Ống khói kỳ lạ nhất thế giới

Cái mõm ống khói rũ nghiêng không được quay ra khu dân cư mà phải ngoặt vào không gian nhà máy.
Cái mõm ống khói rũ nghiêng không được quay ra khu dân cư mà phải ngoặt vào không gian nhà máy.
TP - Mâu thuẫn, dồn nén, gay gắt, và bùng vỡ. Cái quy luật ấy vừa bộc lộ đầu tuần trước qua xung đột tại cuộc giải cứu hai con trâu sắt ở thôn Cổ Phục. Lỡ đổ cả núi tiền, để tồn tại bên cạnh cái 'núi lửa' ấy, doanh nghiệp đành dùng không ít liệu pháp đặc dị. Kỳ nhất có lẽ là việc họ làm một cái ống khói chẳng giống ai.

>> Kỳ 2: Giải cứu 'trâu sắt' gây xung đột

Cái mõm ống khói rũ nghiêng không được quay ra khu dân cư mà phải ngoặt vào không gian nhà máy.
Cái mõm ống khói rũ nghiêng không được quay ra khu dân cư mà phải ngoặt vào không gian nhà máy..


Chưa đầy hai năm đầu tiên, theo ông Lê Ngọc Sang, Phó Chủ tịch thường trực huyện Kim Thành, nhà đầu tư trong nước đã chi 700 tỷ đồng trong tổng số 900 tỷ đồng cam kết cho nhà máy. Ông Nguyễn Văn Tuấn, Giám đốc Nhà máy Phôi thép vuông Thái Hưng, đưa ra con số 162 lao động xã Kim Lương được tuyển ngay vào nhà máy trong tổng số 420 lao động. Vậy nhưng ngày nhà máy đi vào chạy thử cũng là lúc dân xã Kim Lương vẫn phản kháng quyết liệt. Lần sau, phản kháng kinh hơn lần trước.

Rò khí độc chlorine - Đâu là sự thật

Đỉnh điểm là vụ rò rỉ khí độc chlorine khi, chiều 4-3-2010, công nhân Nhà máy Thái Hưng cưa bình chứa khí này, lấy từ đống sắt thép phế liệu nhập trong khuôn viên nhà máy. Khí độc chlorine có trọng lượng riêng nặng hơn không khí. Sau khi thoát ra khỏi bình, nó thường bay là là mặt đất, thay vì bốc lên không trung.

Các lãnh đạo Nhà máy thép Thái Hưng và chính quyền địa phương mà chúng tôi gặp đều khẳng định lượng chlorine thoát ra ngoài không nhiều và không thể gây ngộ độc trên quy mô lớn được. “Bằng chứng là hai công nhân trực tiếp cưa bình sức khỏe vẫn bình thường”, ông Nguyễn Duy Luân, Phó Giám đốc Nhà máy Thái Hưng, quả quyết. Ông Nguyễn Quốc Phong, trưởng ban an toàn lao động nhà máy, cũng cho rằng “20 công nhân khác làm việc cạnh đó không sao”.

Tuy nhiên, khí độc chlorine được bảo “thoát ra với lượng không nhiều” không hiểu bằng cách nào lại leo qua được bức tường cao 2,5 m của nhà máy rồi quét một vệt dài xuyên hai xóm 2 và 3 của thôn Cổ Phục, theo hướng đông nam-tây bắc, kể từ vị trí nhà máy Thái Hưng.

Hỏi cớ sao miệng ống khói lại lạ đời như vậy, Giám đốc Nguyễn Văn Tuấn, 32 tuổi, ngậm ngùi: “Chỉ để giảm tiếng ồn từ ống khói”.
Hỏi cớ sao miệng ống khói lại lạ đời như vậy, Giám đốc Nguyễn Văn Tuấn, 32 tuổi, ngậm ngùi: “Chỉ để giảm tiếng ồn từ ống khói”..

Theo biên bản kiểm tra của đoàn liên ngành huyện Kim Thành, một ngày sau khi xảy ra sự cố, các thành viên trong đoàn thấy rau màu ở khu ngã ba và ba sào lúa trong khu dân cư gần đó táp lá, một số cây lưu niên cũng héo lá non, cháy sém theo vệt; trên năm hecta lúa lá héo, chuyển màu vàng, trắng, lá rau thậm chí nom như bị cháy.

