Tôi vẽ cao nguyên đá

Tôi vẽ cao nguyên đá
TP - Tôi đến cao nguyên Đồng Văn năm 1973, khi cô con gái đầu được 6 tháng tuổi. Ở Phó Bảng, Thăm Lũng Táo, Lũng Là rồi lên Đồng Văn quay về vẽ ở Quản Bạ, cuối cùng là ra cái chợ bên kia cầu Yên Biên.

> Chơi chợ vùng cao ở làng văn hóa

Lên đến vùng đất ấy tôi lần đầu biết đến nói lý người Mông khi mắng nhau: “Mắt mày xấu, mày nhìn cái gì cũng xấu”. Lại cũng lần đầu tiên biết cái lý của say: “Tao tốt bụng, ra chợ mỗi bạn mời bát rượu, tao mới được say. Xấu bụng như mày, ai mời, bao giờ mày được say”.

 Cao nguyên đá của tôi là những cảm nhận về không gian, về con người, sự đơn côi mà cứng cỏi. Cuộc sống cao nguyên là triết học về nhân sinh, con người trên đó như là một đối tác lại vừa như một chủ thể. 

Rồi những câu chuyện về mở đường hạnh phúc Mã Pì Lèng, khi có người khen tốt thì một ông lão nói lý: Bảo tốt thì cũng tốt, đi bằng đít thì tốt rồi (ý nói là ngồi ô tô), nhưng khi chưa có đường, một đồng 5 quả trứng, có đường rồi một đồng chỉ mua được 3, hỏi tốt ở chỗ nào?

Những câu chuyện lần đầu đi rẻo cao đó nêm vào đầu tôi gỡ không ra, con người cao nguyên ấy nói và nghĩ luôn gắn với đời sống, không có thứ lãng mạn suông tình, lạ vô cùng.

Rồi do công việc ở nhà xuất bản Dân Tộc nên phải đi lại miền núi thường xuyên. Sau mỗi chuyến đi tôi lại bắt gặp thêm bao nhiêu cái hay. Những trầm tích sống của con người trên cao nguyên vững như đá núi, dày như cây rừng, vấn vít như dây leo nhưng là lẽ sống rất nhân ái, không hề điệu đà thêm nếm. Họ nghĩ sao nói vậy!

Bản thân những câu chuyện đó đã cho thấy giá trị tinh thần của cao nguyên và bản sắc văn hóa của họ khá rõ nét.

Sống chen với đá -2007- Sơn dầu (90x100)
Sống chen với đá -2007- Sơn dầu (90x100).

Từ đấy cầm bút sáng tác tôi hay nghĩ đến vẻ đẹp của vùng đất đó.

Làm tranh khắc tôi khắc về họ, vẽ giấy dó tôi vẽ về họ, mải miết không biết chán. Mỗi chuyến đi lại hiểu thêm một tí, chỉ như hạt vừng thôi, nhưng cái hạt đó biết nảy mầm thành cây.

Tôi qua lại cao nguyên Đồng Văn không biết bao nhiều lần. Đến nay khoảng mười mấy lần không đếm được trong 39 năm qua.

Xe lanh, 2007, Sơn dầu
Xe lanh, 2007, Sơn dầu.

Năm 2006 tôi đi trong nhóm văn nghệ sĩ của Hội Văn hóa Các dân tộc Thiểu số lên chốt tại Đồng Văn mười lăm ngày. Có dịp ngắm đá kĩ lưỡng và phát hiện ra mối duyên nợ của mình… thầm lặng, năm 2007 tôi bắt đầu vào cuộc với ý đồ vẽ lấy một phòng tranh lên bày ở chợ Đồng Văn cho bà con sống trên cao nguyên biết thế nào là tranh, là vẽ. Cặm cụi mấy năm, đến 2010 thấy hòm hòm, tôi tìm sự giúp đỡ để cho ý đồ của mình thành hiện thực. Nhưng rồi mọi chuyện không được như ý muốn.

Núi Đồng Văn, 2007, sơn dầu
Núi Đồng Văn, 2007, sơn dầu.

