Thực phẩm sạch: Mơ về nơi xa lắm!

TP - TPHCM đang đi tiên phong trong việc truy xuất nguồn gốc (TXNG) thực phẩm từ thịt heo, rau củ, sắp tới đây là trứng, gia cầm. Tiếc thay, hơn nửa năm qua, thực phẩm có nguồn gốc chỉ mới “lên kệ” ở một vài siêu thị, cửa hàng hiện đại, trong khi tại chợ truyền thống, chợ lẻ người dân cũng rất cần thực phẩm sạch thì thành phố bất lực…

Người dân bớt mặn mà TXNG heo tại siêu thị. Ảnh: PV.
Người dân bớt mặn mà TXNG heo tại siêu thị. Ảnh: PV.

Nóng như truy xuất heo

Đề án Nhận diện và TXNG thịt heo của Sở Công thương TPHCM triển khai hồi cuối năm 2016, chủ yếu thực hiện ở các kênh hiện đại. Ngày 31/7, đề án này bắt đầu vào hai chợ đầu mối Bình Điền và Hóc Môn, nhưng “cuộc chiến” hết sức cam go.

Rạng sáng ngày 14/8, Đoàn liên ngành gồm Sở Công thương, lực lượng Cảnh sát giao thông, Chi cục Quản lí thị trường, Chi cục Thú y, lực lượng thanh niên xung phong triển khai chốt chặn tại đại lộ Nguyễn Văn Linh, đón đầu cổng vào chợ đầu mối Bình Điền nhằm kiểm soát heo không đeo vòng nhận diện TXNG.

Từ 12h45 đến 0h15, Đoàn liên ngành kiểm tra gần chục xe bán tải đông lạnh nhưng hầu như không có xe nào chở heo. Từ 0h30 đến 1h20, hơn chục xe bị kiểm tra lực lượng chức năng phát hiện có 16 xe chở heo, trong đó tới 13 xe vi phạm.

Theo ghi nhận, đa số xe vận chuyển heo đều từ tỉnh Long An. Tất cả đều có gắn vòng niêm phong cửa xe đàng hoàng nhưng khi cơ quan thú y kích hoạt thì không truy xuất được thông tin; hai xe vận chuyển heo mảnh không có vòng niêm phong. Trong đêm đầu tiên của đợt cao điểm kiểm tra nguồn gốc heo, chỉ có 3/16 xe đạt yêu cầu. Tuy nhiên, trường hợp vi phạm cũng chỉ mới dừng lại ở việc lập biên bản, nhắc nhở, đề nghị thực hiện đầy đủ việc đeo vòng… Và, heo vẫn nhập chợ (?!).

Trước đó, hồi đầu tháng 8, Sở Công Thương cũng đã kiểm tra việc đeo vòng, dán tem truy xuất… Kết quả, trong tổng số 8.400 con vào chợ đầu mối, chỉ có 3.351 con có thông tin (chiếm 35%), còn lại 65% hoàn toàn “rỗng”. Trong 35% này, vào đến cơ sở giết mổ, heo có nguồn gốc chỉ còn 21% với khoảng 2.000 con, 14% đã “bốc hơi” do không được giám sát và niêm phong xe – đại diện đoàn kiểm tra cho hay. Sau khi áp dụng nhiều biện pháp, chế tài, lượng heo về các chợ đầu mối đeo vòng có thông tin chững lại ở mức 31-36% tổng lượng heo vào TPHCM. Tuy vậy, ở chợ Bình Điền vẫn chỉ mới 25%, thậm chí có thời điểm 100% heo vào chợ này không có vòng nhận diện.

