Đảo Cười

Ông Viễn làm cải lương hài, vui cùng gia đình, khách lạ
Ông Viễn làm cải lương hài, vui cùng gia đình, khách lạ
TP - Cười với người lạ, cười trong sinh hoạt và cười để… chữa bệnh, là cách sống đầy khiếu tiếu lâm của những người sống chung với bão gió, lọt thỏm giữa biển nước mênh mông. Nhiều người gọi Lý Sơn (Quảng Ngãi) là đảo cười.

> 'Chúa đảo' Thiềng Liềng

Gặp là cười

Trên chuyến tàu cao tốc đạp biển cấp 5-6 ra đảo Lý Sơn, cười chặp mà quên… say.

“Sóng như người con gái đang thủa ve vãn vậy, mình mà sợ là không mần được chi, nó “đè” cho chết. Phải nhìn thẳng ra xa, thấy mình kiêu hãnh nó đành khuất phục”, ông Nguyễn Văn Thân, 46 tuổi, ngư dân trên đảo An Vĩnh, Lý Sơn, ví von.

Cách nói chuyện tưng tửng của ông làm đám người trên tàu cười thích thú: Muốn yêu con gái ngoài đảo, phải nói thương nhớ, yêu đương có vần vè, như: Thuyền em mới đóng rặc ròng - Cho anh dựng thử… cột buồm chạy chơi.

Vừa cập đảo, vài anh ngư dân mặt đen rám nắng nhoẻn miệng cười thân thiện. Cứ tưởng họ cười xã giao, hóa ra với người đảo tỏi, gặp là cười. Vài câu chào hỏi nên quen, mượn xe được xe, xin ở nhờ nhà cũng gật.

“Trên đảo lo gì mất trộm. Nghe đâu, có lần kẻ trộm vào nhà người dân, thấy ông này vừa ngủ… vừa cười, cái mặt tưng tửng khiến nó phá lên cười theo, bị ông tri hô bắt được”.

Ông Đặng Lợi (trái) ứng biến nhiều câu hò vè khiến người nghe bật cười
Ông Đặng Lợi (trái) ứng biến nhiều câu hò vè khiến người nghe bật cười.

Chẳng biết câu chuyện cụ ông Đặng Lợi (80 tuổi, xã An Vĩnh) thật đến đâu, nhưng cách nói trạng thì ông có tiếng. Chuyện buồn vui trên đảo ông đều viết thơ, làm vè.

Hưởng ứng dùng hàng Việt, lúc xăng tăng ông ứng khẩu thành thơ; ngay công tác kế hoạch hóa hóa gia đình, ông làm thơ vận động, kiểu: Tỏi, hành năng suất thì mừng/Dân số năng suất thì đừng…thi đua.

Ông Lợi bảo, người dân đảo vui tươi, ưa chọc cười. Cười cho sảng khoái. Cách nói ông Lợi không thẳng đuột mà cứ lòng vòng khiến người nghe ngờ ngợ rồi phá lên cười.

Ông kể, trong buổi lễ hội, có anh ngư dân đứng cạnh một người phụ nữ. Anh này tìm cách cầm tay, khiến chị mắng mỏ: Anh làm chi lạ? Tôi làm cán bộ - ngư dân đáp.

“Làm cán bộ chi, nghỉ đi cho rồi (đừng cầm tay)”/”Dân bầu thì tôi làm chứ có phải tôi tự ý là được đâu”, anh này láu cá. Thoạt nghe, người ta cứ tưởng hai người đang bàn chuyện công cán. Hóa ra là cách người dân đảo cười chọc quê cán bộ hách dịch...

Thế giới cười với người đảo tỏi có lẽ ở quanh cái bàn nhậu. Không dùng từ “nhậu”, anh Lê Hai (38 tuổi, An Hải, Lý Sơn) bảo ở đảo phải gọi nhíp nghe mới đã. Cũng như đánh bắt nhiều cá, dân đảo không gọi cá đầy ghe mà dùng lút mí (con mắt vẽ ở mũi thuyền).

