Không thể đem hàng trăm tỷ đồng đi 'hóa'

Không thể đem hàng trăm tỷ đồng đi 'hóa'
TPO – Nhân lễ Vu Lan rằm tháng 7 hay còn gọi là ngày rằm xá tội vong nhân, PV Tiền Phong đã có cuộc trao đổi cùng TS. Nguyễn Xuân Diện (Viện nghiên cứu Hán Nôm) về ngày lễ này.

Xin TS có thể cho biết nguồn gốc của lễ Vu Lan?

TS Nguyễn Xuân Diện: Trước hết lễ Vu Lan có nguồn gốc từ Phật giáo, cụ thể là xuất phát từ truyền thuyết về Bồ tát Mục Kiền Liên đại hiếu đã cứu mẹ mình ra khỏi kiếp ngạ quỷ và sự tích lễ cúng cô hồn.

Còn Vu Lan là ngày lễ hằng năm để tưởng nhớ công ơn cha mẹ (và tổ tiên nói chung) - cha mẹ của kiếp này và của các kiếp trước. Vu-lan là từ viết tắt của Vu-lan-bồn cũng được gọi là Ô-lam-bà-noa là cách phiên âm Phạn-Hán từ danh từ ullambana - chỉ sự khổ đau kinh khủng khi sa đoạ địa ngục.

Phật giáo cho rằng tinh thần cốt lõi nhất trong ngày lễ Vu Lan dịp Rằm tháng Bảy là chữ "hiếu". Đối với đạo Phật, thực hành hiếu thảo cũng là con đường của mọi Phật tử. Không hiếu thảo với cha mẹ thì không thể gọi là một Phật tử chân chính được.

Sự tích lễ cúng cô hồn tức là cúng để bố thí và cầu nguyện cho loài quỷ đói miệng lửa, nhưng dân gian thì hiểu rộng ra và trại đi thành cúng cô hồn, tức là cúng thí cho những vong hồn vật vờ không nơi nương tựa vì không có ai là thân nhân trên trần gian cúng bái. Vì vậy, ngày nay mới có câu : "Tháng bảy ngày rằm xá tội vong nhân".

Trong một số nước Á Đông, ngày lễ này thường được tổ chức vào ngày 15 tháng 7 âm lịch, để tỏ lòng hiếu thảo với cha mẹ, ông bà tổ tiên và cũng để bố thí cho những linh hồn đói khát. Ở Nhật Bản ngày lễ này được tổ chức vào ngày 7 tháng 7 để tỏ những ước nguyện của mình, người ta viết ước nguyện rồi treo vào cây trúc với mong ước điều ước đó sẽ trở thành hiện thực.

TS. có thể cho biết cảm nhận của mình qua mỗi mùa Vu Lan?

TS Nguyễn Xuân Diện
TS Nguyễn Xuân Diện.
TS. Nguyễn Xuân Diện: Trước đây, mỗi dịp Lễ Vu Lan tôi thấy người dân chỉ mua một ít tiền, vàng, một vài bộ quần áo tượng trưng để đốt cho ông bà, tổ tiên. Những năm gần đây, nhu cầu đốt vàng mã ngày càng tăng, trung bình mỗi nhà sắm mã cúng rằm khoảng 50.000đ/lễ, khá giả thì 200.000 - 300.000đ/lễ. Còn đối với các "đại gia" thì số tiền dành cho vàng, mã vài ba tới vài chục triệu đồng là bình thường.

Người ta đổ xô đi mua đủ các thứ hàng mã: nhà lầu, xe hơi, tủ lạnh, máy giặt, ti-vi, điện thoại, tiền vàng, quần áo… Năm nay tôi còn thấy trong các mặt hàng gửi cho người âm còn có cả thẻ tín dụng, Iphone, vé máy bay và hộ chiếu và cả mũ bảo hiểm..

Việc tổ chức lễ Vu Lan đã trở nên ồn ào và phô trương hơn so với thời gian trước.