Đề án TXNG rau củ quả của Sở NN&PTNT TPHCM dù không “nóng” như heo, nhưng việc này cũng làm đau đầu nông dân khi họ phải “tự xử” từ khâu trồng trọt đến sơ chế, in tem, dán nhãn, kiểm tra… Thậm chí, có đơn vị còn phải in tới 4 loại tem TXNG tùy theo yêu cầu của doanh nghiệp. Ông Nguyễn Quốc Toản – Phó giám đốc HTX Phú Lộc cho biết: “Mỗi ngày, HTX đưa ra thị trường từ 5 – 6 tấn rau có dán tem TXNG (16 chủng loại) cho các siêu thị của hệ thống Co.op Mart, Lotte, Aeon… và một số đơn vị khác. Trong đó, chúng tôi phải in cho Co.op một mã tem riêng, các siêu thị khác một mã riêng với số liệu, mẫu mã, màu sắc, kích thước đều khác nhau. Ngay cả thời hạn sử dụng trên tem cũng phải khác, có siêu thị yêu cầu hai ngày, có nơi đòi ba ngày nên rất tốn thời gian, công sức. Chưa hết, nông dân khi làm nhật ký ruộng đồng ghi trên một phần mềm, đến khi nhập vào dữ liệu truy xuất lại làm trên một phần mềm khác rất dễ sai sót”. Được biết, đề án này chỉ mới triển khai ở một số siêu thị. Còn các chợ truyền thống thì hầu như vắng bóng.

Thực phẩm sạch: Mơ về nơi xa lắm! - ảnh 1 Đoàn liên ngành của Sở Công thương kiểm tra thịt heo vào chợ đầu mối rạng sáng ngày 14/8. Trong 16 xe chở heo, 13 xe vi phạm.

Truy xuất… cho có

Tại siêu thị Co.op Mart Đinh Tiên Hoàng (quận Bình Thạnh), chị Hoàng Thu Uyên (nhân viên văn phòng) lựa các bó rau có bao gói cẩn thận chất đầy xe đẩy. Hỏi có quan tâm đến tem nhãn TXNG không, chị lắc đầu: “Rau ở siêu thị đều được kiểm tra ngay từ đầu vào thì mình kiểm tra làm gì nữa cho mất thời gian. Chấp nhận mua rau ở đây với giá cao hơn bên ngoài, vì an tâm chất lượng. Chứ vào siêu thị mà còn kiểm tra thì thà mua ở chợ còn hơn”.

Bà Ngô Thị Thanh Nhàn (giáo viên về hưu, ngụ quận 3) loay hoay tìm cách truy nguồn gốc của miếng thịt heo vừa mua trong siêu thị, thở dài: “Mặc dù tận mắt mình thấy chân heo vẫn còn đeo vòng rành rành ra đó, tem nhãn cũng được dán đầy đủ, nhưng… kiểm tra hoài không ra. Hỏi nhân viên họ cũng không rành. Cuối cùng đành chịu. Thôi thì ăn bằng niềm tin chứ biết sao giờ”.

May mắn thấy được các dòng thông tin trên rau thịt từ con tem TXNG, thế nhưng anh Lê Văn Dũng (28 tuổi, nhân viên IT) vẫn không lấy gì hào hứng: “Cái mình cần là muốn biết là miếng thịt đó có nhiễm kháng sinh, có bị cho ăn chất cấm không; rau đã được phun những loại thuốc gì, đảm bảo thời gian cách ly không… Chứ còn ai trồng, ai nuôi, ai giết mổ tôi không quan tâm. Tiếc thay, cái mình cần thì vẫn chưa truy xuất được”.

BS Trần Văn Ký - phụ trách chuyên môn Hội Khoa học Kỹ thuật an toàn thực phẩm Việt Nam cho rằng, cái vòng chỉ thể hiện đường đi của heo chứ không thể đảm bảo kiểm soát các mối nguy ở ngay khâu đầu tiên trong chăn nuôi. Dọc đường đi, do phải qua rất nhiều khâu trung gian nên cũng không thể kiểm soát tình trạng heo bơm nước, chích thuốc an thần… Đặc biệt ở chợ lẻ, thịt được bảo quản trong tủ mát, thịt “phơi” ngoài trời từ sáng tới chiều tối; tiểu thương chặt thịt bằng tay, bằng thớt thì khả năng nhiễm vi sinh, khuẩn E.coli vẫn rất cao.

“Ở các nước tiên tiến, người tiêu dùng khi mua thịt, rau là chỉ việc lựa chọn và lấy sản phẩm cho vào giỏ, việc kiểm soát chất lượng đã có cơ quan nhà nước lo. Họ sẽ kiểm soát rất chặt chẽ từ các khâu trồng trọt, chăn nuôi; thu hoạch, giết mổ; đưa ra thị trường tiêu thụ. Còn ở nước ta, người tiêu dùng lại phải đi kiểm tra xem rau thịt có nguồn gốc, có an toàn hay không rồi mới mua. Trong khi, việc thực phẩm có sạch, có an toàn hay không phụ thuộc vào lương tâm, trách nhiệm người sản xuất, nhà thu mua, đơn vị phân phối… chứ không phải là con tem, chiếc vòng truy xuất”.

