Chưa có giải pháp đảm bảo chất lượng

TP - Tiền Phong xin giới thiệu tới bạn đọc bài viết của PGS - TS - NSƯT Phan Văn Hiến - một ý kiến đóng góp cho dự thảo chiến lược giáo dục 2009 - 2020.

PGS Phan Văn Hiến: Đang có tình trạng “nhái cõng nhái” trong đào tạo đại học  Ảnh: Phạm Yên

1.Trong dự thảo chiến lược phát triển giáo dục, có nhiều chỉ tiêu về số lượng mà thiếu những giải pháp cụ thể để bảo đảm chất lượng. Ví dụ: “Đến năm 2020, 100% giảng viên đại học đạt trình độ thạc sĩ trở lên trong đó có 30% là tiến sĩ”. Chất lượng Thạc sĩ (ThS) và Tiến sĩ (TS) như thế nào? Giải pháp nào để bảo đảm chất lượng ThS và TS?

Nghe nói lãnh đạo một trường đại học lớn đào tạo nhiều TS khi được hỏi: Các luận án TS có gì mới không? đã trả lời: Không có gì mới.

Tôi cũng biết không ít luận án TS không có gì mới, thậm chí còn có chỗ sai, thế mà đã được đa số các thành viên hội đồng chấm luận án đánh giá xuất sắc.

Còn thành viên hội đồng đa số không thuộc lĩnh vực chuyên sâu của luận án, mà là những người đồng thuận ủng hộ nghiên cứu sinh (NCS) và người hướng dẫn khoa học.

Những người có trình độ chuyên sâu, có phản biện xác đáng thì ngay từ đầu được gạt ra khỏi danh sách đề nghị thành lập hội đồng. Không ít trường hợp TS vừa bảo vệ xong luận án lập tức hướng dẫn chính học viên cao học làm luận văn ThS.

Nhiều giảng viên đại học có uy tín nhận xét rằng chất lượng của nhiều luận án TS bây giờ chỉ bằng luận văn ThS loại khá trước đây; nhiều luận văn ThS bây giờ chỉ bằng đồ án tốt nghiệp đại học loại khá trước đây.

Như vậy, dù có 100% giảng viên đại học là ThS trên cơ bản vẫn không tránh khỏi tình trạng “nhái cõng nhái” trong đào tạo đại học. Nhìn vào thực tế, có thể thấy đào tạo đại học và sau đại học đang lâm vào khủng hoảng về chất lượng.

2. Liên quan đến chất lượng đào tạo đội ngũ giảng viên đại học, tôi biết ở Trung Quốc, giáo sư (GS) mới được hướng dẫn NCS tiến sĩ, nhưng không phải GS nào cũng được hướng dẫn NCS tiến sĩ; phó giáo sư (PGS) mới được hướng dẫn học viên ThS. Họ dựa vào những tiêu chuẩn nào để phong GS và PGS?

Còn ở ta thì ngược lại, hướng dẫn chính ít nhất một NCS bảo vệ thành công luận án TS mới có điều kiện đăng ký xét GS, hướng dẫn chính ít nhất một học viên bảo vệ thành công luận văn ThS mới có điều kiện đăng ký xét PGS.

Vô hình trung, TS tạo nên GS, ThS tạo nên PGS. Vì thế nên có người được phong PGS nhờ xin được hoán vị từ hướng dẫn phụ thành hướng dẫn chính một ThS và trên cơ sở đó được phong tặng tiếp danh hiệu nhà giáo ưu tú.

Cũng vì thế, vừa mới bảo vệ xong luận án TS, có người tìm cách hướng dẫn chính luận văn ThS để sớm có điều kiện đăng ký PGS.

3. Hướng dẫn một NCS TS, mỗi năm được tính 120 tiết, (Hướng dẫn chính 70 tiết, hướng dẫn phụ 50 tiết), mỗi tiết được trả 20.000 đồng; hướng dẫn một luận văn ThS được tính 50 tiết, mỗi tiết cũng được trả 20.000 đồng. Dạy cao học một tiết được trả 30.000 đồng.

Không biết nhà nước chi cho việc đào tạo 1 NCS TS mỗi năm là bao nhiêu, nhưng trả lương cho GS, PGS hướng dẫn khoa học NCS TS, hướng dẫn luận văn ThS và dạy cao học mỗi tiết (45 phút) chỉ đủ để trả tiền cho thợ cắt tóc 1 lần (15 phút). Chất lượng đào tạo TS, ThS không bị ảnh hưởng gì mới là chuyện lạ!

4. Rất đồng tình với giải pháp “Thu hút các nhà khoa học nước ngoài có uy tín và kinh nghiệm, các trí thức Việt kiều yêu nước tham gia giảng dạy và nghiên cứu khoa học tại Việt Nam”.

Được biết, GS và PGS Mỹ được sang giảng dạy ở Việt Nam phải là người có quốc tịch Mỹ và đã nghỉ hưu. Nhưng tại sao trong chiến lược lại không nghĩ đến việc huy động lực lượng tại chỗ: các GS, PGS Việt Nam nghỉ hưu nhưng vẫn còn đủ sức khỏe, minh mẫn, không ngừng nghiên cứu, cập nhật kiến thức mới và tâm huyết tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo của nước nhà?

Phần nhiều trong số họ trước đây được đào tạo chính quy ở nước ngoài, là cán bộ đầu ngành và đã có nhiều thành tích, kinh nghiệm trong công tác đào tạo.

5. Một chỉ tiêu khác trong chiến lược, tôi đồng ý một phần. Rất cần thiết “nâng cao hiệu quả dạy, học và sử dụng tiếng Anh” để hội nhập. Hiện nay, tiếng Anh hết sức quan trọng.

Nhưng theo tinh thần của dự thảo chiến lược: “Đối với giáo dục đại học, thực hiện giảng dạy một số môn bằng tiếng Anh ở một số trường đại học từ năm 2008 với quy mô và số môn học tăng dần trong những năm sau”.

Như vậy tiến tới ở bậc đại học sẽ dạy và học hoàn toàn bằng tiếng Anh? Tôi lo ngại cho quốc ngữ.

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Giáo dục

Mới - Nóng