Và hôm nay phòng tranh đành ra mắt tại Hà Nội.

“Cao nguyên đá” của tôi không phải chỉ có cao nguyên Đồng Văn mà là cả một vùng biên ải phía Bắc chạy dài từ tây sang đông, trong đó Hà Giang như một tâm điểm.

Cao nguyên đá của tôi là những con người sinh ra trên đó, như tách từ trong đá ra và bươn chải, tồn tại trên dải cao nguyên vô tận đó.

Trồng cây gì - Nuôi con gì - 2007 (Sơn dầu, 80x100)
Trồng cây gì - Nuôi con gì - 2007 (Sơn dầu, 80x100).

Sự hòa nhập tuyệt đối vào thiên nhiên để tồn tại khiến con người trở nên vững như đá và đá tự nhiên trở thành một nhân tố chở che cho con người.

Cao nguyên đá không còn là đá nữa mà là cao nguyên của những con người vững như đá, chia sẻ cùng đá và cùng song hành để tồn tại mãi với thời gian.

Với tôi, giá trị cổ sinh của cao nguyên đá khi nó thành công viên địa chất toàn cầu không lớn hơn các giá trị văn hóa mà người dân rẻo cao ở đây đã xác lập. Họ giống như tách ở đá ra, sống hòa mình với đá và tồn tại mãi với thời gian. Điều đó lớn lao vô cùng vì nó trường tồn mãi trong lòng dân tộc. Giá quốc tế kia chỉ như phần xác lập trên cái giá trị vốn có của mảnh đất cao nguyên này.

Triển lãm “Cao nguyên đá” của họa sĩ Đỗ Đức khai mạc 16h30 ngày 1-11, kéo dài đến 15-11 tại Nhà triển lãm Hội Mỹ thuật Việt Nam, 16 Ngô Quyền Hà Nội. Trưng bày 50 bức sơn dầu họa sĩ vẽ từ 2006 đến 2012.

Cùng chuyên mục

Hé lộ kho cổ vật từ con tàu đắm Cù Lao Chàm

Hé lộ kho cổ vật từ con tàu đắm Cù Lao Chàm

TPO - 70 hiện vật gốm sứ từ tàu đắm Cù Lao Chàm có niên đại thế kỷ XV-XVI cùng nhiều bảo vật quốc gia, cổ vật quý được giới thiệu tại triển lãm ở Đà Nẵng thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng.

Thiền Cà Phê tiếp tục ghi dấu tại Liên Hiệp Quốc (Hoa Kỳ)

Thiền Cà Phê tiếp tục ghi dấu tại Liên Hiệp Quốc (Hoa Kỳ)

Tiếp nối dấu ấn được UNESCO chọn giới thiệu với thế giới như một trải nghiệm văn hóa đặc sắc của Việt Nam, Thiền Cà Phê tiếp tục ghi dấu tại Liên Hiệp Quốc. Đây là bước tiến lớn, khẳng định triết lý Cà Phê Đạo của Nhà sáng lập – Chủ tịch tập đoàn Trung Nguyên Legend Đặng Lê Nguyên Vũ trên toàn cầu sau khi hiện diện trên quê hương Trà Đạo Nhật Bản.

Sau 'Huy Bến xe', TPHCM rà soát phim giang hồ mạng

Sau 'Huy Bến xe', TPHCM rà soát phim giang hồ mạng

TPO - Sở Văn hóa và Thể thao TPHCM cho biết đang rà soát thông tin trên mạng hằng ngày, phối hợp công an xử lý nội dung vi phạm, trong đó có phim ca nhạc khai thác đề tài giang hồ, tội phạm, bạo lực để thu hút người xem.

Đại tướng Phan Văn Giang gợi mở những đề tài mới về người lính

Đại tướng Phan Văn Giang gợi mở những đề tài mới về người lính

TPO - Công việc của những người lính nghiên cứu, sản xuất vũ khí, trang bị là một trong những đề tài Đại tướng Phan Văn Giang gợi ra cho văn nghệ sĩ Quân đội. Đại tướng cũng đề nghị các cơ quan, đơn vị tạo điều kiện để người sáng tác đi thực tế, nhất là ở những lĩnh vực khó và địa bàn trọng yếu.

