Hơn nước dòng Mê

Tướng Saman Vignaket buộc chỉ cổ tay và cầu phúc cho cán bộ Đoàn
Tướng Saman Vignaket buộc chỉ cổ tay và cầu phúc cho cán bộ Đoàn
TP - Cho đến giờ, quan hệ đặc biệt Việt – Lào vẫn chứng minh những vần thơ Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc ngày 13-3-1963, tại buổi lễ tiễn Nhà vua Lào Sivang Vathana cùng Thủ tướng Suvana Phuma kết thúc thăm Việt Nam về nước: Thương nhau mấy núi cũng trèo / Mấy sông cũng lội, mấy đèo cũng qua / Việt-Lào hai nước chúng ta / Tình sâu hơn nước Hồng Hà, Cửu Long.

> Phát huy tình hữu nghị Việt - Lào là sứ mệnh của thế hệ trẻ

Kỳ 1: Da diết tình thâm

Đến bảo tàng Hoàng thân Souphanouvong – cố Chủ tịch nước CHDCND Lào ở thủ đô Vientiane, cảm xúc rất lạ. Bao nhiêu ân tình Lào – Việt thể hiện ra cả ở đây.

Những kỷ niệm trân trọng nhất được gắn với Bác Hồ và Việt Nam. Bức ảnh đầu tiên cố Chủ tịch, Hoàng thân Souphanouvong chụp với Bác Hồ đặt trang trọng ngay bên cụm ảnh về ông bà, cha mẹ, anh em và vợ chồng Hoàng thân.

Đó là một bức ảnh chụp ngày 4-9-1945. Sau Cách mạng Tháng Tám, Hoàng thân Souphanouvong lúc đó làm kỹ sư ngành cầu đường đang ở Vinh, được anh cả gọi về Vientiane cùng lo việc nước.

Lúc đó, như lời đồng chí Tô Huy Rứa trong bài phát biểu chào mừng Hội thảo khoa học Việt - Lào “Thân thế và sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Souphanouvong” nhân kỷ niệm lần thứ 100 ngày sinh của Chủ tịch, ngày 7-7-2009, thì với tầm nhìn xa, trông rộng và sự nhạy cảm sâu sắc, Chủ tịch Hồ Chí Minh đã mời Hoàng thân Souphanouvong đến Hà Nội bàn việc liên minh tương trợ giữa hai nước Việt Nam - Lào.

Chính cuộc gặp lịch sử ấy, như một “mệnh trời”, khát vọng được làm “một cái gì đó” cho đất nước và nhân dân Lào của Hoàng thân Souphanouvong đã bắt đầu trở thành hiện thực.

Đó cũng chính là bước ngoặt trong lịch sử đoàn kết chiến đấu giữa hai dân tộc Việt Nam - Lào chống kẻ thù chung. Tiếp thu tư tưởng của Hồ Chí Minh, Hoàng thân Souphanouvong đã gia nhập Đảng Cộng sản Đông Dương và bắt đầu sự nghiệp cách mạng của mình.

Tướng Saman Vignaket buộc chỉ cổ tay và cầu phúc cho cán bộ Đoàn
Tướng Saman Vignaket buộc chỉ cổ tay và cầu phúc cho cán bộ Đoàn Việt Nam.

Trong ảnh, Hoàng thân còn trẻ nhưng gương mặt đã có nhiều nét cương nghị, còn Bác Hồ thì có lẽ đang vào giai đoạn việc nước vất vả nhất, Người rất gầy, nhưng đôi mắt sáng quắc.

Theo thuyết minh của bảo tàng thì tại cuộc gặp đó, Bác và Hoàng thân Souphanouvong đã thống nhất nhiều vấn đề quan trọng về sách lược cách mạng hai nước. Sau khi bàn việc, Bác Hồ mời Hoàng thân cùng Phu nhân của ông là bà Nguyễn Thị Kỳ Nam (người Việt) ăn cơm dưới nhà bếp của Phủ Chủ tịch.

