Nhà thơ Lê Đạt và Tình U75

Nhà thơ Lê Đạt và Tình U75
TP - Tuổi 80 “lão tướng” Lê Đạt lại tiếp tục lên đường vào trận thơ mới có tên gọi “U75 từ tình” (NXB Phụ Nữ, 2007). Có lẽ để giúp bạn đọc khỏi phải vắt óc đoán trận chữ rất biến hóa của mình ngay từ cách đặt tên tập thơ, ông đã dành phần phi lộ để định nghĩa từ tình.

“Đã có lúc tôi ngờ rằng các nhà thơ tình ít nhiều đều có họ với Từ Thức. Đều gặp Thiên thai ít nhất  một lần trong đời và vĩnh biệt nó suốt đời. Từ tình là những từ thức trong sâu thẳm ta phút giây tống biệt”. Và “ Thơ chính là từ tình, cũng có nghĩa tự tình tức là yêu đơn thương, yêu thất tình, yêu bóng”.

Tập thơ gồm 2 phần : Thơ và đoản ngôn. Phần thơ ngoài một số bài thơ nổi tiếng như Át cơ, Thu nhà em, Quan họ... đăng thêm, còn lại chủ yếu là những bài thơ mới thể haicâu độc đáo. Một nguyên tắc mà những người sáng tác đều hiểu rõ, đó là viết càng ngắn càng khó.

Thơ hai câu vừa là sáng tạo, vừa là thách thức nhiều rủi ro với người thơ tự nhận (được mệnh danh là) phu chữ. Cho dù Lê Đạt xưng danh tình U75 một cách hài hước theo cách nói thời thượng bây giờ thì những câu thơ vẫn nhiều vang vọng, đa nghĩa mang tên “a còng, 8X”: Áo gió buồm lên thân biển động/Lưng thuyền chành sóng ngực cồn trăng (Phong cảnh), Xuân sớm liễu rờn hoa thể dục/Ngó đèn hơi ngực phố đầy em (Hồ sớm), Mê lộ đào cờ thế ngàn năm trước/Lòng trần hoa lần gỡ nước ghềnh xuân (Cờ thế)...

Tình U75 trẻ, nhưng những chiêm nghiệm U75 và hơn nửa thế kỷ thâm canh thơ của ông thì thật buồn, sâu xa và thoát tục: Trọn đời trọ góc nhìn thiên hạ/Cam tâm làm khách lạ bản thân (Trọ), Nghìn năm tu chưa thành chính quả/Hồn hoa bay bướm thả trắng rừng (Hoa đại), Xuân én hẹn mùa chờ hoa đi mất/Lộc xanh thừa thiếu suất một ngã tư (Mùa chờ)...

Còn nhớ cách đây vài năm, ở tuổi U75 Lê Đạt phát bệnh cũ, mất ngủ triền miên. Ông khá bi quan về sức khỏe của mình và đọc tôi nghe câu thơ Đường: Bất tài minh chủ khí/Đa bệnh cố nhân sơ (Không có tài thì minh chủ coi thường/Lắm bệnh tật thì bạn cũ cũng nhạt xa). Thời kỳ này để lại dấu ấn trong “Tình ca mất ngủ”: Bạn phần lớn đều đã thay địa chỉ/Tái định cư vùng ngoại thị Yên Kỳ/Đó có bãi đánh cầu lông không nhỉ/Mưa bụi hồ sớm liễu rủ ta đi (Tái định cư).

Viết về cõi bên kia mà vẫn hóm, vẫn hài hước một người thích đùa. Thế rồi bằng nỗ lực phi thường, ông đã vượt lên bệnh tật, bền bỉ viết để hôm nay có tập thơ mới trên tay bạn đọc.

Phần Đoản ngôn là một nét độc đáo riêng rất Lê Đạt trong “Từ tình U75”. Có thể gọi đó là những truyện mini, những cách ngôn đã đúc rút ở mức tối giản, bàn đến nơi về việc nghề, việc đời và việc thơ, được thể hiện thật hóm hỉnh (đôi khi trào lộng) và sâu sắc theo tiêu chí chữ ngắn, tình dài, nghĩa nặng. 

Những đoản ngôn thường bất ngờ, nhiều dư âm và đa nghĩa. Phải chăng đó là lý do nó trữ lượng gần nửa tập thơ này của ông? Người đọc có thể tìm thấy những đồng cảm riêng, còn với người viết bài thì những câu thế này thật thú vị: Người quân tử dùng mắt để nhìn/Kẻ tiểu nhân dùng mắt để nhòm (Khác biệt), Kẻ thù của bình đẳng là chủ nghĩa bình quân (Kẻ thù), Điểm tham quan nóng nhất của lịch sử là Suối Giải Oan (Tham quan), Chữ không cấp sổ đỏ cho bất cứ nhà văn nào (Sổ đỏ), Nhiệm vụ của thơ không phải sản xuất ra chân lý, mà những chất cường cảm, những viagra phục tráng khả năng chân lý (Nhiệm vụ của thơ), Trong mọi động tác chân, kỵ nhất là động tác  dậm chân tại chỗ, vì nó động mà không đậy (Dậm chân) v.v...

