TP - Chiều 1-12, đoàn công tác thuộc Viện KH&CN Việt Nam đã rời Bắc Trà My (Quảng Nam), sau… một ngày khảo sát kiểm tra. Nguyên nhân động đất ban đầu được sơ bộ xác định. Tuy nhiên, người dân địa phương chưa hết hoang mang.

Lòng đất phát tiếng nổ ở Quảng Nam do động đất
> Lòng đất Quảng Nam phát nhiều tiếng nổ lớn

Đập nước Thủy điện Sông Tranh 2 gây ra động đất ở Bắc Trà My
Đập nước Thủy điện Sông Tranh 2 gây ra động đất ở Bắc Trà My.

Chiều 1-12, đoàn công tác thuộc Viện KHCN và UBND tỉnh Quảng Nam, UBND huyện Bắc Trà My và các sở ban ngành tỉnh Quảng Nam đã có buổi làm việc để nghe báo cáo kết quả khảo sát của đoàn công tác. Nhiều ý kiến nghi vấn của chính quyền địa phương về nguyên nhân động đất, cách đối phó, ứng cứu, đã được đoàn kiểm tra khảo sát trả lời. Nhiều nghi ngại vẫn được đặt ra xung quanh các vụ động đất ở Quảng Nam.

Trước đó, từ sáng sớm, đoàn công tác khảo sát thực địa thuộc Viện KHCN đã tiến hành khảo sát một vùng rộng lớn từ huyện Bắc Trà My đến Nam Trà My (Quảng Nam). Tại buổi làm việc đoàn công tác đã thông báo kết quả sơ bộ ban đầu của đoàn. Những giải thích dựa trên việc khảo sát cùng với kinh nghiệm, khả năng của các nhà khoa học.

Tiến sĩ Trần Tuấn Anh, Viện trưởng Viện Địa chất cho biết: “Chúng tôi có kết luận ban đầu. Nguyên nhân sơ bộ động đất ở Bắc Trà My là do hoạt động đứt gãy địa chất theo phương Bắc Tây Bắc ở bờ trái Sông Tranh 2, trước khi thủy điện xây dựng và tích nước. Lòng hồ thủy điện Sông Tranh 2 tích nước làm tăng thêm cường độ đứt gãy, do áp lực nước lên các vết đứt gãy có trước đó. Đây là hiện tượng tai biến địa chất, động đất kích thích, sẽ dần hết khi đạt trạng thái cân bằng”.

PGS.TS Phan Trọng Trịnh, Viện Địa chất cho biết: “Động đất ở Bắc Trà My thời gian qua liên quan việc tích nước của lòng hồ thủy điện Sông Tranh 2. Hiện tượng này là thông thường như ở Thủy điện Sơn La, cũng như nhiều hồ thủy điện khác trên thế giới. Không thể khẳng định mức độ tăng hay giảm nhưng xu thế chung là giảm dần”.

Theo TS Lê Tử Sơn, Viện Vật lý địa cầu lòng hồ tích nước gây động đất xuất hiện nhiều ở các hồ thủy điện. So với nhà máy thủy điện Sơn La, động đất ở Thủy điện Sông Tranh 2 lớn hơn, do hồ chứa gần các đới nứt làm giảm độ chịu đựng sinh ra động đất. Chính hồ thủy điện Sông Tranh 2 đã tác động thêm làm động đất xảy ra sớm hơn.

Đây là hiện tượng hết sức phức tạp. Các đợt động đất mạnh ở Bắc Trà My thời gian qua ghi nhận xấp xỉ từ 3,5 - 4 độ richer trong khi đó đánh giá chung khu vực này có thể động đất đến 5,5 độ. Đây là cả một câu chuyện dài và ít nhất là 5 năm nữa mới hết động đất.

Trước những giải thích của đoàn công tác, ông Đặng Phong - Chủ tịch UBND huyện Bắc Trà My lo lắng: “Tôi thấy không thuyết phục. Hiện tượng sụt lún đất núi diễn ra ngày càng nhiều xung quanh lòng hồ thủy điện Sông Tranh 2, đặc biệt bờ trái của đập hồ xuất hiện một vết sụt lún nghiêm trọng.

Dù rằng BQL thủy điện đã nhiều lần gia cố nhưng khu vực này đang tiếp tục sạt lở nặng. Người dân đang ở đỉnh điểm hoang mang. Hiện tượng động đất, sạt lở núi khiến các hộ người dân tộc thiểu số có nguy cơ bỏ nơi ở chuyển sang sống du canh du cư ngày càng cao!” Cùng tâm trạng, ông Trần Minh Cả - phó chủ tịch UBND tỉnh Quảng Nam đặt câu hỏi: “Liệu địa phương có lên phương án diễn tập cho người dân nếu động đất tiếp tục xảy ra!”

Đoàn công tác, khảo sát địa chất tại vùng Bắc Trà My
Đoàn công tác, khảo sát địa chất tại vùng Bắc Trà My.

Ông Nguyễn Minh Tuấn, chánh VP PCLB tỉnh Quảng Nam cho biết: “Dân lo động đất không bằng lo đập thủy điện. Bởi mức độ ổn định, thiết kế, độ an toàn của đập đều do EVN và BQL thủy điện nắm hết, không hề được thông tin cho địa phương. Không thể kiểm tra thiết kế, đánh giá tác động của động đất đối với đập nước!”

TS Lê Tử Sơn cho biết: “Chúng tôi khuyến cáo người dân hết sức bình tĩnh bởi mức độ động đất thời gian qua so với đánh giá là còn thấp. Đoàn công tác sẽ báo cáo toàn bộ lên Viện KHCN và Bộ KHCN để xem xét lắp đặt máy móc và cách thiết bị đo đạc, cảnh báo các rung chấn liên quan động đất!”.

Trước câu hỏi của PV: Vì sao đoàn công tác chỉ tiến hành khảo sát trong thời gian ngắn trong khi theo quyết định của Viện KHCN, đoàn công tác làm việc tại Bắc Trà My từ ngày 1 đến ngày 10-12, ông Sơn nói: “Chúng tôi thực sự chưa hài lòng. Những thiếu sót sẽ được làm trong tương lai, chi tiết và cụ thể hơn. Việc chính quyền, người dân tin tưởng hay không, không phụ thuộc vào thời gian chúng tôi ở mà phụ thuộc vào những gì chúng tôi làm sau này. Chúng tôi hứa sẽ quay lại để giải quyết những băn khoăn cho chúng tôi trước và cho mọi người sau!”.

Cũng theo ông Sơn, trong đợt công tác, khảo sát này đoàn chưa mang máy móc đo đạc động đất gì theo.