Phải đặt đúng vị trí, vai trò của môn lịch sử

Kết quả thi môn lịch sử trong kỳ tuyển sinh ĐH-CĐ 2005 nói lên điều gì? Phải làm gì để môn Sử góp phần giáo dục đạo đức, nhân cách cho thế hệ trẻ?…

Ông Lê Quán Tần

Tiền Phong trao đổi với ông Lê Quán Tần, Vụ trưởng GD Trung học, Bộ GD&ĐT.

Thống kê sơ bộ từ 4 trường ĐH ở 4 vùng miền khác nhau với tổng số 23.588 thí sinh dự thi khối C cho thấy chỉ có 2.296 thí sinh đạt môn Sử từ 5 điểm trở lên (tỷ lệ 9,73%).

Dư luận cho rằng kết quả này là hệ quả của việc nhiều năm liền chúng ta đã coi lịch sử là một môn học “phụ” không quan trọng. Ông đánh giá thế nào về các ý kiến nêu trên?

Hiện nay, chúng tôi chưa có số liệu chung về kết quả thi tuyển sinh ĐH các môn, trong đó có môn lịch sử. Các số liệu trên mới chỉ là dấu hiệu chứ chưa phải là những cứ liệu đầy đủ để đánh giá về chất lượng dạy và học môn này.

Có thể thấy rằng, kết quả thi của một môn phụ thuộc vào chất lượng học tập của học sinh (HS), độ khó của đề thi, tính chính xác của hướng dẫn chấm thi, tính hợp lý của việc phân chia điểm cho từng câu hỏi, từng ý mà đề thi yêu cầu.

Có nhiều ý kiến cho rằng kết quả thi môn lịch sử trong kỳ thi tuyển sinh ĐH, CĐ năm nay có phần do chưa coi trọng môn này. Thực tế, nhìn nhận như vậy có phần đúng.

Hiện nay kiến thức lịch sử của một bộ phận HS còn yếu. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến tình trạng này. Trước hết, đó là quan niệm chưa đúng mức về tầm quan trọng của bộ môn lịch sử.

Đặc biệt đối với đề thi tuyển sinh ĐH, CĐ môn lịch sử năm nay, có nhiều người cho rằng là đề khó, đòi hỏi khá cao cả kiến thức và kỹ năng. Hướng đề thi năm nay là tốt, tuy nhiên cũng đặt ra một số yêu cầu khá cao đối với thí sinh.

Thứ nhất, đề thi năm nay không có câu hỏi độc lập về kiến thức lịch sử thế giới, điều đó làm cho một số thí sinh có ít nhiều bị bất ngờ. Thứ hai, so với đề thi năm trước, đề thi năm nay khó và dài hơn: đáp án dài 4 trang với những nội dung kiến thức tổng hợp, đòi hỏi thí sinh không chỉ phải nắm vững sự kiện mà còn phải biết tổng hợp. Đây cũng là một thử thách đối với học sinh...

Nguyên nhân về dạy, học và đặc điểm của đề thi nói trên đã ảnh hưởng đến kết quả thi môn lịch sử trong kỳ thi tuyển sinh ĐH, CĐ năm nay. Trong các nguyên nhân đó, phải khẳng định nguyên nhân từ phía chất lượng học tập của HS vẫn là chủ yếu. Điều này đặt ra cho công tác chỉ đạo dạy và học những yêu cầu mới.

Như vậy thi cử cũng là một nhân tố quan trọng tác động đến thái độ học tập của HS, trong trường hợp này là đối với môn lịch sử. Vậy theo ông, đề thi nên được cải tiến theo hướng nào để các môn học trở nên bình đẳng và quan trọng như nhau, đặc biệt với môn lịch sử?

Thực tế, môn nào sẽ thi tốt nghiệp thì HS học tập cẩn thận hơn, môn nào không thi hoặc chỉ mấy năm mới được chọn để thi thì ít được quan tâm hơn. Mặc dù chúng ta không nên quy hết mọi chuyện cho thi cử, nhưng thi cử và đánh giá vẫn có tác động trở lại đến học tập khá lớn.