NSƯT Tân Nhàn nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ

NSƯT Tân Nhàn nhận bằng khen của Thủ tướng Chính phủ

TPO - Sáng 19/11, PGS.TS. NSƯT Tân Nhàn - Trưởng khoa Thanh nhạc, Học viện Âm nhạc quốc gia Việt Nam - được trao bằng khen của Thủ tướng Chính phủ vì những thành tích xuất sắc trong đổi mới giảng dạy, đào tạo và bồi dưỡng sinh viên trong khuôn khổ Lễ kỷ niệm 70 năm thành lập Học viện.

Chi tiết chuỗi hoạt động mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chi tiết chuỗi hoạt động mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

TPO - Từ ngày 21-24/11, Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 với nhiều sự kiện đặc sắc như diễu hành di sản quanh hồ Hoàn Kiếm, trình diễn ánh sáng 3D mapping tại Tháp Rùa, triển lãm văn hóa và đại nhạc hội quy mô 50.000 khán giả tại sân vận động Mỹ Đình.

Phiên bản 'Con đĩ đánh bồng' mới

Phiên bản 'Con đĩ đánh bồng' mới

TPO - "Con đĩ đánh bồng" là điệu múa cổ của làng Triều Khúc, người múa phải là nam đóng giả nữ. Tồn tại qua hơn 1.000 năm, mới đây di sản này đã thu hút sự tham gia của một số nghệ sĩ quốc tế đến từ Pháp, Hà Lan, Italy trong sự kiện hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam.

Vẽ lại những điều có thể biến mất

Vẽ lại những điều có thể biến mất

TPO - Họa sĩ vẽ một góc vườn ở Bắc Sơn vì lo cảnh vật ấy có thể biến mất khi du lịch cộng đồng phát triển. Từ những góc vườn, bến sông đến những tác phẩm nhỏ xinh, triển lãm “Miền xa - miền gần” cho thấy cách các nghệ sĩ lưu giữ những hình ảnh bình dị của đời sống.

Đôi rồng cao 10 m bên Hồ Gươm, người dân khen hoành tráng

Đôi rồng cao 10 m bên Hồ Gươm, người dân khen hoành tráng

TPO - Sự xuất hiện của đôi rồng khổng lồ mang phong cách thời Lý tại sân khấu Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 đang tạo nên những luồng ý kiến trái chiều. Người trầm trồ trước thiết kế hoành tráng, người lại lo ngại công trình lấn át không gian cảnh quan quen thuộc của Hồ Gươm.

Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vĩnh Long năm 2026 khai mạc, chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và Lễ hội Ok Om Bok, tôn vinh bản sắc các dân tộc.

Khai mạc Tuần lễ văn hóa, Lễ hội Ok Om Bok

TPO - Tối 18/11, Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vĩnh Long chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và Lễ hội Ok Om Bok năm 2026 chính thức khai mạc. Đây là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa tốt đẹp, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào và trách nhiệm của mỗi người dân đối với quê hương, đất nước.

Chuyện của những chiếc lá chưa nguyên vẹn

Chuyện của những chiếc lá chưa nguyên vẹn

"Có những ngày anh thấy cuộc đời sao mà ngột ngạt quá..." - Lời ca trong bài hát Bài này chill phết của Đen Vâu đã miêu tả chính xác cảm giác chênh vênh mà tôi mang theo khi bước vào ngưỡng tuổi hai mươi bảy.

Giải oan cho đôi rồng thời Lý bên Hồ Gươm

Giải oan cho đôi rồng thời Lý bên Hồ Gươm

TPO - Đôi rồng bên Hồ Gươm gây tranh luận ngay khi sân khấu còn đang lắp dựng. Một số chuyên gia lý giải thực tế tiếp nhận những biểu tượng, mẫu vật cổ trong đời sống đương đại bị đứt gãy nên nhiều người dễ có phản ứng trái chiều.