10/2007

Cùng chuyên mục

Giải oan cho đôi rồng thời Lý bên Hồ Gươm

Giải oan cho đôi rồng thời Lý bên Hồ Gươm

TPO - Đôi rồng bên Hồ Gươm gây tranh luận ngay khi sân khấu còn đang lắp dựng. Một số chuyên gia lý giải thực tế tiếp nhận những biểu tượng, mẫu vật cổ trong đời sống đương đại bị đứt gãy nên nhiều người dễ có phản ứng trái chiều.

Hết thời phim 'giang hồ mạng' câu view bằng bạo lực, hung khí

Xóa sổ phim giang hồ mạng

TPO - Các phim ngắn, video bạo lực từng giúp nhiều nhân vật được gọi là “giang hồ mạng” thu hút hàng triệu lượt xem. Sau loạt vụ khởi tố người tổ chức, diễn xuất và phát tán nội dung, vụ Hoàng Mèo, Tấn Bo bị bắt tiếp tục đặt ra câu hỏi về trách nhiệm của nghệ sĩ khi nhận lời tham gia sản phẩm này.

Hồ Hoài Anh viết riêng ca khúc cho Phúc Tiệp

Hồ Hoài Anh viết riêng ca khúc cho Phúc Tiệp

TPO - Sau 25 năm theo đuổi con đường âm nhạc, ca sĩ Phúc Tiệp - học trò của NSND Quang Thọ - thực hiện live show cá nhân mang tên "The Gentleman" (Quý ông). Tổng đạo diễn, nhạc sĩ Hồ Hoài Anh viết riêng ca khúc cho giọng ca thính phòng Phúc Tiệp.

Trọng Tấn giờ chỉ muốn trồng rau, nuôi mèo

Trọng Tấn giờ chỉ muốn trồng rau, nuôi mèo

TPO - Năm giọng ca tiêu biểu của dòng nhạc thính phòng, dân gian và nhạc cách mạng Việt Nam là Trọng Tấn, Đăng Dương, Việt Hoàn, Lan Anh và Anh Thơ cùng bước lên sân khấu Lửa tuổi 20 - 30 năm một chặng đường. Họ đã có chặng đường gắn bó nhiều kỷ niệm từ thời sinh viên.

Lý giải tạo hình đôi rồng bên Hồ Gươm: Nguyên mẫu rồng thời Lý, không phải cá sấu, bạch tuộc

Lý giải tạo hình đôi rồng bên Hồ Gươm: Nguyên mẫu rồng thời Lý, không phải cá sấu, bạch tuộc

TPO - Những ngày qua, tạo hình đôi rồng trên sân khấu khai mạc Ngày Văn hóa Việt Nam tại Hà Nội nhận những ý kiến đa chiều trên mạng xã hội. Theo chia sẻ của đạo diễn Hoàng Công Cường, thiết kế sử dụng mẫu rồng thời Lý, gắn với dấu mốc định đô Thăng Long năm 1010. Sân khấu là hạng mục lắp đặt tạm thời, sẽ tháo dỡ sau sự kiện.

Du lịch thu 945.000 tỷ đồng, làm gì để giữ chân khách?

Du lịch Việt Nam thu gần 950.000 tỷ, Cục trưởng nói điều cần làm ngay

TPO - Đón khoảng 19,5 triệu lượt khách quốc tế trong 10 tháng năm nay, du lịch Việt Nam đứng trước yêu cầu nâng chất lượng tăng trưởng. “Điều chúng ta cần là những sản phẩm có bản sắc, những dịch vụ chuyên nghiệp và những trải nghiệm khiến du khách muốn quay trở lại” - Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia Việt Nam Nguyễn Trùng Khánh - cho hay.

Cần phân biệt vai diễn trên phim và cổ xúy giang hồ mạng

Cần phân biệt vai diễn trên phim và cổ xúy giang hồ mạng

TPO - Sau vụ Hoàng Mèo, Tấn Bo bị khởi tố liên quan phim ca nhạc "Huy Bến xe", một số khán giả đặt câu hỏi liệu đóng vai giang hồ, tham gia cảnh đánh nhau có thể bị bắt. Theo giới chuyên gia, cần phân biệt việc xây dựng nhân vật trong tác phẩm với việc dùng phim để khuếch trương hình ảnh “giang hồ mạng”.

Khách Tây học cách thưởng trà giữa phố cổ Hà Nội

Khách Tây học cách thưởng trà giữa phố cổ Hà Nội

TPO - Giữa nhịp sống tấp nập của phố cổ Hà Nội, Tuần lễ Di sản Văn hóa Trà Việt 2026 tại Ngôi nhà Di sản 87 Mã Mây, phường Hoàn Kiếm đang trở thành điểm hẹn văn hóa thu hút đông đảo giới trẻ Việt Nam và du khách quốc tế đến khám phá, thưởng trà và chạm vào nếp sống thanh tao của người Tràng An xưa.