Sở hữu chéo Ngân hàng mê hồn trận

Sở hữu chéo Ngân hàng mê hồn trận
TP - Trong các mối quan hệ sở hữu chéo, sở hữu chéo trong hệ thống tín dụng ngân hàng bị giới học giả phê phán nhiều hơn cả.

> Cổ phiếu ngân hàng: Giảm lãi, 'rớt' nhà đầu tư
> Dòng tiền có trở lại?

Bên cạnh lý do về cấu kết ngầm, sở hữu chéo trong hệ thống tín dụng ngân hàng tạo ra rủi ro hệ thống do đặc thù của lĩnh vực này. Số này, trang TCNH Tiền Phong trích đăng bài viết của TS.Đinh Tuấn Minh tại Diễn đàn kinh tế mùa thu 2013 cùng chủ đề.

Mầm mống nợ xấu

Có thể phân sở hữu chéo trong hệ thống ngân hàng thành hai loại: sở hữu giữa doanh nghiệp và ngân hàng, theo đó doanh nghiệp sở hữu cổ phần của ngân hàng hoặc ngân hàng sở hữu cổ phần của doanh nghiệp; và các ngân hàng nắm cổ phần của nhau…

Hệ quả của sở hữu chéo giữa doanh nghiệp và ngân hàng là nguy cơ tạo ra các khoản vay thiếu cẩn trọng và việc sử dụng vốn kém hiệu quả từ phía doanh nghiệp. Đây là mầm mống dẫn đến các khoản nợ xấu lớn và thường được che đậy trong hệ thống ngân hàng.

 “Tại Việt Nam, tình trạng sở hữu chéo trong hệ thống tín dụng ngân hàng đã ở mức báo động. Các mối quan hệ sở hữu chéo được hình thành chằng chịt giữa các ngân hàng thương mại nhà nước (NHTMNN), ngân hàng thương mại cổ phần (NHTMCP), NHTM nước ngoài (NHTMNNg), các quĩ tài chính, doanh nghiệp nhà nước (DNNN), và doanh nghiệp tư nhân”  

TS.Đinh Tuấn Minh

Lo lắng lớn nhất về tác hại của sở hữu chéo trong hệ thống ngân hàng là rủi ro đổ vỡ hệ thống tài chính.Trong các mối quan hệ sở hữu chéo thông thường giữa các doanh nghiêp với nhau, nếu có đổ vỡ thì chỉ có một vài doanh nghiệp liên quan bị liên luy. Do các ngân hàng và tổ chức tín dụng là các trung gian tài chính, hoạt động của chúng bị ràng buộc bởi tỷ lệ an toàn vốn.

Khi các đối tác có quan hệ sở hữu chéo với các tổ chức tín dụng bị thua lỗ, giá cổ phiếu sụt giảm hoặc phá sản sẽ khiến cho các tổ chức tín dụng này không đáp ứng được tỷ lệ an toàn vốn. Điều này dẫn đến giảm năng lực tín dụng và có thể khiến cho các tổ chức tín dụng đó rơi vào tình trạng mất thanh khoản.

Một khi điều này xảy ra, chúng sẽ kéo theo một loạt các tổ chức tín dụng khác bị đóng băng thanh khoản do các tổ chức tín dụng đều có mối quan hệ tín dụng với nhau qua hệ thống liên ngân hàng.

Các nghiên cứu của Laeven (1999) về vai trò của cấu trúc sở hữu đối với hành vi tín dụng rủi ro tại các ngân hàng Đông Á và của Scher (2001) và Gilo (2007) về sở hữu chéo tại Nhật Bản chỉ ra rằng sở hữu chéo là một nguyên nhân quan trọng dẫn đến nợ xấu mang tính hệ thống và đổ vỡ hệ thống tài chính tại các quốc gia châu Á và châu Mỹ la tinh trong vài thập kỷ gần đây.

Còn nghiên cứu của Donnato và Tiscini (2009) về sở hữu chéo giữa ngân hàng và doanh nghiệp tại Ý cho thấy mối quan hệ này khiến cho doanh nghiệp phải chịu chi phí về lãi vay cao hơn so với trường hợp không tham gia vào sở hữu chéo chứ không phải theo chiều ngược lại.

Báo động chằng chịt

Trên cơ sở phân chia sở hữu chéo thành hai nhóm giữa doanh nghiệp với tổ chức tín dụng và giữa các tổ chức tín dụng với nhau, ta có thể chia thành các nhóm nhỏ sau:

Về sở hữu của các NHTM Nhà nước và NHTM Nhà nước tại các ngân hàng liên doanh, hiện có 6 ngân hàng liên doanh trong hệ thống các TCTD của Việt Nam. Chẳng hạn ngân hàng Việt Thái là ngân hàng liên doanh giữa 3 đối tác lớn – NHNo&PTNT, NHTM Siam của Thái Lan và Tập đoàn Charoen Pokphand (CP) của Thái Lan với tỷ lệ vốn góp tương ứng là 34%, 33% và 33%; NH Việt Nga là liên doanh giữa BIDV và Ngân hàng VTB với mức góp vốn điều lệ ngang nhau.

