Nhạc sĩ Doãn Nho: Sự chân thật luôn đi thẳng đến lòng người

Hai thế hệ gặp nhau qua “Chiếc khăn rơi” Ảnh internet
Hai thế hệ gặp nhau qua “Chiếc khăn rơi” Ảnh internet
TP - Gặp Doãn Nho nhiều năm trước qua vụ “Bốn đại tá chống lại một thừa tướng” (xung quanh giải thưởng Hồ Chí Minh về VHNT), nay đã 80 tuổi chẵn, ông vẫn khỏe, giọng nói sang sảng và hát rất... ngọt ngào.

> “Bài hát tiền tỷ” và văn hóa chấp nhận
> BTC Bài Hát Yêu Thích phúc đáp Uyên Linh

Ông vừa có niềm vui: Chiếc khăn piêu sáng tác 56 năm trước vừa được giải Bài hát yêu thích nhất của năm, với 300 triệu đồng cho nhạc sĩ và 1 tỉ đồng thuộc về người thể hiện- ca sĩ Tùng Dương.

Chúc mừng nhạc sĩ về sự sống lại của “Chiếc khăn piêu”, tức "Chiếc khăn rơi". Ông thấy bản phối mới của nhạc sĩ Nguyên Lê thế nào?

Rõ ràng là tốt, pha chất Jazz với ngôn ngữ của nhạc điện tử. Đặc biệt hiệu quả là lối hát phiêu, nồng nàn chân thật của Tùng Dương.

Vừa qua, tôi có xem chương trình kỷ niệm Hà Nội Điện Biên Phủ trên không, trong chương trình chỉ có một bài hát nước ngoài là ca khúc phản chiến của John Lennon được Tùng Dương hát bằng tiếng Anh cũng rất tốt. Những câu cần phiêu, cần bốc lửa, Dương rất phiêu mà cần chính trị cũng rất chính trị.

Trên một số diễn đàn âm nhạc, khán giả đang so sánh Tùng Dương với những người thể hiện “Chiếc khăn piêu” từ thế kỷ trước, ví dụ Kiều Hưng…

Không thể so sánh bởi mỗi người một vẻ. Kiều Hưng có cái hay của Kiều Hưng. Ví dụ, bài hát này là của đàn ông, nhưng Anh Thơ hát cũng rất đạt, cô ấy khai thác cái mạnh của mình là chất trữ tình lãng mạn, bắt chước tiếng chim rồi mới vào bài. Có người lại nghiêng về chất trẻ, hát nhanh, sôi nổi.

Lúc đầu nghe Tùng Dương hát, tôi cũng không thích đâu, vì nó mới quá. Sau thì thấy Dương đã đưa được chất nhạc nhẹ vào bài một cách chín muồi, kết nối được hai thế hệ cách nhau hơn nửa thế kỷ.

Người đầu tiên hát bài này vào năm 1956 là anh Trần Chất, rồi đến Quý Dương, Trung Đức, Hoàng Chè, đều được khán giả đón nhận, mỗi khi mang ra nước ngoài thì gần như đều được yêu cầu hát lại.

Nhiều người tưởng đây là bài dân ca. Ông đã phát triển, khai thác bao nhiêu phần trăm chất dân ca của dân tộc Xá trong bài này?

Năm mươi phần trăm. Tôi sử dụng phần âm nhạc, còn lời là do mình đặt vào với tâm trạng của tuổi 23, vừa từ cuộc chiến ra, trở về quê hương Hà Nội. Lần đầu tiên được bộc lộ tình yêu lứa đôi, đòi hỏi của tuổi trẻ về tình yêu. Trước đó, trong chiến tranh, tình cảm của người chiến sĩ, của bản thân là có, nhưng nó hòa vào tình yêu đồng đội, tình quân dân.

Ngay bác Văn Cao lớn tuổi như thế, một trong những người sáng lập ra tân nhạc, nhưng đưa tình yêu vào bài của mình rất khéo. (Hát): Ngày mùa vui thôn trang lúa reo như hát mừng… Ngày mùa vui thôn xóm đầy đồng giáo với gươm/ Súng tì tay anh đứng, em ngừng liềm trông sang. Đấy không phải tình yêu thì là gì? Lồng một cách mượt mà trong tình yêu đất nước, tình quân dân.

Nội dung bài Chiếc khăn piêu nói rất chân thật tấm lòng của mình, ngỏ lời với tất cả bởi dù được dịp bộc lộ tình yêu của tuổi trẻ nhưng lúc đó chưa có đối tượng: (Hát) Á ơi có phải thắm thiết duyên nhau - Chiếc khăn đây là mối nối duyên nhau thời tôi chờ! Mình tạo ra cớ là nhặt được chiếc khăn, hỏi vang lên nhưng chẳng có ai trả lời. Nhưng mình vẫn giữ chiếc khăn đó, vẫn đợi, biết đâu lại có người đến. (Hát) Nhắn tin theo cùng gió- Khăn còn đây đợi người. A si ơi! A si ơi có nghĩa là cô em ơi!