Y sỹ Đỗ Duy Thái, trưởng trạm y tế xã Kim Lương từ năm 2001, nhận xét chưa từng thấy bà con đến trạm y tế đòi khám nhiều như hôm 6-3, hai ngày sau khi xảy ra sợ cố rò chlorine. Hôm ấy thứ bảy, không huy động được y bác sỹ từ huyện về. Ông Thái chỉ đạo bà con khai báo đầy đủ và “tôi cũng xuống tận thôn để kiểm tra trực tiếp”. Đông quá nên một mình y tá Oanh không khám được hết. Tức là “có khám nhưng chỉ khám được một ít thôi”, ông Thái nói.

Trực tiếp xem sổ sách của trạm y tế xã, chúng tôi thấy tổng cộng có 74 người khai báo, trong đó 16 trường hợp được nhân viên y tế xác nhận bị viêm họng, dị ứng, tăng huyết áp.

Thông tin chúng tôi thu thập từ cơ sở là thế. Vậy mà, công văn ngày 12-3-2010 (tức tám ngày sau khi xảy ra sự cố) của UBND huyện Kim Thành gửi lãnh đạo Ban Tuyên giáo Trung ương, Bộ Thông tin&Truyền thông, và Tổng Biên tập báo Tiền Phong lại trình bày sự việc theo hướng khác. Tại buổi làm việc với lãnh đạo tỉnh Hải Dương sau đó bốn hôm, ngày 16-3, chúng tôi cũng nhận được quan điểm như vậy của chính quyền tỉnh Hải Dương.

Theo đó, “từ ngày 6-3-2010 đến ngày 12-3-2010, số đông quần chúng nhân dân đến yêu cầu nhân viên y tế ghi tên và tự kể bệnh vào sổ chứ không yêu cầu khám, thậm chí, có người còn nhờ khai tên hộ. Chỉ sau khi báo Tiền Phong đăng bài báo... thì ngày 12-3-2010 mới có 50 trường hợp đến yêu cầu khám. Nhân viên y tế trạm xá xã Kim Lương đã tiến hành khám lâm sàng thì chưa có trường hợp nào có dấu hiệu bệnh lý như dân mô tả...”.

Ống khói trong nhà máy
Ống khói trong nhà máy.

Đền bù, nâng cấp cũng chẳng yên

Không hiểu vì lý do gì, trong khi không thừa nhận hậu quả sự cố rò rỉ khí độc chlorine, chính quyền lại chấp nhận để doanh nghiệp đền bù gần 400 triệu đồng cho các hộ và cá nhân tuyên bố bị thiệt hại do khí chlorine.

400 triệu đồng đền bù không giải được nỗi ấm ức của bà con, một bộ phận nhân dân vẫn tiếp tục phản kháng. Trước đó, ngay sau khi xảy ra vụ rò rỉ, “dân đã kéo ra đập phá nhà máy”, ông Phan Ngọc Núi, Chủ tịch UBND huyện Kim Thành, xác nhận.

Với mong muốn yên thân ở vùng đất lúc đầu tưởng là lành này, để giảm tiếng ồn lan tỏa vào khu dân cư cách tường rào nhà máy có sáu mét, nhà máy cho nâng cao tường bao lên gấp đôi, từ 2,5 m lên 5 m. Ven tường bao, còn dựng dãy nhà kho dày tám mét, làm luôn chức năng cách âm.

Với xưởng luyện thép, công xưởng chính của nhà máy, thay vì phải để trống bốn xung quanh để tạo thông thoáng và đối lưu nhiệt, nay cũng bị bịt gần như kín mít, biến công xưởng thành thùng container khổng lồ. “Không rõ sau này đi vào hoạt động chính thức, hàng trăm công nhân có chịu nổi cái nóng bức tỏa ra từ lò hồ quang hàng nghìn độ C”, một nhà khoa học ở Hội Bảo vệ Thiên nhiên&Môi trường Việt Nam đi cùng chúng tôi băn khoăn.