Thấy ai bỏ đá nhiều vào ly, mấy anh nhậu hỏi tỉnh quơ: Đi đảo à ? Vài khách lạ ngớ người. “Thì đi thuyền ra đảo Hoàng Sa, Trường Sa mới bỏ nhiều đá để ướp cá, chứ uống bia bỏ nhiều, chắc ướp lục phủ ngũ tạng” - anh Hai cười lý giải.

Vẫn cái kiểu khề khà, anh Hai dí dỏm: Chỉ dân lặn Lý Sơn mới gọi hải sâm là vú nàng. Gọi thế mà đỡ nhớ vợ thiệt. Vừa nghe chị Thắm, vợ anh Hai đỏ ửng má, ứng vè trị chồng: “Con cò đi uống rượu đêm/ Đậu phải cành mềm lộn cổ xuống ao”. Nhưng anh Hai mau miệng nói chế “Còn anh chả uống ngụm nào/Cũng say ngây ngất ngã vào lòng em”.

Anh Lê Viên 39 tuổi, một thuyền trưởng trên đảo cao hứng trong bàn nhậu: Ra đảo gặp ông Ấn cán bộ thú y chưa ? Ngỡ chuyện chi, tôi tò mò. Anh Viên kể, có lần ông đến chích lợn ốm cho nhà dân.

Hôm sau quay lại kiểm tra. Quá trưa, hai vợ chồng nhà này đang ngủ, cửa mở hờ. Thấy có khách đến, vợ mới giục chồng: “Ấn vô, Ấn vô!”. Anh chồng tưởng vợ đòi chuyện kia, giọng uể oải: “Vừa ấn xong, nó teo rồi, ấn làm chi được nữa”.

Ông Ấn ở ngoài thắc thỏm: “Mới tiêm hôm qua, sao lợn đã teo rồi?”. Nghe đâu trên đảo chẳng mấy ai dám đặt con theo tên này. “Lại cái chuyện tên - anh Hai tiếp lời - Ở đây đố chú tìm ra tên ai là Phúc, Hậu, Ơn đó”. Rồi anh lý giải: “Dân đảo ưa nhíp, nhíp phải vô (dzô), chẳng lẽ cứ nâng ly mời nhau lại vô Phúc, vô Hậu, vô Ơn. Phải đặt là vô Biên, vô Tận… mới đã.

Cười… chữa bệnh

Ông Viễn làm cải lương hài, vui cùng gia đình, khách lạ
Ông Viễn làm cải lương hài, vui cùng gia đình, khách lạ.

Theo ông Nguyễn Minh Viễn (57 tuổi, thôn Đông, An Vĩnh): Chưa có thống kê đầy đủ, nhưng phần lớn câu hò vè người dân đảo tỏi nói về tình yêu, gia đình.

Ông Viễn nổi tiếng là người sáng tác nhiều bài hò vè, cải lương về sinh hoạt, tập tục trên đảo.

Nói về cái sự hài hước trên đảo, ông Viễn mau miệng: Biết người phụ nữ có chồng, muốn ghẹo chơi, có nhiều cách nói tếu táo mà tinh tế, như: Em có chồng rồi, anh thương đỡ đỡ chẳng dám thương luôn - Nước biển Đông không bao giờ trở về nguồn, hay: Em có chồng - mặc. Cho anh ăn miếng trầu. Anh gặp em đây xin nắm áo, mở khăn…

Một chị bán tỏi cười bảo: Nói bậy người ta bắt, nói sai người ta chê, nói thọc ngoáy kẻ khác sinh mâu thuẫn, thôi thì nói trạng, nói tếu để cười cho vui.

Cái cười xứ đảo Lý Sơn dung dị, thâm thúy, thanh tục và cười để vượt qua nghịch cảnh.

Anh Thành “cua gẫy càng” vẫn rộn tiếng cười
Anh Thành “cua gẫy càng” vẫn rộn tiếng cười.

Gần 20 năm nằm liệt trên giường bệnh, nhưng hỏi chuyện, anh Lê Văn Thành (45 tuổi, xóm Tây, xã An Hải) lại ứng vè chọc cười: “Lấy chồng thợ lặn, như cua gẫy càng/Gãy càng thì mặc gãy càng/ Có xe em chạy, có vàng em đeo”.