Bên cạnh, một hình thức sở hữu khác là cổ đông chiến lược nước ngoài tại các NHTM, cả nhà nước lẫn cổ phần. Đến thời điểm cuối 2011, có khoảng 10 NHTM có đối tác chiến lược là các tập đoàn tài chính nước ngoài. Hình thức nữa là cổ đông tại các NHTM là các công ty quản lý quĩ: Từ 2005 trở lại đây, các quĩ quản lý vốn bắt đầu xuất hiện nhiều ở Việt Nam. Các quỹ này thường đầu tư vốn vào những NHTMCP có tiềm năng phát triển tốt. Chẳng hạn, Vinacapital đầu tư vốn vào Sacombank, VOF đầu tư vào Eximbank, quỹ Dragon đầu tư vào ACB ..

Còn sở hữu của các NHTMNN tại các NHTMCP: Đến thời điểm cuối 2011, có 8 NHTMCP có quan hệ cổ phần với 4 NHTMNN như Vietcombank, hiện đang sở hữu 11% tại NH Quân Đội, 8,2% tại Eximbank, 4,7% tại NH Phương đông, 5,3% tại NH Sài Gòn. Bên cạnh là sở hữu lẫn nhau giữa các NHTMCP: Từ những thông tin công bố của các ngân hàng, hiện có ít nhất 6 NHTMCP có cổ đông là một NHTMCP khác. Chẳng hạn, Eximbank hiện sở hữu 10,6% cổ phần tại Sacombank, 8,5% cổ phần tại NH Việt Á.

Ngoài ra, việc sở hữu NHTMCP còn bởi các tập đoàn, tổng công ty nhà nước và tư nhân: Đến thời điểm cuối 2011 có khoảng gần 40 các doanh nghiệp nhà nước và tư nhân có sở hữu trên 5% tại các NHTMCP. Hơn nữa hầu hết các tập đoàn nhà nước đều có các công ty tài chính. Mối quan hệ giữa NHTMCP với các tập đoàn tư nhân ngày càng trở nên phức tạp. Nhiều ngân hàng có thể được sở hữu bởi rất nhiều công ty gia đình hoặc các thành viên gia đình vốn đồng thời lãnh đạo ở các doanh nghiệp khác.

Cuối cùng là Ngân hàng sở hữu các công ty chứng khoán, đầu tư tài chính, bảo hiểm, bất động sản. Thông tin thu thập từ 4 NHTMNN và 8 NHTMCP lớn nhất cho thấy 11/12 ngân hàng có công ty chứng khoán là công ty con hoặc công ty liên kết, 8/12 ngân hàng có công ty quản lý quỹ, đầu tư tài chính, 9/12 ngân hàng có công ty con hoặc công ty liên kết đầu tư BĐS, và 5/12 ngân hàng có vốn góp tại các công ty bảo hiểm.

Tít bài do toà soạn đặt.

Cùng chuyên mục

Hóa Dầu Mekong: Từ tâm huyết người làm nghề đến niềm tự hào thương hiệu Việt

Hóa Dầu Mekong: Từ tâm huyết người làm nghề đến niềm tự hào thương hiệu Việt

Tri thức, tay nghề và tâm huyết của đội ngũ tạo nên nền tảng chất lượng tại Hóa Dầu Mekong. Những đóng góp bền bỉ ấy kết tinh trong các sản phẩm dầu mỡ nhờn chất lỏng bôi trơn được công nhận Thương hiệu Quốc gia Việt Nam 2026, mang lại niềm tự hào cho tập thể đã cùng xây dựng và gìn giữ uy tín thương hiệu.

Biến động nhân sự cấp cao tại nhiều doanh nghiệp lớn

Biến động nhân sự cấp cao tại nhiều doanh nghiệp lớn

TPO - Tổng Công ty Xây dựng Số 1, Công ty CP Vàng bạc đá quý Phú Nhuận, Công ty CP Chứng khoán EVS, Công ty CP Chứng khoán Kỹ Thương có thay đổi nhân sự ở vị trí tổng giám đốc, phó chủ tịch hội đồng quản trị, thành viên hội đồng quản trị.

Bỏ địa giới hành chính khi chi trả bảo hiểm xã hội một lần

Bỏ địa giới hành chính khi chi trả bảo hiểm xã hội một lần

TPO - Người tham gia bảo hiểm xã hội (BHXH), bảo hiểm y tế (BHYT) có thể thực hiện 3 thủ tục liên quan đến hưởng BHXH một lần, chế độ trợ cấp và thanh toán chi phí khám chữa bệnh tại cơ quan BHXH có thẩm quyền trên toàn quốc, không còn bị giới hạn bởi địa giới hành chính.