Còn để giảm bụi, hai buồng lọc bụi thuộc loại hiện đại nhất được lắp đặt, đủ giữ lại lượng bụi tạo ra từ lò luyện hồ quang hiện có, nơi được xem tạo ra nhiều bụi nhất của dây chuyền tinh luyện thép. Chưa yên tâm, nhà máy chơi thêm hai buồng khổng lồ như thế. Tổng tốn phí bốn triệu USD, bốn xylo đỏ chót lừng lững một góc trời như tòa chung cư ba tầng.

“Trong thời gian chạy thử, tỉnh chỉ đạo chỉ chạy từ 6 giờ 00 sáng đến 6 giờ 00 tối. Đúng là nhà máy đã đầu tư vài chục tỷ đồng, đầu tư tường bao, bưng thưng toàn bộ hệ thống che chắn lò nung trong lò luyện thép để thu gom tiếng ồn và bụi. Rồi trồng cây xanh, tăng cường bể lắng lọc”, Phó Chủ tịch huyện Kim Thành, Lê Ngọc Sang xác nhận.

Kỳ lạ nhất có lẽ là cái ống khói nối với bốn nhà lọc bụi kiểu túi ấy. Nó có kiểu gần như độc nhất vô nhị ở Việt Nam nếu không muốn nói là thế giới.

Theo GS-TSKH Phạm Ngọc Đăng, Chủ tịch Hội Môi trường Xây dựng Việt Nam, ống khói thường được thiết kế vươn thẳng lên trời cao nhằm tận dụng chênh lệch áp suất theo chiều thẳng đứng để đẩy khói lên trên trời, giảm thiểu gây ô nhiễm cho mặt đất. Với thiết kế như thế, không thể nhìn thấy miệng ống khói nếu đứng từ mặt đất.

Nhưng ống khói ở Thái Hưng thì sao? Người ta có thể làm được cái điều tưởng là không thể ấy. Từ mặt đất, từ Quốc lộ 5, chúng tôi đã nom rõ cái mõm trên cùng của ống khói. Vì sao vậy?

Cái ống khói cao 28m ấy trị giá 450 triệu đồng, thoạt kỳ thủy, thẳng vút lên trời xanh. Sau vụ rò khí chlorine, mõm ống khói dài thêm 11m, rồi được bẻ gập gần như nằm song song với mặt đất. Chưa hết, cái mõm rũ nghiêng ấy không được quay ra khu dân cư mà phải ngoặt vào không gian nhà máy.

Hỏi cớ sao lại chơi khác người vậy, Giám đốc Nguyễn Văn Tuấn, 32 tuổi, ngậm ngùi: “Chỉ để giảm tiếng ồn từ ống khói”.

Không ai biết đến bao giờ cuộc chiến nhân danh chống ô nhiễm môi trường ở Kim Lương mới đến điểm dừng. Chưa ai ở địa phương mà chúng tôi gặp đặt câu hỏi, đằng sau phản kháng chống ô nhiễm, thực chất câu chuyện là gì, ai phải chịu trách nhiệm gây nên hành động phản kháng vốn được xem chỉ là cái cớ ấy, cách xử lý “sự đã rồi” ấy phải ra sao để làm yên lòng tất cả các bên về lâu dài chứ không phải để cho yên một nhiệm kỳ “bầu bán” năm năm.

“Né tránh cội rễ của vấn đề khiến một bộ phận không nhỏ nhân dân vẫn không thỏa mãn dù chính quyền và doanh nghiệp cố gắng làm hết sức để giảm thiểu ô nhiễm từ nhà máy”, Nguyễn Uyển, nhà báo lão thành công tác ở Hội Nhà báo Việt Nam đi cùng đoàn nhà báo thực địa Hải Dương mới đây bày tỏ.

Đón đọc kỳ cuối: Vì sao Thủ tướng Chính phủ vào cuộc?

