Điều gì giúp cá mập trở thành ‘sát thủ đại dương’?

TPO - Cá mập luôn là nỗi khiếp sợ của các loài sinh vật sống ở đại dương. Vậy những đặc điểm cơ thể nào giúp cho chúng trở thành kẻ săn mồi đáng sợ như thế?

Điều gì giúp cá mập trở thành ‘sát thủ đại dương’?
Hàm

Điều gì giúp cá mập trở thành ‘sát thủ đại dương’? - ảnh 1 Cá mập. 
Ở cá mập, hàm không được gắn vào hộp sọ. Tuy nhiên, chúng được bao phủ bởi những viên gạch hình lục giác, cho phép chúng cắn rất mạnh.

Trong khi cá mập nhỏ chỉ có một lớp gạch như vậy, các loài lớn, ví dụ, cá mập trắng lớn, cá mập hổ hoặc cá mập bò, 2 hoặc thậm chí 3 lớp có thể được tìm thấy, tùy thuộc vào kích thước cơ thể (trong hàm cá mập trắng  có thể có tới 5 lớp gạch). Phần sụn ở miệng và mũi có dạng xốp, linh hoạt để hấp thụ lực tác động. 

Da

Có rất nhiều bí ẩn liên quan đến da cá mập. Lớp da cá mập trông có vẻ mịn màng. Tuy nhiên, nếu bạn chạm vào nó, và vuốt tay về phía đầu, bạn sẽ thấy nó thô như giấy nhám. Đó là vì da cá mập được bao phủ bởi những vảy nhỏ, có rãnh. 

Điều gì giúp cá mập trở thành ‘sát thủ đại dương’? - ảnh 2 Cá mập. 
Chúng giúp cá mập theo hai cách. Đầu tiên là điều khiển dòng chảy của nước, lớp vảy cho phép cá mập bơi trong nước dễ dàng. Thứ hai là khi cá mập bơi, lớp vảy rung lên liên tục và ngăn cản không cho ký sinh trùng bám vào.

Ngày nay, chúng  đang thử nghiệm sản xuất các vật liệu có đặc điểm của da cá mập. Chúng có nhiều công dụng - ví dụ: cho quần áo bơi có phần bên ngoài bắt chước kết cấu của da cá mập, làm tăng tốc độ bơi lội thêm một vài phần trăm.

Răng

Răng của cá mập gắn vào nướu răng, nhưng chúng không được gắn trực tiếp vào hàm. Khi răng rụng, chúng nhanh chóng mọc lại. Chu trình này lặp đi lặp lại trong suốt toàn bộ cuộc đời của một con cá mập. Răng mọc theo nhiều vài hàng. Thông thường, cá mập chỉ cần thay thế lần lượt từng chiếc răng nhưng ở loài Squaliformes từ chi Isistius toàn bộ một hàng răng có thể được thay thế cùng lúc.

Hình dạng của răng phụ thuộc rất nhiều vào vào chế độ ăn, những loài cá mập ăn động vật giáp xác có lớp răng phẳng sát nhau để nghiền nát lớp vỏ cứng. Cá mập săn cá có răng giống như kim để giữ mồi. Những loài săn những con  mồi lớn hơn giống như động vật có vú dưới nước, có bộ răng đa dạng hơn: hàm dưới dùng để bắt mồi và răng hàm trên có hình tam giác với các cạnh có răng cưa để cắt thịt.Ở các loài cá mập ăn cỏ, răng nhỏ và ít khi được sử dụng. Trong suốt cuộc đời của nó, một con cá mập có thể mất 30.000 răng. Con số này phụ thuộc vào loài.

Thị giác

Điều gì giúp cá mập trở thành ‘sát thủ đại dương’? - ảnh 3 Cá mập. 
Đôi mắt có cấu tạo tương tự như mắt của động vật có xương sống khác, nhưng chúng đã thích nghi để nhìn được trong nước nhờ lớp mô gọi là tapetum lucidum. Ở nhiều loài cá mập, con ngươi có thể co giãn, khác với cá xương. Cá mập cũng có mí mắt, nhưng chúng không chớp mắt, vì mắt được làm sạch bởi nước xung quanh.

Tuy nhiên,  một số loài đã phát triển một lớp màng bổ sung hay còn gọi là mí mắt thứ ba, giúp bảo vệ mắt trong khi bơi hoặc khi bị tấn công, đã phát triển. Những con cá mập thiếu mí mắt thứ ba này, ví dụ loài cá mập trắng, phải trợn mắt về phía sau khi chúng tấn công con mồi. Ngoài ra, có những dấu hiệu cho thấy một con cá mập có thể “chuyển đổi”  thị lực của nó từ một mắt thành lập thể và ngược lại. Cá mập có thể nhìn thấy trong bóng tối 10 lần tốt hơn so với con người.

Khứu giác

Khứu giác của cá mập rất nhạy cảm. Do cấu trúc của toàn bộ hệ thống khứu giác, một số loài cá mập có thể phát hiện một giọt máu trong một triệu giọt nước biển. Cá mập còn có thêm một lợi thế ; con vật này có thể phát hiện hướng xuất hiện của mùi. Về mặt này, cá mập rất giống với động vật có vú.

Thính giác

Không có thông tin chính xác, nhưng người ta phỏng đoán rằng rằng khả năngnghe của cá mập rất tốt, có thể nghe con mồi của chúng từ cách xa nhiều cây số.

Điện cảm

Cơ quan cảm biến với tên gọi ampullae của Lorenzini  chịu trách nhiệm về giác quan này. Thậm chí có thể có hàng trăm nghìn cơ quan như thể chỉ trong một cá thể. Chúng cho phép một con cá mập phát hiện những thay đổi trong trường điện từ được tạo ra bởi tất cả sinh vật trên Trái Đất. Điện cảm giúp cá mập phát hiện con mồi của nó, đặc biệt là ở loài cá mập đầu búa (Sphyrnidae).

Con mồi cũng không thể trốn trong cát – cát không thể ẩn các xung điện được tạo ra. Ngoài việc phát hiện con mồi, ampullae của Lorenzini cũng có thể là một công cụ điều hướng do chúng rất nhạy cảm với các dòng hải lưu trong từ trường Trái đất. Chúng cũng tạo ra điện trường.

Đường bên

Nhờ đường bên, cá mập có thể phát hiện chuyển động và rung động trong nước. Một con cá mập cảm nhận tần số từ 25-50 Hz. Hầu hết cá đều có đường bên. 

 

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Khoa học

Mới - Nóng

Khám phá