phân công cơ quan chịu trách nhiệm, thời hạn trả lời từng kiến nghị của doanh nghiệp; đồng thời tiếp tục tháo gỡ điểm nghẽn về hạ tầng, mặt bằng, vốn và nhân lực để tạo thuận lợi cho doanh nghiệp đầu tư, kinh doanh lâu dài.

Giá vàng tăng, vì sao người mua lỗ nặng?

Giá vàng tăng, vì sao người mua lỗ nặng?

TPO - Sáng nay (11/10), giá bán vàng miếng SJC ở mốc 144,8 triệu đồng/lượng, tăng hơn 1 triệu đồng/lượng trong vòng 1 tuần qua. Tuy nhiên, người mua vàng từ đầu tuần đến nay bán ra vẫn lỗ vì mức chênh lệch giá mua vào - bán ra ngày càng cao.

Lợi nhuận quý III có giúp VN-Index thoát đà giảm?

Lợi nhuận quý III có giúp VN-Index thoát đà giảm?

TPO - VN-Index giảm điểm tuần thứ ba liên tiếp, trong khi áp lực bán ròng của khối ngoại chưa hạ nhiệt. Mùa công bố kết quả kinh doanh quý III được kỳ vọng mở ra cơ hội phục hồi cho các nhóm cổ phiếu có triển vọng lợi nhuận tích cực, song thị trường vẫn đối mặt nhiều sức ép từ lãi suất và diễn biến dòng tiền.