Bẻ quặt ống khói như thể là thông điệp bằng hình ảnh của Nhà máy Thép Thái Hưng về nỗ lực hết mức của họ tránh gây phiền nhiễu cho các xóm làng bao quanh. Thế mà bất ổn vẫn còn đó, thậm chí có thể không dừng câu chuyện hai chiếc xe tải. Vì sao? 

Cùng chuyên mục

Khi sứ giả hoang dã trở về: Anh 'lâm tặc' thương nàng mũi hếch…

Khi sứ giả hoang dã trở về: Anh 'lâm tặc' thương nàng mũi hếch…

TPO - Một ngày đẹp trời, nhà bảo tồn Chu Xuân Cảnh (quản lý dự án bảo tồn voọc mũi hếch, thuộc Tổ chức Bảo tồn Động thực vật Quốc tế - FFI) rủ tôi đi chụp ảnh 'những cô nàng ăn hoa nghiến thơm' trên đỉnh núi Khau Ca, thuộc VQG Du Già - Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang. Lái xe gần chục tiếng đồng hồ từ Hà Nội, đi bộ thêm 4 tiếng vượt rừng, núi đá, lội qua nhiều con suối nước lạnh nữa mới tới được khu nhà sàn nhỏ của đội bảo vệ voọc mũi hếch thuộc xã Tùng Bá.

Khi 'sứ giả hoang dã' trở về - Bài 2: Bí mật của đội 'ngự lâm quân' bảo vệ 'nữ hoàng'

Khi 'sứ giả hoang dã' trở về - Bài 2: Bí mật của đội 'ngự lâm quân' bảo vệ 'nữ hoàng'

TPO - Tại sao rừng già thâm u bất tận lại vắng bóng thú hoang, còn góc núi nhô ra biển (bán đảo Sơn Trà, Đà Nẵng), vây quanh bởi hải cảng và đô thị sầm uất, lại giữ được đàn voọc ngũ sắc đông nhất trên thế giới? Bí quyết nằm ở sự quyết liệt, tính bài bản của những 'vệ sỹ' bảo vệ 'nữ hoàng' linh trưởng.

Bãi sậy sông Đầm là mái nhà yên bình của nhiều loài chim, trong đó có cả cò nhạn Ảnh: Đ.T

Về nơi đàn cò ở lại

TP - Có một nơi mà bao năm qua đàn cò hàng ngàn con chọn làm nhà, sáng chiều sải cánh tự do kiếm ăn, tối về ngủ bên rặng dừa mà chẳng mảy may lo bị bẫy bắt. Nơi ấy là bãi sậy sông Đầm (thuộc phường Bàn Thạch, thành phố Đà Nẵng).

Tượng đài Nguyễn Tất Thành – Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Trường Quốc học Huế Ảnh: QH Huế

130 năm trường Quốc học Huế: Ngôi trường của tuấn kiệt, anh thư

TP - Trong nhiều lần trò chuyện với thạc sĩ Sử học Nguyễn Đình Dũng, người từng dạy môn lịch sử ở Đại học Huế và cũng từng công tác tại Bảo tàng Hồ Chí Minh TP Huế, thường nghe anh nói rằng: “Trường Quốc học Huế là ngôi trường vĩ đại, là chiếc nôi đào tạo lớp lớp hiền tài đóng góp rất lớn cho lịch sử đất nước. Họ đích thực là những tuấn kiệt, anh thư. Trong đó có vai trò đặc biệt quan trọng của người học sinh Nguyễn Sinh Côn, sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại”.

Rắn độc và rừng hoang đã 'bỏ bùa' họ như thế đó

Rắn độc và rừng hoang đã 'bỏ bùa' họ như thế đó

TPO - Suốt nhiều năm, thỉnh thoảng tôi vẫn được những vị khách phương xa, trong đó có cả khách Âu - Mỹ, nhờ dẫn đến những khu nhà hàng đặc sản thịt rắn như Lệ Mật để “thử món lạ”. Có những nhà báo châu Âu quyết tâm trải nghiệm đến cùng, giá cả chẳng thành vấn đề, cứ như thể đã đặt chân đến Hà Nội mà chưa nếm thịt rắn thì chuyến đi vẫn còn thiếu một điều gì đó. Vậy mà, khi tận mắt thấy quả tim rắn vẫn còn đập trong chiếc cốc thủy tinh, bên cạnh là thứ tiết đỏ au được khuấy bằng một cọng sả trắng nõn, không ít người bỗng chốc đổi ý. Họ lịch sự xin phép được dừng lại ở mức “chiêm ngưỡng”, nhường phần “thưởng thức” cho những người can đảm hơn.