Bữa cơm chỉ có cá, ruốc, rau muống luộc chấm tương. Có lẽ sau cuộc gặp này, Hoàng thân Souphanouvong đã chuyển từ một ông hoàng, một trí thức yêu nước sang một người cách mạng, và tiếp liền đó là một người cộng sản .

Bốn năm sau, năm 1949, khi cách mạng hai nước đã có những bước phát triển vững chắc, Hoàng thân trở lại Việt Bắc, về Tuyên Quang gặp Bác. Trong bức ảnh chụp lần gặp gỡ này, cả Bác và Hoàng thân đều toát lên vẻ khoát hoạt, sảng khoái với những nụ cười rạng ngời.

Bảo tàng nguyên là nơi ở của gia đình Hoàng thân. Trên tầng 2 là phòng khách nhỏ kế liền hai phòng làm việc của Hoàng thân và phu nhân Nguyễn Thị Kỳ Nam. Một tinh thần Hồ Chí Minh bao trùm tất cả. Phòng làm việc của vị nguyên thủ quốc gia và phu nhân bài trí rất đơn sơ.

Ngoài phòng khách, một bộ bàn ghế song mây đơn giản, chiếc tủ gỗ mộc mạc, trên nóc trang trọng đặt chân dung Bác, phía trước là bát hương nhỏ với đôi chân nến bình thường. Hoàng thân thường ngồi ở đây, ngay dưới tấm chân dung của con người mà ông coi như người cha tinh thần của mình (theo một số tài liệu thì khi nói về Bác, nhiều khi Hoàng thân gọi Papa Hồ - Cha Hồ) .

Phòng làm việc của Hoàng thân chỉ có vài chiếc tủ đựng tài liệu. Bàn làm việc không có cái vẻ gì là của một yếu nhân hoàng tộc, nguyên thủ quốc gia. Trong số những đồ vật ít ỏi bày trên đó, có một cuốn trong bộ Tuyển tập Hồ Chí Minh.

Phòng làm việc của phu nhân Nguyễn Thị Kỳ Nam còn đơn sơ hơn nữa. Trên chiếc kệ thờ của bà là tượng nhỏ của Hai Bà Trưng.

Bảo tàng còn treo ở những vị trí trang trọng rất nhiều ảnh Hoàng thân hoặc gia đình chụp với Bác Hồ và các nhà lãnh đạo, các tướng lĩnh Việt Nam như Tôn Đức Thắng, Lê Duẩn, Phạm Văn Đồng, Võ Nguyên Giáp…

Phòng khách của Hoàng thân Souphanouvong có bàn thờ Bác và sách Hồ Chí Minh tuyển tập
Phòng khách của Hoàng thân Souphanouvong có bàn thờ Bác và sách Hồ Chí Minh tuyển tập .

Khi cùng Đoàn đại biểu cấp cao Đoàn TNCS Hồ Chí Minh đến thăm bà Thongvin - phu nhân cố Chủ tịch Đảng NDCM Lào và nước CHDCND Lào Kayson Phomvihan, tôi cũng thấy bức ảnh đồng chí Kayson chụp chung với Bác Hồ được treo ở vị trí trang trọng trong phòng khách (nếu tính từ ngoài vào thì đó là bức ảnh đầu tiên).

Bạn chiến lược có nhiều, nhưng không có ai hơn người bạn đã từng cùng ta chiến đấu trong một chiến hào. - Hoàng thân Souphanouvong – cố Chủ tịch nước CHDCND Lào

Bà Thongvin hơn 80 tuổi, rất khỏe mạnh, sôi nổi, từng là Bí thứ thứ nhất đầu tiên của Đoàn TNNDCM Lào. Bà nói: “Thấy Đoàn Thanh niên hai nước đi với nhau thế này, nghe báo cáo thấy thế hệ trẻ hai nước đang nắm tay, sát cánh bên nhau xây dựng đất nước, tôi thấy vui lắm.