Sự chân thật của bản thân hoàn toàn đồng điệu với làn điệu dân ca chân thật, tôi nghĩ bài hát thành công là vì thế. Dân ca bao giờ cũng chân thật, nên nó đi vào lòng người ghê lắm.

Theo ông, những nhạc sĩ nào phát triển dân ca thành công nhất?

Trước kia là Đỗ Nhuận, Hoàng Hiệp. Sau này Phó Đức Phương quá giỏi, có cả An Thuyên. Phương thức sáng tác dựa vào dân ca của tôi là do được các nhạc sĩ Nguyễn Xuân Khoát, Đỗ Nhuận truyền lại khi tôi đang là quản ca của đại đội ở Trường Sĩ quan Lục quân khóa 6 (1950-1951). Hồi ấy Nguyễn Xuân Khoát, Đỗ Nhuận cũng tham gia quân đội. Các ông dặn tôi rằng, muốn sáng tác hay phải đi vào dân ca, nên tôi viết Người con gái sông La, Ca ngợi anh hùng La Thị Tám đều với âm hưởng dân ca.

Ông vừa nhắc Hoàng Hiệp người đã ra đi hôm nay. Ông biết gì về nhạc sĩ tài danh này?

Biết quá đi chứ. Hồi anh ấy tập kết ra đây, chúng tôi có bao dịp trò chuyện, sau đó anh ấy trở về, thỉnh thoảng tôi có dịp vào Nam vẫn đến chơi. Điều tôi thích nhất ở Hoàng Hiệp, đó là tôi cảm thấy anh ấy giống mình ở chỗ rất chân thật. Trong sáng tác thì biết dựa vào dân ca. Câu hò bên bến Hiền Lương đã qua bao năm rồi, nhưng vẫn có sức cảm hóa bởi tài năng và sự chân thật.

Hoàng Hiệp chỉ có ca khúc mà không có khí nhạc, nhưng cực kỳ phong phú, đa dạng, không bài nào giống bài nào. Sống ở Hà Nội viết về Hà Nội thì ra Hà Nội. Về quê cũng thế.

Nhiều khán giả trẻ tỏ ra thích thú khi lần đầu nghe “Chiếc khăn piêu”, nhưng cũng có người cho rằng việc bài hát được vinh danh chẳng qua là một cách lăng xê nhạc truyền thống của ê-kíp làm chương trình ?

Lăng xê mà thành công thì phải biểu dương chứ.

Nói về thành tựu nhạc đỏ, nhạc truyền thống, nhà văn Phạm Thị Hoài có lần viết rằng "Hồn tử sĩ" là bản nhạc đáng kể nhất trong nền âm nhạc của chúng ta, còn Trịnh Công Sơn chỉ nêu có một cái tên ca khúc nhạc đỏ khiến ông tâm phục đó là "Chào em cô gái Lam Hồng" của Ánh Dương. Ông có nhận xét gì?

Hồn tử sĩ có cái hay của nó, nhưng chỉ dùng trong lễ tưởng niệm. Nói về chiến tranh mà chả lẽ chỉ có tử sĩ thôi à?

Dân số chúng ta gần 90 triệu. Và chúng ta có cả một nền ca khúc cách mạng, là vũ khí một thời, đi cùng với người chiến sĩ ra mặt trận. Nền âm nhạc đó sừng sững như núi, chả cần cãi làm gì.

Cảm ơn nhạc sĩ Doãn Nho.

Dương Phương Vinh
thực hiện

Cùng chuyên mục

Chi tiết chuỗi hoạt động mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

Chi tiết chuỗi hoạt động mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026

TPO - Từ ngày 21-24/11, Hà Nội tổ chức chuỗi hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 với nhiều sự kiện đặc sắc như diễu hành di sản quanh hồ Hoàn Kiếm, trình diễn ánh sáng 3D mapping tại Tháp Rùa, triển lãm văn hóa và đại nhạc hội quy mô 50.000 khán giả tại sân vận động Mỹ Đình.

Phiên bản 'Con đĩ đánh bồng' mới

Phiên bản 'Con đĩ đánh bồng' mới

TPO - "Con đĩ đánh bồng" là điệu múa cổ của làng Triều Khúc, người múa phải là nam đóng giả nữ. Tồn tại qua hơn 1.000 năm, mới đây di sản này đã thu hút sự tham gia của một số nghệ sĩ quốc tế đến từ Pháp, Hà Lan, Italy trong sự kiện hưởng ứng Ngày Văn hóa Việt Nam.