Anh Thành gặp nạn sau chuyến theo ghe tàu lặn hải sâm đầu những năm 1990. Ngoi lên từ độ sâu vài chục mét dưới đáy biển, lúc nên bờ anh bị tụt huyết áp, chân tay tím tái và liệt hẳn từ ngày đó.

Cứ tưởng thành “cua gẫy càng”, anh Thành sầu đời. Nhưng suốt cuộc trò chuyện, anh Thành cười nhiều hơn nói khiến người nghe cảm nhận sự lạc quan. Chị Nguyễn Thị Tăng, vợ anh Thành dí dỏm: Làm vợ ngư dân hồn treo đầu sóng/Em chẳng mong vàng, chẳng muốn chạy xe.

Cũng chỉ riêng ở xứ đảo Lý Sơn, chuyện những ngư dân “gãy càng cua” mới có nhiều chuyện cười, cách làm độc nhất vô nhị. Ngư dân Bùi Huệ (36 tuổi, An Bình, Lý Sơn), cả tuổi thanh niên ngang dọc lặn hải sâm khắp các vùng biển Hoàng Sa - Trường Sa, cách đây chục năm anh bị liệt.

Không để mình thành tàn phế, anh Huệ nghĩ ra “chiêu độc” - thuần chủng 2 con chó để chuyên kéo xe lăn cho mình.

Một cán bộ y tế huyện Lý Sơn vui bảo: Tinh thần lạc quan, vui tươi trước nghịch cảnh góp phần đáng kể vào hiệu quả điều trị bệnh cho ngư dân. Nhiều người bị liệt nhưng họ không để mình tàn phế mà luôn tìm cách khắc phục khó khăn, sống vui với gia đình.

Đảo cười

Lý Sơn vốn nổi tiếng là “vương quốc tỏi”, quê hương của Hải đội Hoàng Sa, kiêm quản Bắc Hải (Trường Sa), những đội tàu lớn vẫn ngày đêm trực chỉ Hoàng Sa, Trường Sa đánh bắt và góp phần bảo vệ chủ quyền lãnh hải.

Người ta biết đến một đảo tiền tiêu đầy truyền thống ngư phủ. Nơi những chàng ngư dân cuồn cuộn, săn chắc mặt rám nắng cả đời theo nghiệp tổ tiên hướng về với biển.

Giờ thêm danh hiệu “đảo cười”. Phó chủ tịch UBND huyện Lý Sơn Phạm Hoàng Linh, bảo: Cái này chưa ai cấp giấy chứng nhận. Nhưng người Lý Sơn hiếu khách vui vẻ, hòa nhã thì có thật. Cái cười dung dị, gần gũi dân sinh, có thể chưa mang nhiều tính hàn lâm, bác học.

Theo ông Linh, nơi đảo nhỏ bốn bề sóng nước, từ xa xưa người dân trên đảo có truyền thống hụi hò đối đáp, như những lần làm móng nhà, đêm tước gai làm bánh tét.

Dưới ánh trăng, từng đôi nam nữ hát hò giao duyên sinh động mà ấm áp… Chính truyền thống đi biển, thường trực hiểm nguy, ăn sóng nói gió đã hun đúc tinh thần lạc quan, vui tươi, đầy hi vọng cho người dân xứ đảo bao đời nay.

Ông Phạm Thoại Tuyền (An Vĩnh) - người am hiểu văn hóa, lịch sử Lý Sơn cũng bảo: Lý Sơn già trẻ hay cười/Người người nói tiếu đã thành câu khẩu ngữ gắn với người dân. Đảo nhỏ, người dân ngày ngày “đụng mặt nhau” nên ai cũng quen, thân thuộc.

Vị trí cách biệt đất liền khiến dân đảo ít có điều kiện thưởng thức những chương trình biểu diễn văn nghệ, ca múa nhạc. Họ tự gây cười, hòa hiếu với nhau cũng là cách tự làm cho đời sống tinh thần mình thêm sinh động, phong phú.

Theo UBND huyện Lý Sơn: chưa có thống kê đầy đủ, nhưng rõ ràng nhờ cách sống vui, lạc quan nên phần lớn các gia đình trên đảo đều sống hòa thuận, hạnh phúc. Rất ít trường hợp phải ly hôn, tình trạng bạo lực gia đình được hạn chế tối đa.