Phải gìn giữ và tiếp nối truyền thống quan hệ đặc biệt Lào – Việt, nhớ nhé, nhớ nhé!”. Âm sắc của mấy lời dặn nhớ nhé, nhớ nhé ấy thân thiết cứ như lời người bà gửi gắm những đứa cháu.

Thấy các thành viên trong đoàn gọi mình là đồng chí, bà bảo gọi thân tình hơn nữa cũng được vì “các anh Nông Đức Mạnh, Nguyễn Phú Trọng cũng đề nghị gọi tôi là chị, xưng em đấy”.

Tướng Saman Vignaket - nguyên UV BCT, nguyên Chủ tịch Quốc hội Lào nói với Bí thư thứ nhất T.Ư Đoàn TNCS Hồ Chí Minh Nguyễn Đắc Vinh, Bí thư thứ nhất T.Ư Đoàn TNNDCM Lào Vilayvong Bouddakham và Đoàn đại biểu cấp cao Thanh niên Việt Nam bằng giọng thâm trầm, sâu lắng của một người già 86 tuổi: “Những năm 70- 80, tôi sang Hà Nội gặp đồng chí Phạm Văn Đồng, Thủ tướng nói: “Đồng chí Saman ơi, thế hệ chúng ta sắp đi gặp Bác Hồ rồi, chúng ta phải giáo dục thế hệ trẻ thế nào để họ tiếp tục sự nghiệp cách mạng và tình đoàn kết đặc biệt hai nước. Tôi gặp đồng chí Võ Nguyên Giáp, Đại tướng cũng nói như vậy”.

Tướng Saman chia sẻ: “Được Bộ Chính trị Đảng NDCM Lào giao chỉ đạo biên soạn Lịch sử quan hệ đặc biệt Lào - Việt, tôi tổng kết mấy điểm: Nếu không có con người vĩ đại như Nguyễn Ái Quốc đi tìm đường cứu nước năm 1911; nếu không có Hồ Chí Minh, người thành lập Đảng Cộng sản Đông Dương, đem chủ nghĩa Mác - Lênin soi sáng cách mạng Đông Dương, trong đó có Lào; nếu không có việc ngày 4-9-1945, Chủ tịch Hồ Chí Minh mời Hoàng thân Souphanouvong từ Vinh ra Hà Nội để bàn việc tổ chức cách mạng ở Lào, nếu không có sự dày công vun đắp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, Chủ tịch Kayson Phomvihan và các thế hệ lãnh đạo hai nước thì ta không có ngày hôm nay.

Tình đoàn kết Việt - Lào chỉ có một chứ không có hai trên thế giới này. Đó là điều tôi luôn tâm niệm. Khi đi cơ sở, tôi thường xuyên nói về vấn đề này”.

Rồi giọng vị tướng già như dặn dò: "Sinh thời, Hoàng thân Souphanouvong đã từng nói: Bạn chiến lược có nhiều, nhưng không có ai hơn người bạn đã từng cùng ta chiến đấu trong một chiến hào. Nói quan hệ đặc biệt thì có nhiều lĩnh vực, nhưng quan hệ Lào - Việt bao giờ cũng đặc biệt hơn vì cùng một chiến hào”.

Tướng Saman Vignaket được mệnh danh là nhà lý luận của Đảng NDCM Lào. Ông sinh ở Thái Lan, hồi bé đi làm công cho một gia đình người Việt ở Thái, được chủ nhận làm con nuôi, đặt tên Việt là Đức. Khi lớn, ông được bộ đội tình nguyện vận động về Lào tham gia chiến đấu trong đội quân của đồng chí Kayson Phomvihan.

