Sự kiện: Tuyển sinh 2009

Đề văn thi tuyển sinh đại học 2009:

Lối đi hẹp cho người coi văn chương là học thuộc

TP - Từ phương diện đề thi, người viết xin đưa ra những tín hiệu mang tính dự báo từ đề thi môn văn năm nay - một đề thi mở với nhiều câu hỏi nhằm phát huy khả năng của người thi.

Ảnh: Hồng Vĩnh
Ở đề thi khối C,  ngoài phần nghị luận xã hội trích một dòng thư của cựu Tổng thống Mỹ A.Lincoln gửi cho thầy hiệu trưởng với tư cách là phụ huynh, được xem là câu hỏi duy tân nhất thì hai câu thuộc về nghị luận văn học cũng không kém phần độc đáo: Với câu I (2 điểm): Anh/chị hãy nêu những nét chính về tình cảm nhân đạo và bút pháp nghệ thuật của Thạch Lam trong truyện ngắn Hai đứa trẻ.

Không rõ là sự tình cờ (hay hữu ý) mà câu hỏi này đã tránh được sự thiếu hụt kém thuyết phục của câu 3a trong đề thi tốt nghiệp THPT vừa qua. Câu hỏi  đã đề cập trực tiếp đến cơ sở của giá trị nhân đạo (tình cảm: thuộc phương diện thái độ kể của nhà văn). Bên cạnh đó, những người ra đề cũng yêu cầu thí sinh phải nêu được các bút pháp nghệ thuật như là căn cứ khoa học để đi đến khái quát những tình cảm nhân đạo đó.

Thế nhưng sự thành công trong đề thi này phải kể đến câu III (5 điểm) với sự phân loại đối tượng rất rõ và khuyến khích người thi phát huy điểm mạnh của mình. Nếu như câu 3a (chương trình Chuẩn) là sự lựa chọn của những em nắm vững kiến thức về  nhân vật tự sự .

Ngược lại câu 3b ( chương trình Nâng cao) lại là mảnh đất để những em hứng thú với thể loại trữ tình bộc lộ năng lực cảm thụ của mình bên cạnh vốn kiến thức được trang bị.

Trong quá trình cảm nhận hai khổ thơ mang phong vị dân gian (trong hai bài Tương tư - Nguyễn Bính và Việt Bắc - Tố Hữu) sẽ giúp cho người thi có thể nhận diện sự khác biệt về tư tưởng, phong cách, thi pháp của hai giai đoạn văn học trước và sau cách mạng tháng Tám 1945.

Nếu câu 3a tạo cho các em tâm lí an toàn, câu 3b lại khuyến khích những ai có khát vọng giành điểm cao bởi nó “có đất”cho những phát hiện và sáng tạo nhiều hơn.

Ở đề thi khối D, các câu hỏi tập trung vào những điểm nhấn quan trọng. Đặc điểm về Khuynh hướng sử thi và cảm hứng lãng mạn trong văn học  Việt Nam từ 1945 đến 1975 (Câu I ); Phân tích hình ảnh thiên nhiên và cái tôi trữ tình trong hai khổ thơ đầu trong Vội vàng - Xuân Diệu (Câu III, 3 a) và Phân tích tình huống truyện trong Chiếc thuyền ngoài xa của  Nguyễn Minh Châu (Câu III, 3b) là những câu hỏi đi vào khía cạnh rất cụ thể.

Tuy nhiên từ những khía cạnh này vẫn thách thức những bứt phá của người thi khi hé mở những mối dây liên hệ với những vấn đề cốt lõi như: đặc điểm cơ bản của giai đoạn văn học, về chủ thể biểu hiện (cái tôi trữ tình) về quan niệm nghệ thuật.

Trong câu hỏi còn lại thuộc phần Nghị luận xã hội lại rất sát với nhóm ngành chuyên ngữ của khối D. Câu hỏi buộc người thi phải nhận diện và ý thức được niềm tin vào bản thân. Đó cũng chính là đòi hỏi về năng lực hoạt động độc lập và bản lĩnh hội nhập -  những năng lực mà các cử nhân tương lai của nhóm ngành này buộc phải có.

Nhưng cũng khắt khe

Ở câu 3a (khối C) đề thi cũng động chạm đến những vấn đề hơi chếch đi so với những bài khá tủ mà các em hay quan tâm. Đó là vẻ đẹp khuất lấp của người vợ nhặt chứ không phải:  tình người, khát vọng sống, tâm trạng nhân vật bà cụ Tứ…mà đôi khi chỉ cần nắm khá vững cốt truyện là có thể ghi điểm. Thậm chí chỉ cần kể lể vài chi tiết cũng có thể gỡ gạc được vài ý trúng.

Trong khi ở đề thi năm nay bản thân việc lý giải được vẻ đẹp khuất lấp là gì nhưng khát vọng trỗi dậy, vươn lên với tình yêu cuộc sống đã tạo nên vẻ đẹp ấy cũng đã đòi hỏi một năng lực thật sự của các sĩ tử.

Đặc biệt ở câu 3b của đề thi, có lẽ là phần mang tính văn chương đậm nhất. Hẳn những thí sinh lâu nay  đã dày công vun đắp nền tảng kiến thức thực sự, có khát vọng muốn theo đuổi nghiệp văn (nghiên cứu, giảng dạy…) sẽ có dịp được thể hiện khả năng của mình.

Tuy nhiên, với hai chữ cảm nhận ấy không có nghĩa bất quy tắc. Mọi sự liên tưởng, lý giải đều phải dựa vào những căn cứ thuyết phục cả về phương diện lý luận lẫn trực giác. Sự ảnh hưởng của truyền thống dân gian trong sáng tác văn học viết ở các thời kì rất dễ nhận diện nhưng cũng rất khó tường minh thành các luận điểm. Bao giờ cũng vậy sự kế thừa dân gian cũng tạo nên những phức điệu thẩm mỹ, những chiều kích khác nhau.

Phải chăng một đề thi được coi là mở sẽ là một cánh cửa rộng được mở ra với những ai tự đi bằng đôi chân của mình và ngược lại, luôn là lối đi hẹp với những ai luôn coi văn chương là sự lắp ghép và học thuộc.

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Giáo dục

Cùng chủ đề

Mới - Nóng

Khám phá