> 10 bài thuốc bổ thận, tráng dương
> Cách sử dụng nhung hươu
Kỳ bí rượu Giàng
Thôn trưởng A Hvôi (làng Đăk Dế) là người thường khai thác cây tvea lấy rượu, nhưng ông cũng không rõ vì sao dân làng nắm được bí quyết này. Ông đưa tôi đến gặp già làng A Răng giữa trưa.
Phải đợi đến khi mặt trời nghiêng chiều, chúng tôi mới gặp già làng A Răng bẫy chuột trên rẫy về. Nhà không có bàn ghế tươm tất và trời lại nóng, già làng A Răng mời khách cùng ngồi mát dưới gốc cây trong vườn.
Tựa lưng vào gốc cây, sau mấy hơi thuốc dài, mắt nhìn lên núi cao trước mặt, A Răng kể: Ngày xưa, thời ông bà của mình lâu lắm rồi, dân làng tổ chức đi săn thú rừng.
Lạ thay, hôm đó, đoàn người đi mãi, đi mãi mà không gặp con thú nào. Dân làng ai nấy mệt lả, nằm ngả người dưới gốc cây rừng và thiếp đi. Giàng hiện ra nói với già làng: Đừng săn thú nữa! Bù lại, ta sẽ cho ngươi và dân làng một thứ quý giá.
 |
| Cây tvea trồng trong vườn nhà. |
Các ngươi hãy lột vỏ cây kre, chặt ống lồ ô và bỏ vỏ cây vào đó, leo lên cây tvea, cắt buồng quả trên ngọn cây. Đem ống tre lồ ô có vỏ cây kre, hứng nước chảy ra từ chỗ cắt sẽ có nước rượu uống. Nước rượu cây tvea sẽ làm các ngươi tỉnh ra và khỏe mạnh lên.
| Đem ống lồ ô có vỏ cây hứng lấy nước tiết ra từ buồng cây tvea. Tùy theo mức vỏ kre vào ống lồ ô nhiều hay ít mà rượu Giàng sẽ có hương vị khác nhau. |
Già làng tỉnh giấc, đem câu chuyện gặp Giàng trong giấc chiêm bao kể cho đoàn thợ săn nghe. Già làng sai thanh niên làm y lời Giàng dặn và lấy được rượu từ nước cây tvea. Nước tvea thơm ngọt, nồng nồng… Uống nước vào, tinh thần phấn chấn, mạnh mẽ hẳn lên. Rượu tvea hay còn gọi là rượu Giàng ra đời từ đó.
Vào mùa khô, dân làng Đăk Dế thường hay lên núi khai thác rượu Giàng. Không hiểu sao cây tvea cho rượu Giàng chỉ thấy mọc ở khu rừng sau làng Đăk Dế mà hiếm thấy mọc ở nơi khác.
Uống rượu Giàng, ăn sâu trin
 |
| Ông A Hvôi chỉ cách dùng vỏ cây kre làm men rượu. |
Theo chân thôn trưởng A Hvôi, chúng tôi leo lên sườn núi cao nơi có những cây tvea mà tổ tiên của người Xê Đăng làng Đăk Dế đã gặp Giàng. Cây tvea cho rượu Giàng mọc hai bên khe núi dựng đứng. Thân tvea giống như thân dừa và thốt nốt.
Lá tvea giống lá dừa, khác lá thốt nốt. Lá tvea và lá dừa mọc đều từ hai bên gốc bẹ lên đến hết ngọn bẹ, còn lá thốt nốt mọc như cánh quạt trên ngọn bẹ.
Trái cây tvea ra từng chùm theo buồng, lớn hơn trái cau một tý, và gây ngứa. Trong khi trái dừa, thốt nốt to hơn nhiều và không ngứa. Có thể tvea thuộc họ dừa.
Hiện nay, tại làng Đăk Dế có 8 hộ gia đình thường lên núi khai thác rượu Giàng. Mỗi hộ khai thác khoảng từ 2-3 cây tvea lấy rượu. Nước từ buồng cây tvea chỉ thành rượu khi có vỏ cây kre làm xúc tác. Vỏ kre thơm mùi dễ chịu.