 BS Trần Văn Ký chia sẻ

PGS.TS Phạm Khánh Phong Lan - Trưởng Ban quản lý An toàn thực phẩm (BQL ATTP) TPHCM:

Quản thực phẩm từ nguồn

Thực phẩm sạch: Mơ về nơi xa lắm! - ảnh 2
TPHCM đang tập trung đẩy mạnh TXNG, xét nghiệm nhanh, xử lý nghiêm các vi phạm. Những hành động này giúp người dân an tâm khi sử dụng thực phẩm ở các kênh phân phối như siêu thị, cửa hàng tiện ích cũng như các chợ truyền thống. Tuy nhiên không phải đợi thực phẩm về đến TP mới kiểm soát, tiêu hủy gây thiệt hại cho cả người kinh doanh lẫn sản xuất, mà họ cũng không phục. Muốn hiệu quả, phải nâng cao quản lý từ nguồn cung ứng. Điều quan trọng là tăng tỷ lệ người dân sử dụng thực phẩm sạch, an toàn từ nơi sản xuất.

Nhiệm vụ cốt lõi của BQL là xây dựng, gia tăng thực phẩm sạch và chống thực phẩm bẩn. Vì vậy, hợp tác với các địa phương lân cận để tăng chuỗi cung ứng nông sản, thực phẩm sạch là một trong những giải pháp chủ động hạn chế thực phẩm bẩn. Cuối tháng 6 vừa qua, TPHCM và Long An đã ký kết phối hợp nhằm kiểm soát chặt chẽ thực phẩm ngay từ ban đầu (trồng trọt, chăn nuôi, thu hái, đánh bắt, khai thác) đến cơ sở giết mổ, chế biến, kinh doanh sản phẩm nông sản và truy xuất được nguồn gốc, xuất xứ... Sắp tới, chúng tôi sẽ tiếp tục ký kết hợp tác với Lâm Đồng, Bình Dương, Đồng Nai…

Ông Nguyễn Ngọc Hòa - Phó Giám đốc Sở Công thương TPHCM:

Quyết tâm thực hiện truy xuất nguồn gốc thịt heo

Thực phẩm sạch: Mơ về nơi xa lắm! - ảnh 3
Để kiểm soát vệ sinh ATTP trên địa bàn, TP không chỉ duy trì việc lấy mẫu kiểm tra mà phải tổ chức liên kết thành chuỗi cung ứng và hình thành liên kết vùng. Bởi vì, 85% thực phẩm cung cấp cho TPHCM đến từ các tỉnh, thành. Hiện nay ngành công thương đang quản lý và phân cấp trong việc quản lý chợ và siêu thị.

Theo đó, ngoài việc kiểm tra của cơ quan chuyên ngành, BQL chợ phải kiểm soát hàng hóa. Nếu hàng không đạt tiêu chuẩn, hàng không truy xuất được nguồn gốc thì không cho đưa vào chợ kinh doanh.

Ông Trần Ngọc Hổ - Phó Giám đốc Sở NN&PTNT TPHCM:

Thực phẩm có nguồn gốc phải đi kèm chất lượng

Thực phẩm sạch: Mơ về nơi xa lắm! - ảnh 4
TXNG là điều kiện đủ, bên cạnh điều kiện cần vẫn là sản xuất an toàn. Thời gian tới, Sở NN khuyến khích tất cả các hợp tác xã và doanh nghiệp đủ điều kiện cùng tham gia đề án TXNG rau củ quả. Tuy nhiên, việc mở rộng dán tem TXNG phải đi kèm với việc đảm bảo chất lượng và ATTP.

Với những cơ sở tham gia đề án, TPHCM có chính sách hỗ trợ lãi vay ngân hàng từ 60% - 100% để sản xuất, cũng như hỗ trợ 30% vốn đầu tư xây dựng cơ bản trong việc khuyến khích sản xuất theo VietGAP. Sắp tới, bản đồ số hóa vùng trồng rau an toàn sẽ được tích hợp vào chương trình TXNG cùng với việc tăng cường lấy mẫu để tăng thêm độ tin cậy cho sản phẩm. 

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Xã hội

Mới - Nóng