Một điều đáng đề cập đến nữa là, khác với đề thi tốt nghiệp là để đánh giá trình độ HS về kiến thức, kỹ năng so với yêu cầu của chương trình, đề thi tuyển sinh là để thông qua đánh giá nhằm phân hóa lựa chọn những HS có trình độ cao hơn. Như vậy, nói một cách hình tượng, 2 kỳ thi được đo theo 2 cái thước và cho 2 chỉ số khác nhau.

Một đề thi tuyển sinh khó vẫn có thể đảm bảo tuyển chính xác, nhưng kết quả thi tất yếu bị thấp đi. Sự khác biệt kết quả giữa 2 kỳ thi của cùng một bộ môn là điều khó tránh khỏi. Nhưng dù sao, kết quả thi tuyển sinh quá thấp vẫn là một chỉ số thông báo về chất lượng học tập, là bài học cảnh báo cho việc dạy của thầy và công tác chỉ đạo dạy, học của các cấp quản lý giáo dục.

Cũng từ chỉ số thông báo này, công tác ra đề thi phải được tiếp tục đổi mới để đồng thời đáp ứng yêu cầu của mỗi kỳ thi nhưng thống nhất yêu cầu đánh giá trình độ HS.

Ông có cho rằng đã đến lúc môn lịch sử cần được đặt  đúng với tầm và vị trí của nó trong hệ thống các môn học ở trường phổ thông hay không?

Trong các môn học ở trường phổ thông, môn lịch sử có chức năng rất quan trọng giáo dục nhân cách, đạo đức, nhân sinh quan, thế giới quan, góp phần hình thành những phẩm chất của con người Việt Nam.

Tầm quan trọng của việc GD lịch sử đối với sự phát triển của dân tộc và đất nước là rất rõ ràng. Do đó, cũng không có gì lạ khi người ta vẫn lấy dẫn chứng từ một số sai sót trong kiến thức lịch sử của HS để cảnh báo về chất lượng dạy và học môn này coi đó như là hạn chế của việc giáo dục nhân cách cho thế hệ trẻ.

Rõ ràng phải đặt đúng vị trí, vai trò của môn lịch sử trong hệ thống các môn học ở nhà trường phổ thông. Từ năm học 2002-2003 đến nay, triển khai thực hiện đổi mới chương trình GD phổ thông theo Nghị quyết 40/QH10 của Quốc hội khóa X, chương trình và sách giáo khoa môn lịch sử đã được biên soạn theo tinh thần đó.

Nhận ra sự hệ trọng này, giải pháp sắp tới của ngành GD-ĐT đối với môn lịch sử  làm gì để góp phần nâng cao việc giáo dục đạo đức, nhân cách cho HS Việt Nam, giúp họ chuẩn bị một hành trang tốt vào tương lai?

Cần phải tiếp tục nâng cao nhận thức đối với vai trò, vị trí của môn học này trong chương trình giáo dục phổ thông. Mặt khác, phải tăng cường đào tạo, bồi dưỡng nâng cao trình độ đội ngũ giáo viên, đổi mới phương pháp dạy học theo hướng phát huy tính tích cực của HS, bồi dưỡng hứng thú học tập, khắc phục lối học vẹt, ghi nhớ máy móc và học chỉ để đối phó với thi cử.

Đồng thời, phải đổi mới kiểm tra, đánh giá nhằm đánh giá đúng chất lượng bộ môn. Từ đó, điều chỉnh, tăng cường công tác chỉ đạo chuyên môn. Tiếp tục tổ chức các kỳ thi HS giỏi môn lịch sử và sáng tạo nhiều hình thức sinh hoạt theo chủ đề giáo dục truyền thống lịch sử kích thích hứng thú học tập cho HS.

Tiếp tục cải tiến việc ra đề thi tốt nghiệp và tuyển sinh ĐH cho phù hợp với yêu cầu của chương trình, sách giáo khoa, đảm bảo tính khoa học, khuyến khích HS học tập sáng tạo, biết nắm bắt quy luật và vận dụng kiến thức đối với các môn thi nói chung và môn lịch sử nói riêng.    

Video đang được xem nhiều

Nữ sinh ĐH Luật - Huế trở thành Hoa khôi Sinh viên Việt Nam 2018
Nữ sinh ĐH Luật - Huế trở thành Hoa khôi Sinh viên Việt Nam 2018
XEM VIDEO HAY NHẤT TẠI ĐÂY

Cùng chuyên mục

Xem thêm Giáo dục

Mới - Nóng

Khám phá