Tuy nhiên, xung quanh vùng núi có cây tvea, thì cây kre không còn nữa vì dân làng đã chặt lấy vỏ hết từ lâu rồi. Muốn tìm vỏ cây kre phải lên núi cao, sâu và xa hơn. Để có rượu ngon, bà con phải cạo bỏ lớp da xù xì ngoài cùng của vỏ kre.
Sau đó, bẻ từng đoạn vỏ bỏ vào ống lồ ô. Đem ống lồ ô có vỏ cây hứng lấy nước tiết ra từ buồng cây tvea. Tùy theo mức vỏ kre vào ống lồ ô nhiều hay ít mà rượu Giàng sẽ có hương vị khác nhau.
Thường thì 100gram (một lạng) vỏ kre tươi tương ứng khoảng 1 lít nước tvea là vừa. Nước tvea ngâm vỏ kre sau một đêm là thành rượu Giàng. Mỗi cây tvea cho từ 5-20 lít rượu/ngày đêm. Hàng ngày vào khoảng 16-17 giờ, bà con lên núi lấy rượu.
Mỗi lần lên lấy rượu, bà con làm một hơi rượu mát lạnh để tiếp năng lượng rồi mới mang về nhà. Rượu Giàng có vị ngọt, chát và hương thơm dễ chịu. Uống rượu Giàng nhiều có thể say mà không nhức đầu.
Cây tvea cho rượu Giàng có thể trồng được. Anh A Ly Suýt - cán bộ phụ trách văn hóa - thông tin xã Đăk Rơ Nga cho biết: “Ở làng Đăk Manh 1 (giáp với Đăk Dế) có ông A Nít trồng mấy cây tvea đã hơn 10 năm nay. Cây cao to đã cho ông rượu”.
Chủ nhà có rượu Giàng đều rất cởi mở. Ai muốn uống rượu Giàng có thể xin hoặc uống với chủ. Rượu Giàng không bán cho dân làng, chỉ bán cho người ngoài vào mua. 1 lít rượu Giàng có giá từ 15-20 nghìn đồng (tùy theo chất lượng rượu của người khai thác).
Nhâm nhi rượu Giàng với con trin là món khoái khẩu của người Xê Đăng. Con trin là một loài sâu sống ký sinh trong ruột măng và cây lồ ô non. Cây lồ ô non có con trin sống thường lóng nhặt, không có lá, dễ nhận dạng.
Bà con chặt cây, chẻ dọc thân và trút trin vào chậu, bao ni lông hoặc ống măng. Trin hút dinh dưỡng trong ruột măng lồ ô, béo núc ních. Một cây lồ ô non thường chứa khoảng 500 con trin (khoảng hơn 1 lạng).
“Bỏ trin vào ống lồ ô non, lấy lá rừng làm nút bịt đầu ống lại và đem ống nướng lên lửa. Khi vỏ lồ ô cháy sém thì con trin ở trong ống cũng chín vàng. Cũng có thể bỏ con trin vào chảo và rang chín. Trin chín, nhai nghe béo ngậy và thơm lừng. Ăn trin, uống rượu Giàng là món bổ dưỡng sức khỏe của dân làng. Tuy nhiên, vì trin có nhiều dinh dưỡng nên trẻ em ăn nhiều có thể bị đau bụng”, thôn trưởng A Hvôi cho biết.
Thiên nhiên ban tặng cho người Xê Đăng ở xã Đăk Rơ Nga nhiều món quà quý. Bên cạnh đặc sản rượu Giàng, con trin, ngay gần Quốc lộ 14B đi ngang qua làng Đăk Manh 1 (Đăk Rơ Nga) và làng Đăk Bung (Ngọc Tụ) còn có hai điểm suối nước nóng khá thơ mộng.
Leo núi rừng nguyên sinh xem dân làng khai thác rượu Giàng, khi người đã thấm mệt, xuống suối nước nóng tắm rửa. Xong mọi việc, cùng nhau ngồi quây quần ăn con trin, uống rượu Giàng thơm nồng, mát lạnh dưới mái nhà sàn bên vòng xoang của những cô gái Xê Đăng má ửng hồng giữa tiếng chiêng ngân của đại ngàn - thật còn gì thú hơn!
Những tiềm năng này chưa được địa phương chú ý khai thác. Đây có lẽ cũng là cái may, để những ai yêu thích mạo hiểm đến Đăk Rơ Nga còn có dịp khám phá quà tặng của hoang sơ…