(Còn nữa)

Cùng chuyên mục

Khi 'sứ giả hoang dã' trở về - Bài 2: Bí mật của đội 'ngự lâm quân' bảo vệ 'nữ hoàng'

Khi 'sứ giả hoang dã' trở về - Bài 2: Bí mật của đội 'ngự lâm quân' bảo vệ 'nữ hoàng'

TPO - Tại sao rừng già thâm u bất tận lại vắng bóng thú hoang, còn góc núi nhô ra biển (bán đảo Sơn Trà, Đà Nẵng), vây quanh bởi hải cảng và đô thị sầm uất, lại giữ được đàn voọc ngũ sắc đông nhất trên thế giới? Bí quyết nằm ở sự quyết liệt, tính bài bản của những 'vệ sỹ' bảo vệ 'nữ hoàng' linh trưởng.

Bãi sậy sông Đầm là mái nhà yên bình của nhiều loài chim, trong đó có cả cò nhạn Ảnh: Đ.T

Về nơi đàn cò ở lại

TP - Có một nơi mà bao năm qua đàn cò hàng ngàn con chọn làm nhà, sáng chiều sải cánh tự do kiếm ăn, tối về ngủ bên rặng dừa mà chẳng mảy may lo bị bẫy bắt. Nơi ấy là bãi sậy sông Đầm (thuộc phường Bàn Thạch, thành phố Đà Nẵng).

Tượng đài Nguyễn Tất Thành – Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Trường Quốc học Huế Ảnh: QH Huế

130 năm trường Quốc học Huế: Ngôi trường của tuấn kiệt, anh thư

TP - Trong nhiều lần trò chuyện với thạc sĩ Sử học Nguyễn Đình Dũng, người từng dạy môn lịch sử ở Đại học Huế và cũng từng công tác tại Bảo tàng Hồ Chí Minh TP Huế, thường nghe anh nói rằng: “Trường Quốc học Huế là ngôi trường vĩ đại, là chiếc nôi đào tạo lớp lớp hiền tài đóng góp rất lớn cho lịch sử đất nước. Họ đích thực là những tuấn kiệt, anh thư. Trong đó có vai trò đặc biệt quan trọng của người học sinh Nguyễn Sinh Côn, sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại”.

Rắn độc và rừng hoang đã 'bỏ bùa' họ như thế đó

Rắn độc và rừng hoang đã 'bỏ bùa' họ như thế đó

TPO - Suốt nhiều năm, thỉnh thoảng tôi vẫn được những vị khách phương xa, trong đó có cả khách Âu - Mỹ, nhờ dẫn đến những khu nhà hàng đặc sản thịt rắn như Lệ Mật để “thử món lạ”. Có những nhà báo châu Âu quyết tâm trải nghiệm đến cùng, giá cả chẳng thành vấn đề, cứ như thể đã đặt chân đến Hà Nội mà chưa nếm thịt rắn thì chuyến đi vẫn còn thiếu một điều gì đó. Vậy mà, khi tận mắt thấy quả tim rắn vẫn còn đập trong chiếc cốc thủy tinh, bên cạnh là thứ tiết đỏ au được khuấy bằng một cọng sả trắng nõn, không ít người bỗng chốc đổi ý. Họ lịch sự xin phép được dừng lại ở mức “chiêm ngưỡng”, nhường phần “thưởng thức” cho những người can đảm hơn.

Ông Nguyễn Hồng Quang tỉ mỉ, chăm chút từng sản phẩm mới

Khắc khoải về làng gốm cổ Hương Canh

TP - Từng có gần 400 hộ làm nghề, gốm Hương Canh (xã Bình Nguyên, tỉnh Phú Thọ) nay chỉ còn 4 hộ bền bỉ giữ lửa cho nghề gốm cổ. Được tạo nên từ nguồn đất trầm tích đặc biệt của địa phương, dòng gốm sành không men nổi tiếng bởi độ bền chắc và sắc màu trầm mộc mạc đang đối mặt với những khó khăn về đầu ra và nguy cơ thiếu người kế nghiệp.