Vậy Phật giáo có chủ trương đốt vàng mã ?

TS. Nguyễn Xuân Diện: Theo tôi được biết, thì đạo Phật không chủ trương đốt vàng mã. Có thể nói tục đốt vàng mã là do ảnh hưởng của văn hóa Trung Hoa.

Người Việt xuất phát từ quan niệm truyền thống “trần sao âm vậy” cho rằng con người khi chết đi thì vẫn còn những nhu cầu như người sống, ban đầu người ta chôn theo những vật dụng sinh hoạt theo người chết, sau đó để giản tiện hơn người ta làm tiền vàng bằng giấy và mã. Việc đốt vàng mã khi đó mang yếu tố tâm linh, chi phí cho một lễ tiền vàng cũng không đáng kể, nhưng tới hôm nay việc đốt vàng mã đã có rất nhiều biến đổi dẫn đến sự tốn kém, cùng với nguy cơ về cháy nổ và ô nhiễm môi trường.

Con số thống kê chưa đầy đủ cách đây nhiều năm của ngành văn hóa đã cho thấy có hơn 40.000 tấn vàng mã được sử dụng trong một năm và riêng tại Hà Nội đã tiêu thụ trên 400 tỉ đồng cho việc đốt vàng mã. Riêng ở đền Bà Chúa Kho (Bắc Ninh), lượng vàng mã đem "hóa" mỗi ngày lên tới hàng tạ, bằng 80-100 triệu đồng tiền thật. Rõ ràng, đây là một con số “biết nói”.

Được biết, trong ngày lễ Vu Lan năm 2009, một đại gia thầu cát xây dựng tại sông Hồng đã xác lập "kỷ lục" đốt vàng mã với việc bỏ ra hơn 400 triệu đồng thuê 6 người làm 1.000 người, ngựa giấy, đốt "tặng" Thổ công, Hà Bá mong các "ngài" phù hộ cho giá cát tăng...

Theo tôi việc đốt các loại giấy này là một hành động gây ô nhiễm môi trường nói chung và vệ sinh môi trường tại cộng đồng nói riêng. Đặc biệt là đối với khu dân cư tập trung đông người thì tàn tro của vàng mã đã trở thành một vấn nạn.

Theo Phòng Cảnh sát Phòng cháy chữa cháy – Công an Thành phố Hà Nội thì một trong những nguyên nhân của các vụ cháy là do người dân bất cẩn khi thắp hương và hóa vàng (14/43 vụ trong 3 tháng đầu năm 2009), sau các nguyên nhân về điện và sử dụng khí đốt hóa lỏng gas.

Chẳng biết “người âm” sẽ nghĩ gì khi cùng với một đống vàng mã đắt tiền là những lời khấn đặc mùi vật chất và thực dụng. Sự thiêng liêng của tâm linh, và đức tin trong mỗi người bỗng chốc trở nên ồn ào và khó hiểu.

Thay bằng việc đốt vàng mã một cách phô trương, mọi người hoàn toàn có thể làm rất nhiều việc có ý nghĩa thiết thực hơn như quan tâm tới cha mẹ, tới những bậc trưởng lão, tham gia thiện nguyện, nuôi dưỡng những người cô đơn khó khăn.

Lễ bái hoành tráng vì nhiễm hội chứng vĩ đại

TS Trịnh Hòa Bình – Viện Khoa học Xã hội Việt Nam: Việc nhiều người tin vào thần thánh có thể lý giải một phần vì họ chưa thỏa mãn cuộc sống thực tại, nên phải tìm đến những cái siêu nhiên, siêu thực để thỏa mãn khát khao. Mặt khác, việc cúng bái linh đình hiện nay cũng có nguyên nhân do hội chứng vĩ đại như: bánh chưng khổng lồ, chai rượu khổng lồ..., nên để trị bệnh, cơ quan Nhà nước, tổ chức xã hội cần đi đầu tiết kiệm.