Cùng chuyên mục

Khi sứ giả hoang dã trở về: Anh 'lâm tặc' thương nàng mũi hếch…

Khi sứ giả hoang dã trở về: Anh 'lâm tặc' thương nàng mũi hếch…

TPO - Một ngày đẹp trời, nhà bảo tồn Chu Xuân Cảnh (quản lý dự án bảo tồn voọc mũi hếch, thuộc Tổ chức Bảo tồn Động thực vật Quốc tế - FFI) rủ tôi đi chụp ảnh 'những cô nàng ăn hoa nghiến thơm' trên đỉnh núi Khau Ca, thuộc VQG Du Già - Cao nguyên đá Đồng Văn, tỉnh Tuyên Quang. Lái xe gần chục tiếng đồng hồ từ Hà Nội, đi bộ thêm 4 tiếng vượt rừng, núi đá, lội qua nhiều con suối nước lạnh nữa mới tới được khu nhà sàn nhỏ của đội bảo vệ voọc mũi hếch thuộc xã Tùng Bá.

Khi 'sứ giả hoang dã' trở về - Bài 2: Bí mật của đội 'ngự lâm quân' bảo vệ 'nữ hoàng'

Khi 'sứ giả hoang dã' trở về - Bài 2: Bí mật của đội 'ngự lâm quân' bảo vệ 'nữ hoàng'

TPO - Tại sao rừng già thâm u bất tận lại vắng bóng thú hoang, còn góc núi nhô ra biển (bán đảo Sơn Trà, Đà Nẵng), vây quanh bởi hải cảng và đô thị sầm uất, lại giữ được đàn voọc ngũ sắc đông nhất trên thế giới? Bí quyết nằm ở sự quyết liệt, tính bài bản của những 'vệ sỹ' bảo vệ 'nữ hoàng' linh trưởng.

Bãi sậy sông Đầm là mái nhà yên bình của nhiều loài chim, trong đó có cả cò nhạn Ảnh: Đ.T

Về nơi đàn cò ở lại

TP - Có một nơi mà bao năm qua đàn cò hàng ngàn con chọn làm nhà, sáng chiều sải cánh tự do kiếm ăn, tối về ngủ bên rặng dừa mà chẳng mảy may lo bị bẫy bắt. Nơi ấy là bãi sậy sông Đầm (thuộc phường Bàn Thạch, thành phố Đà Nẵng).

Tượng đài Nguyễn Tất Thành – Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Trường Quốc học Huế Ảnh: QH Huế

130 năm trường Quốc học Huế: Ngôi trường của tuấn kiệt, anh thư

TP - Trong nhiều lần trò chuyện với thạc sĩ Sử học Nguyễn Đình Dũng, người từng dạy môn lịch sử ở Đại học Huế và cũng từng công tác tại Bảo tàng Hồ Chí Minh TP Huế, thường nghe anh nói rằng: “Trường Quốc học Huế là ngôi trường vĩ đại, là chiếc nôi đào tạo lớp lớp hiền tài đóng góp rất lớn cho lịch sử đất nước. Họ đích thực là những tuấn kiệt, anh thư. Trong đó có vai trò đặc biệt quan trọng của người học sinh Nguyễn Sinh Côn, sau này là Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại”.

Rắn độc và rừng hoang đã 'bỏ bùa' họ như thế đó

Rắn độc và rừng hoang đã 'bỏ bùa' họ như thế đó

TPO - Suốt nhiều năm, thỉnh thoảng tôi vẫn được những vị khách phương xa, trong đó có cả khách Âu - Mỹ, nhờ dẫn đến những khu nhà hàng đặc sản thịt rắn như Lệ Mật để “thử món lạ”. Có những nhà báo châu Âu quyết tâm trải nghiệm đến cùng, giá cả chẳng thành vấn đề, cứ như thể đã đặt chân đến Hà Nội mà chưa nếm thịt rắn thì chuyến đi vẫn còn thiếu một điều gì đó. Vậy mà, khi tận mắt thấy quả tim rắn vẫn còn đập trong chiếc cốc thủy tinh, bên cạnh là thứ tiết đỏ au được khuấy bằng một cọng sả trắng nõn, không ít người bỗng chốc đổi ý. Họ lịch sự xin phép được dừng lại ở mức “chiêm ngưỡng”, nhường phần “thưởng thức” cho những người can đảm hơn.