Anh Lưu Quang Hà bên sản phẩm bê tông nghệ thuật của Công ty

'Chúa chổm' xứ Tuyên đúc nên cơ nghiệp

TP - Lưu Quang Hà vừa rời giảng đường đại học, bước chân khởi nghiệp liền bị quỵt tiền, phải vay nặng lãi để sống. Ở nhà, bố mắc ung thư phổi, gia đình khánh kiệt, khiến anh Hà nhiều đêm bật khóc. Nhưng rồi, anh đứng dậy, gây dựng công ty chuyên làm sản phẩm bê tông nghệ thuật – ngành nghề mà anh được học, doanh thu tiền tỷ, tạo việc làm cho gần 20 lao động. Anh còn là Bí thư Chi đoàn ở tổ dân phố.

Công an cơ sở tuyên truyền, vận động người dân xóa bỏ hủ tục nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” Ảnh: NN

'Bóng ma đồ độc' ám ảnh vùng cao Quảng Ngãi

TP - Ở một số bản làng miền núi Quảng Ngãi, hủ tục nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” vẫn âm ỉ tồn tại, len vào những mâu thuẫn đời thường, những cơn bệnh chưa được lý giải bằng khoa học. Từ một lời phán của thầy cúng, hàng xóm có thể thành kẻ thù, người vô tội bị cô lập, đánh đập, thậm chí mất mạng.

Cán bộ Trạm Y tế xã Buôn Đôn đi bộ đến từng hộ dân tại buôn Đrăng Phốk để tiêm vắc xin cho trẻ

'Cõng' vắc xin tìm trẻ giữa đại ngàn

TP - Không để người dân vất vả đưa con đến trạm y tế, vào ngày 16 hằng tháng, cán bộ y tế xã vùng xa tỉnh Đắk Lắk vượt hơn 20km đường rừng đều đặn mang vắc xin vào tận buôn. Chuyến đi của họ đã mang thêm một lớp bảo vệ đến với những đứa trẻ nơi vùng lõi rừng, từng ngày rút ngắn giữa dịch vụ y tế và người dân.

Giếng cổ được người dân tự hào giới thiệu với khách đến thăm đảo

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

TP - Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm.

Cựu chiến binh Nguyễn Duy Kháng và cô giáo HươngẢnh: Lê Văn Chương

Những người lính ở lại núi Dàng-Bài cuối: Trái tim cô giáo trẻ dành trọn tiếng "tít te"

TP - Tháng 2/1970, bên dòng sông Vệ (Hành Thịnh, Quảng Ngãi), những chiếc HU-1A còn gọi là tàu rọ liên tục quần đảo, gầm rít trên bầu trời. Giữa khói lửa chiến tranh, trái tim một cô giáo trẻ lại bị cuốn vào âm thanh “tít te” không ngừng của một cậu lính thông tin quê Thái Bình. “Cái này bí mật, không thể giải thích” – chàng lính Nguyễn Duy Kháng mỉm cười nói với cô giáo Nguyễn Thị Thanh Hương về công việc của mình.

Cựu chiến binh Lại Vũ Yên và bà Nguyễn Thị Bè, mối tình và đám cưới trong chiến tranh, giờ đây đã hơn 50 năm Ảnh: Lê Văn Chương

Những người lính ở lại núi Dàng-Bài 2: Mối tình người lính quân y và nữ du kích

TP - Trước năm 1975, địch xem xã Hành Thịnh là một trong những cái gai rất khó nhổ. Bởi đây là một xã đồng bằng của Quảng Ngãi nhưng lại có rất nhiều ngọn núi: núi Dàng, núi Đuôi Chuột, núi Rố, núi Gò Đồn, núi và rừng Ông Đương, gò Rú. Địa thế hiểm trở vốn là lợi thế của quân giải phóng và là vùng đất chết đối với quân đội chính quyền Sài Gòn. Y sĩ Lại Vũ Yên đã trải qua những ngày gian nan tại đây, sau đó kết hôn với cô du kích…