Lo doanh nghiệp phải nộp loạt 'tờ khai trắng' để giải thể

Lo doanh nghiệp phải nộp loạt 'tờ khai trắng' để giải thể

TPO - Doanh nghiệp đã ngừng kinh doanh nhưng khi chấm dứt mã số thuế vẫn có thể phải nộp hàng loạt “tờ khai trắng”, gây tốn kém chi phí và tăng khối lượng xử lý hồ sơ cho chính cơ quan thuế. Nhiều ý kiến đề xuất nới điều kiện miễn kê khai, song cơ quan soạn thảo lo ngại nguy cơ lợi dụng chính sách.

Ưu đãi thuế mở đường, hàng Việt tìm cơ hội tại UAE

Ưu đãi thuế mở đường, hàng Việt tìm cơ hội tại UAE

TPO - Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA) tạo thêm lợi thế về thuế nhập khẩu và tiếp cận thị trường cho hàng Việt. Tuy nhiên, để biến cơ hội thành đơn hàng, Bộ Công Thương khuyến cáo doanh nghiệp cần đáp ứng quy tắc xuất xứ, tiêu chuẩn nhập khẩu và khai thác vai trò trung chuyển của UAE tại Trung Đông.

Viettel đón nhận Huân chương Quân công hạng Nhất và ra mắt Tổng công ty Hàng không Vũ trụ Viettel

Viettel đón nhận Huân chương Quân công hạng Nhất và ra mắt Tổng công ty Hàng không Vũ trụ Viettel

Ngày 17/11, tại trụ sở Tập đoàn, Tập đoàn Công nghiệp – Viễn thông Quân đội (Viettel) tổ chức Lễ đón nhận Huân chương Quân công hạng Nhất và ra mắt Tổng công ty Hàng không Vũ trụ Viettel. Thượng tướng Phạm Hoài Nam, Ủy viên Trung ương Đảng, Ủy viên Thường vụ Quân ủy Trung ương, Thứ trưởng Bộ Quốc phòng, dự và chỉ đạo buổi lễ.

Ga Hà Nội chuyển về Phú Xuyên, khu 'đất vàng' nội đô dùng làm gì?

Ga Hà Nội chuyển về Phú Xuyên, khu 'đất vàng' nội đô dùng làm gì?

TPO - Theo quy hoạch Thủ đô tầm nhìn 100 năm, khu vực ga Hà Nội sẽ tái thiết đô thị theo mô hình TOD. Toàn bộ hạ tầng kỹ thuật được ngầm hóa, không gian mặt đất ưu tiên cho mảng xanh, đi bộ và các tuyến xe điện mặt đất. Tòa nhà ga lịch sử mặt đường Lê Duẩn được bảo tồn.

Tăng giám sát, yêu cầu địa phương theo dõi diễn biến giá cả

Tăng giám sát, yêu cầu địa phương theo dõi diễn biến giá cả

TPO - Việc giảm thuế với xăng, giá điện và thuế giá trị gia tăng được kỳ vọng góp phần hạ chi phí đầu vào, giảm áp lực tăng giá. Tuy nhiên, trước sức ép từ nhu cầu tiêu dùng cuối năm, Tết và biến động giá nguyên, nhiên liệu, cơ quan quản lý đang tăng cường giám sát, triển khai các giải pháp bình ổn thị trường.

Phú Thọ: Cải cách hành chính từ tư duy đến hành động

Phú Thọ: Cải cách hành chính từ tư duy đến hành động

Từ rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) đến đẩy mạnh số hóa hồ sơ, vận hành dịch vụ công trực tuyến (DVCTT), Phú Thọ đang tạo chuyển biến trong cải cách hành chính (CCHC), hướng tới nền hành chính hiện đại, minh bạch, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.

'Đột biến' giao dịch thỏa thuận nghìn tỷ cổ phiếu ngân hàng

'Đột biến' giao dịch thỏa thuận nghìn tỷ cổ phiếu ngân hàng

TPO - Thị trường chứng khoán giảm trong phiên giao dịch ngày 17/11 khi áp lực bán gia tăng ở nhóm dầu khí, ngân hàng và nhiều cổ phiếu vốn hóa lớn. Đáng chú ý, cổ phiếu LPB tiếp tục ghi nhận giao dịch thỏa thuận quy mô lớn, nâng tổng giá trị sang tay trong 11 phiên liên tiếp lên hơn 14.600 tỷ đồng.

Hoàn tất tinh gọn bộ máy, Sacombank ghi dấu ấn đầu tiên trên hành trình phát triển mới

Hoàn tất tinh gọn bộ máy, Sacombank ghi dấu ấn đầu tiên trên hành trình phát triển mới

Ngày 17/11/2026, Ngân hàng TMCP Sài Gòn Tài Lộc (SACOMBANK) vừa tuyên bố đã hoàn tất tinh gọn bộ máy, chính thức ổn định đội ngũ và sẵn sàng cho giai đoạn phát triển mới. Nhìn lại bức tranh hoạt động của SACOMBANK gần 1 năm vừa qua, dễ dàng nhận thấy Ngân hàng đang ghi nhận những chuyển biến tích cực, từ hiệu quả vận hành, quy mô kinh doanh đến xử lý các tồn đọng theo Đề án tái cơ cấu.