Ông Nguyễn Hồng Quang tỉ mỉ, chăm chút từng sản phẩm mới

Khắc khoải về làng gốm cổ Hương Canh

TP - Từng có gần 400 hộ làm nghề, gốm Hương Canh (xã Bình Nguyên, tỉnh Phú Thọ) nay chỉ còn 4 hộ bền bỉ giữ lửa cho nghề gốm cổ. Được tạo nên từ nguồn đất trầm tích đặc biệt của địa phương, dòng gốm sành không men nổi tiếng bởi độ bền chắc và sắc màu trầm mộc mạc đang đối mặt với những khó khăn về đầu ra và nguy cơ thiếu người kế nghiệp.

Anh Lưu Quang Hà bên sản phẩm bê tông nghệ thuật của Công ty

'Chúa chổm' xứ Tuyên đúc nên cơ nghiệp

TP - Lưu Quang Hà vừa rời giảng đường đại học, bước chân khởi nghiệp liền bị quỵt tiền, phải vay nặng lãi để sống. Ở nhà, bố mắc ung thư phổi, gia đình khánh kiệt, khiến anh Hà nhiều đêm bật khóc. Nhưng rồi, anh đứng dậy, gây dựng công ty chuyên làm sản phẩm bê tông nghệ thuật – ngành nghề mà anh được học, doanh thu tiền tỷ, tạo việc làm cho gần 20 lao động. Anh còn là Bí thư Chi đoàn ở tổ dân phố.

Công an cơ sở tuyên truyền, vận động người dân xóa bỏ hủ tục nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” Ảnh: NN

'Bóng ma đồ độc' ám ảnh vùng cao Quảng Ngãi

TP - Ở một số bản làng miền núi Quảng Ngãi, hủ tục nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” vẫn âm ỉ tồn tại, len vào những mâu thuẫn đời thường, những cơn bệnh chưa được lý giải bằng khoa học. Từ một lời phán của thầy cúng, hàng xóm có thể thành kẻ thù, người vô tội bị cô lập, đánh đập, thậm chí mất mạng.

Cán bộ Trạm Y tế xã Buôn Đôn đi bộ đến từng hộ dân tại buôn Đrăng Phốk để tiêm vắc xin cho trẻ

'Cõng' vắc xin tìm trẻ giữa đại ngàn

TP - Không để người dân vất vả đưa con đến trạm y tế, vào ngày 16 hằng tháng, cán bộ y tế xã vùng xa tỉnh Đắk Lắk vượt hơn 20km đường rừng đều đặn mang vắc xin vào tận buôn. Chuyến đi của họ đã mang thêm một lớp bảo vệ đến với những đứa trẻ nơi vùng lõi rừng, từng ngày rút ngắn giữa dịch vụ y tế và người dân.

Giếng cổ được người dân tự hào giới thiệu với khách đến thăm đảo

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

TP - Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm.

Cựu chiến binh Nguyễn Duy Kháng và cô giáo HươngẢnh: Lê Văn Chương

Những người lính ở lại núi Dàng-Bài cuối: Trái tim cô giáo trẻ dành trọn tiếng "tít te"

TP - Tháng 2/1970, bên dòng sông Vệ (Hành Thịnh, Quảng Ngãi), những chiếc HU-1A còn gọi là tàu rọ liên tục quần đảo, gầm rít trên bầu trời. Giữa khói lửa chiến tranh, trái tim một cô giáo trẻ lại bị cuốn vào âm thanh “tít te” không ngừng của một cậu lính thông tin quê Thái Bình. “Cái này bí mật, không thể giải thích” – chàng lính Nguyễn Duy Kháng mỉm cười nói với cô giáo Nguyễn Thị Thanh Hương về công việc của mình.