TP - Các ĐBQH thảo luận tại tổ (sáng 7/11) đều thống nhất chủ trương đầu tư Dự án nhà máy thủy điện Lai Châu, nhưng lưu ý Chính phủ cần nghiên cứu, đánh giá kỹ lưỡng các điều kiện thực hiện; đặc biệt phải bảo đảm di dân nơi ở mới tốt hơn nơi ở cũ.

>> Trình QH về Dự án thủy điện Lai Châu và Điện hạt nhân

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa Giáo dục Thanh niên, Thiếu niên và Nhi đồng của Quốc hội Đào Trọng Thi cho rằng, đây là một dự án trọng điểm, khai thác năng lượng có thể tái tạo, rất nên khuyến khích, nhất là đến năm 2020 nhu cầu năng lượng của nước ta sẽ rất lớn.

Ông Thi nói, Chính phủ đã có khảo sát, nghiên cứu kỹ về địa chất thủy văn, vấn đề đảm bảo an toàn công trình. Tuy nhiên, dự án sẽ làm ngập nước một vùng rộng lớn, cần có khảo sát, đánh giá, bảo tồn các giá trị văn hóa phi vật thể, giữ gìn phong tục, tập quán tốt đẹp của đồng bào nơi đây.

“Cần quan tâm đặc biệt công tác tái định cư. Rút kinh nghiệm của những dự án trước như Thủy điện Hòa Bình, Sơn La, chúng ta chưa làm tốt việc giúp đồng bào ổn định sản xuất mà mới chỉ lo được chỗ ở, cấp cái ăn. Việc này địa phương không thể đứng ngoài” - Ông Thi đề nghị.

Theo Tờ trình của Chính phủ, sẽ có 9 xã (30 bản) với 1.331 hộ/5.867 khẩu thuộc huyện Mường Tè (Lai Châu) nằm trong phạm vi vùng lòng hồ và mặt bằng công trình (gồm các xã Nậm Hàng, Nậm Manh, Mường Mô, Can Hồ, thị trấn Mường Tè, Bum Tở, Nậm Khao, Mù Cả, Mường Tè).

Thủy điện Lai Châu là bậc thang trên cùng của dòng chính sông Đà (bậc trên của thủy điện Sơn La) dự kiến xây dựng tại xã Nậm Hàng (Mường Tè, Lai Châu).

Nhiều ĐB băn khoăn về điều kiện an toàn của công trình. Theo ĐB Nguyễn Tiến Quân (Quảng Nam), báo cáo của Chính phủ phân tích các rủi ro có thể xảy ra vỡ đập Lai Châu: vỡ đập thượng nguồn phía Trung Quốc, xả nước từ thượng nguồn...

Giả sử các đập phía trên vỡ do địa chấn, đập thủy điên Lai Châu sẽ thế nào? “Cần cân nhắc sự an toàn của công trình, nhất là khi động đất cực đại có thể xảy ra. Phải tính toán rất kỹ, vì nếu vỡ đập sẽ gây hậu quả khó lường” - ĐB Quân lưu ý.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế Hà Văn Hiền cho rằng sự liên quan với các dự án khác tại thượng nguồn sẽ có ảnh hưởng tới dự án Thủy điện Lai Châu. Do đó, cần có những đánh giá để lường trước những khả năng xảy ra, kể cả những rủi ro xấu nhất.

ĐB Đặng Văn Khanh (Hà Nội) lưu ý đến nguồn nước cho thủy điện, nếu thiếu nước hoặc bị chặn ở đầu nguồn, sẽ phải treo nhà máy.

“Phải có những tính toán kỹ cả thực tế lẫn lý thuyết. Có năm, nhà máy Thủy điện Thác Bà (Yên Bái) đã phải ngừng hoạt động vì thiếu nước vào mùa khô.

Đây là dự án công trình trọng điểm, khi lập dự án phải có nghiên cứu, tính toán kỹ trước khi trình Quốc hội” - Ông Khanh nói.