Hoàng Tuân

Thuận Phong

Cùng chuyên mục

3 đơn vị tài trợ TPHCM 150 tỷ đồng thực hiện các dự án cộng đồng, phát triển giáo dục, y tế

3 đơn vị tài trợ TPHCM 150 tỷ đồng thực hiện các dự án cộng đồng, phát triển giáo dục, y tế

TPO - Chiều 18/11, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam TPHCM phối hợp cùng Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex), Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank) và Công ty Cổ phần Đầu tư và Kinh doanh Nhà Khang Điền tổ chức buổi ký kết thỏa thuận tài trợ các dự án phục vụ cộng đồng, phát triển giáo dục, y tế trên địa bàn.

Cháy nhà hàng tiệc cưới ở TPHCM

Cháy nhà hàng tiệc cưới ở TPHCM

TPO - Một nhà hàng tiệc cưới tại xã Long Hải, TPHCM đang trong quá trình hoàn thiện xây dựng bất ngờ bốc cháy, khói bốc cao hàng chục mét.

Chìm thuyền giữa hồ thủy điện Na Hang, một người mất tích

Chìm thuyền giữa hồ thủy điện Na Hang, một người mất tích

TPO - Một người đàn ông mất tích sau khi thuyền chở hai người bị chìm giữa hồ thủy điện Na Hang, tỉnh Tuyên Quang. Lực lượng chức năng huy động cán bộ, phương tiện chuyên dụng, trong đó có camera dò tìm dưới nước, để rà soát khu vực.

Nghe Đờn ca tài tử, thưởng thức đặc sản Đất Mũi giữa lòng Hà Nội

Nghe Đờn ca tài tử, thưởng thức đặc sản Đất Mũi giữa lòng Hà Nội

TPO - Không cần đi xa hàng nghìn cây số, người dân Thủ đô sắp được hòa mình vào không gian di sản, thưởng thức đặc sản OCOP và nghe Đờn ca tài tử Nam Bộ tại sự kiện “Xin chào Cà Mau 2026”, diễn ra ngay trước thềm nối lại đường bay thẳng Hà Nội – Cà Mau vào giữa tháng 12.

Chủ tịch Quốc hội đề xuất 3 ưu tiên xây dựng ASEAN hòa bình, thịnh vượng

Chủ tịch Quốc hội đề xuất 3 ưu tiên xây dựng ASEAN hòa bình, thịnh vượng

TPO - Kiến tạo hành lang pháp lý cho một ASEAN tự cường và thịnh vượng, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đề nghị Nghị viện các nước cần đi đầu trong việc hoàn thiện thể chế, hài hòa hóa pháp luật để tháo gỡ rào cản thương mại, thúc đẩy liên kết kinh tế nội khối và kết nối chuỗi cung ứng.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nói về ba chuyển dịch lớn tại hội nghị APEC

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nói về ba chuyển dịch lớn tại hội nghị APEC

TPO - Phát biểu tại Hội nghị thượng đỉnh Doanh nghiệp APEC, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nêu ba chuyển dịch lớn đang định hình tương lai phát triển, tác động sâu sắc đến hoạt động của doanh nghiệp trên toàn thế giới. Trong bối cảnh đó, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị APEC thúc đẩy 3 định hướng chiến lược.

Phó Thủ tướng đề nghị Hải Phòng ưu tiên nhà đầu tư chiến lược về bán dẫn, điện tử

Phó Thủ tướng đề nghị Hải Phòng ưu tiên nhà đầu tư chiến lược về bán dẫn, điện tử

TPO - Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đề nghị TP Hải Phòng tập trung các nhiệm vụ, giải pháp để đảm bảo mục tiêu tăng trưởng 2 con số đã đề ra. Trong đó, thu hút có chọn lọc các dự án công nghệ cao, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, ưu tiên các nhà đầu tư chiến lược trong lĩnh vực xu hướng phát triển như: bán dẫn, điện tử, cơ khí chính xác, ô tô điện, năng lượng sạch, logistics...