Vẽ lại những điều có thể biến mất

Vẽ lại những điều có thể biến mất

TPO - Họa sĩ vẽ một góc vườn ở Bắc Sơn vì lo cảnh vật ấy có thể biến mất khi du lịch cộng đồng phát triển. Từ những góc vườn, bến sông đến những tác phẩm nhỏ xinh, triển lãm “Miền xa - miền gần” cho thấy cách các nghệ sĩ lưu giữ những hình ảnh bình dị của đời sống.

Đôi rồng cao 10 m bên Hồ Gươm, người dân khen hoành tráng

Đôi rồng cao 10 m bên Hồ Gươm, người dân khen hoành tráng

TPO - Sự xuất hiện của đôi rồng khổng lồ mang phong cách thời Lý tại sân khấu Ngày Văn hóa Việt Nam 2026 đang tạo nên những luồng ý kiến trái chiều. Người trầm trồ trước thiết kế hoành tráng, người lại lo ngại công trình lấn át không gian cảnh quan quen thuộc của Hồ Gươm.

Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vĩnh Long năm 2026 khai mạc, chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và Lễ hội Ok Om Bok, tôn vinh bản sắc các dân tộc.

Khai mạc Tuần lễ văn hóa, Lễ hội Ok Om Bok

TPO - Tối 18/11, Tuần lễ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vĩnh Long chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam và Lễ hội Ok Om Bok năm 2026 chính thức khai mạc. Đây là dịp tôn vinh những giá trị văn hóa tốt đẹp, khơi dậy lòng yêu nước, niềm tự hào và trách nhiệm của mỗi người dân đối với quê hương, đất nước.

Chuyện của những chiếc lá chưa nguyên vẹn

Chuyện của những chiếc lá chưa nguyên vẹn

"Có những ngày anh thấy cuộc đời sao mà ngột ngạt quá..." - Lời ca trong bài hát Bài này chill phết của Đen Vâu đã miêu tả chính xác cảm giác chênh vênh mà tôi mang theo khi bước vào ngưỡng tuổi hai mươi bảy.

Giải oan cho đôi rồng thời Lý bên Hồ Gươm

Giải oan cho đôi rồng thời Lý bên Hồ Gươm

TPO - Đôi rồng bên Hồ Gươm gây tranh luận ngay khi sân khấu còn đang lắp dựng. Một số chuyên gia lý giải thực tế tiếp nhận những biểu tượng, mẫu vật cổ trong đời sống đương đại bị đứt gãy nên nhiều người dễ có phản ứng trái chiều.

Hết thời phim 'giang hồ mạng' câu view bằng bạo lực, hung khí

Xóa sổ phim giang hồ mạng

TPO - Các phim ngắn, video bạo lực từng giúp nhiều nhân vật được gọi là “giang hồ mạng” thu hút hàng triệu lượt xem. Sau loạt vụ khởi tố người tổ chức, diễn xuất và phát tán nội dung, vụ Hoàng Mèo, Tấn Bo bị bắt tiếp tục đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của nghệ sĩ khi nhận lời tham gia sản phẩm này.

Hồ Hoài Anh viết riêng ca khúc cho Phúc Tiệp

Hồ Hoài Anh viết riêng ca khúc cho Phúc Tiệp

TPO - Sau 25 năm theo đuổi con đường âm nhạc, ca sĩ Phúc Tiệp - học trò của NSND Quang Thọ - thực hiện live show cá nhân mang tên "The Gentleman" (Quý ông). Tổng đạo diễn, nhạc sĩ Hồ Hoài Anh viết riêng ca khúc cho giọng ca thính phòng Phúc Tiệp.

Trọng Tấn giờ chỉ muốn trồng rau, nuôi mèo

Trọng Tấn giờ chỉ muốn trồng rau, nuôi mèo

TPO - Năm giọng ca tiêu biểu của dòng nhạc thính phòng, dân gian và nhạc cách mạng Việt Nam là Trọng Tấn, Đăng Dương, Việt Hoàn, Lan Anh và Anh Thơ cùng bước lên sân khấu Lửa tuổi 20 - 30 năm một chặng đường. Họ đã có chặng đường gắn bó nhiều kỷ niệm từ thời sinh viên.

Lý giải tạo hình đôi rồng bên Hồ Gươm: Nguyên mẫu rồng thời Lý, không phải cá sấu, bạch tuộc

Lý giải tạo hình đôi rồng bên Hồ Gươm: Nguyên mẫu rồng thời Lý, không phải cá sấu, bạch tuộc

TPO - Những ngày qua, tạo hình đôi rồng trên sân khấu khai mạc Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội nhận những ý kiến đa chiều trên mạng xã hội. Theo chia sẻ của đạo diễn Hoàng Công Cường, thiết kế sử dụng mẫu rồng thời Lý, gắn với dấu mốc định đô Thăng Long năm 1010. Sân khấu là hạng mục lắp đặt tạm thời, sẽ tháo dỡ sau sự kiện.