Ông Nguyễn Hồng Quang tỉ mỉ, chăm chút từng sản phẩm mới

Khắc khoải về làng gốm cổ Hương Canh

TP - Từng có gần 400 hộ làm nghề, gốm Hương Canh (xã Bình Nguyên, tỉnh Phú Thọ) nay chỉ còn 4 hộ bền bỉ giữ lửa cho nghề gốm cổ. Được tạo nên từ nguồn đất trầm tích đặc biệt của địa phương, dòng gốm sành không men nổi tiếng bởi độ bền chắc và sắc màu trầm mộc mạc đang đối mặt với những khó khăn về đầu ra và nguy cơ thiếu người kế nghiệp.

Anh Lưu Quang Hà bên sản phẩm bê tông nghệ thuật của Công ty

'Chúa chổm' xứ Tuyên đúc nên cơ nghiệp

TP - Lưu Quang Hà vừa rời giảng đường đại học, bước chân khởi nghiệp liền bị quỵt tiền, phải vay nặng lãi để sống. Ở nhà, bố mắc ung thư phổi, gia đình khánh kiệt, khiến anh Hà nhiều đêm bật khóc. Nhưng rồi, anh đứng dậy, gây dựng công ty chuyên làm sản phẩm bê tông nghệ thuật – ngành nghề mà anh được học, doanh thu tiền tỷ, tạo việc làm cho gần 20 lao động. Anh còn là Bí thư Chi đoàn ở tổ dân phố.

Công an cơ sở tuyên truyền, vận động người dân xóa bỏ hủ tục nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” Ảnh: NN

'Bóng ma đồ độc' ám ảnh vùng cao Quảng Ngãi

TP - Ở một số bản làng miền núi Quảng Ngãi, hủ tục nghi kỵ “cầm đồ thuốc độc” vẫn âm ỉ tồn tại, len vào những mâu thuẫn đời thường, những cơn bệnh chưa được lý giải bằng khoa học. Từ một lời phán của thầy cúng, hàng xóm có thể thành kẻ thù, người vô tội bị cô lập, đánh đập, thậm chí mất mạng.

Cán bộ Trạm Y tế xã Buôn Đôn đi bộ đến từng hộ dân tại buôn Đrăng Phốk để tiêm vắc xin cho trẻ

'Cõng' vắc xin tìm trẻ giữa đại ngàn

TP - Không để người dân vất vả đưa con đến trạm y tế, vào ngày 16 hằng tháng, cán bộ y tế xã vùng xa tỉnh Đắk Lắk vượt hơn 20km đường rừng đều đặn mang vắc xin vào tận buôn. Chuyến đi của họ đã mang thêm một lớp bảo vệ đến với những đứa trẻ nơi vùng lõi rừng, từng ngày rút ngắn giữa dịch vụ y tế và người dân.

Giếng cổ được người dân tự hào giới thiệu với khách đến thăm đảo

Bí ẩn giếng cổ ở xã đảo Đà Nẵng

TP - Giữa vùng biển đảo quanh năm nắng gió, nơi từng giọt nước ngọt quý hơn vàng, hai giếng cổ dưới chân núi Bàn Than ở Tam Hải vẫn trong veo, mát lành qua hàng trăm năm.

Cựu chiến binh Nguyễn Duy Kháng và cô giáo HươngẢnh: Lê Văn Chương

Những người lính ở lại núi Dàng-Bài cuối: Trái tim cô giáo trẻ dành trọn tiếng "tít te"

TP - Tháng 2/1970, bên dòng sông Vệ (Hành Thịnh, Quảng Ngãi), những chiếc HU-1A còn gọi là tàu rọ liên tục quần đảo, gầm rít trên bầu trời. Giữa khói lửa chiến tranh, trái tim một cô giáo trẻ lại bị cuốn vào âm thanh “tít te” không ngừng của một cậu lính thông tin quê Thái Bình. “Cái này bí mật, không thể giải thích” – chàng lính Nguyễn Duy Kháng mỉm cười nói với cô giáo Nguyễn Thị Thanh Hương về công việc của mình.