Tình nguyện - một phong cách sống

Tình nguyện đã trở thành một lối sống trong xã hội hiện đại. Họ không nhiều tiền nhưng đời sống của họ vô cùng phong phú và có ý nghĩa...

Hướng dẫn khách du lịch trong chiến dịch tình nguyện Mùa hè xanh 2005 tại khu trung tâm TP.HCM
Chị Cathrine B, người Anh, bạn và đồng nghiệp của tôi, bước vào tuổi 65 sắp qua VN để giúp phát triển khoa công tác xã hội tại một đại học ở Hà Nội như một tình nguyện viên.

Là giảng viên đại học tại Anh và Singapore nhiều năm, chị vừa viết xong luận án tiến sĩ. Nếu ở lại dạy học ở Singapore thì chị sẽ giữ được mức lương khấm khá. Nhưng chị quyết định qua VN trong chương trình Oversea Volunteers - OSV (Tình nguyện viên hải ngoại) với mức bồi dưỡng tối thiểu vừa đủ sống.

Một cô gái Nhật vừa tốt nghiệp thạc sĩ phát triển cộng đồng cũng đã tới Huế để làm việc với dân chài trên sông Hương. Thế giới có cả triệu người đã chọn công tác tình nguyện, ít lắm là trong một thời gian ngắn trong đời họ. Và cũng có hàng trăm, hàng ngàn tổ chức quốc tế dành cho người tình nguyện.

Tình nguyện đã trở thành một lối sống trong xã hội hiện đại. Họ không nhiều tiền nhưng đời sống của họ vô cùng phong phú và có ý nghĩa. Không có những người đấu tranh cho hòa bình, những chiến sĩ bảo vệ môi trường, những tình nguyện viên... thế giới này sẽ ảm đạm biết bao nhiêu với chiến tranh, tội phạm, tham nhũng...

Điều này chứng minh rằng con người không chỉ sống vì những mục đích ích kỷ mà còn chọn việc giúp đỡ tha nhân là niềm vui, là lẽ sống. Và trên thế giới, việc giáo dục thanh niên không bao giờ thiếu các phong trào tình nguyện. Tác dụng của nó cao hơn  những lời rao giảng đạo đức suông gấp bội.

Mùa hè xanh của Đoàn thanh niên chính là công cụ giáo dục tuyệt vời.

Nhân đây tôi có một số ý kiến nhỏ góp phần vào nỗ lực chung để nuôi và tăng chất lượng cho phong trào.

Tổ chức cho hàng ngàn người ra quân cùng một lúc không tránh khỏi những sơ xuất như người đông hơn việc, thanh niên quét rác người dân đứng ngó, hay thanh niên thành thị hì hục vác đất đi đắp đường (điều mà nông dân làm tốt hơn nhiều)...

Nhưng những kết quả tích cực như sinh viên ngành y đi khám bệnh, sinh viên nông lâm chuyển giao kỹ thuật chăn nuôi... cho ta xác tín một điều: ta không thể cho cái mà mình không có. Có nghĩa là ta phải tới với dân bằng kiến thức, kỹ năng cụ thể.

Về điểm này các hoạt động văn hóa xã hội khó hơn nhiều. Quan sát hoạt động Mùa hè xanh mười mấy năm nay, tôi xác tín rằng kiến thức và kỹ năng khoa học mà các bạn cần nhất là công tác xã hội và phát triển cộng đồng.

Công tác xã hội là một khoa học và nghệ thuật giúp người để người tự giúp, không gây sự ỷ lại, thụ động, phụ thuộc và trông chờ. Vì nó giúp đối tượng tìm ra giải pháp cho bản thân.

Còn phát triển cộng đồng không phải là về quê đào đường đắp cống mà cùng với người dân ngồi lại phát hiện và ưu tiên hóa các nhu cầu của địa phương.

Cùng với người dân xác định những tiềm năng và trở lực trong cộng đồng để trên cơ sở đó triển khai những dự án phát triển vừa tầm tay mà chính người dân làm chủ. Tác viên chỉ là người hỗ trợ hay tạo thuận lợi (facilitator).

Để làm được việc này, tác viên phải học không ít về khoa học xã hội, về truyền thông và tổ chức..., đặc biệt là làm sao cho vai trò người dân ngày càng lớn và của mình ngày càng nhỏ đi...

Có thế mới có sự phát triển bền vững. Khi ta rút đi không chỉ để lại những công trình mà còn để lại những nhận thức, kỹ năng mới cho cộng đồng.

Có kiến thức và kỹ năng công tác xã hội, ta có thể làm rất nhiều việc ngay tại TP.HCM mà không cần sự rầm rộ gây khí thế. Ví dụ trẻ em ở nhà mở, cô nhi viện rất khao khát tình bạn hay mối quan hệ lâu bền với các anh chị hơn là quà cáp bánh kẹo rất nhiều.

Nếu cứ hằng tuần các em mong đợi niềm vui đón tiếp người anh/chị đỡ đầu của mình thì các em sẽ hạnh phúc và phát triển lành mạnh. Các cụ già neo đơn cũng vậy, các cụ chỉ cần người để nói chuyện, để tâm tình... để trở thành người thân mà họ thiếu thốn.

Nhưng làm được những điều này chúng ta phải học về tâm lý, học nghệ thuật tiếp xúc, tham vấn… Muốn làm bạn với thanh niên chưa tích cực lại càng khó hơn nữa.

Do vậy, để phong trào có được chiều sâu và mang tính giáo dục cao cho thanh niên, Đoàn nên có một đội ngũ nhân viên xã hội chuyên nghiệp được đào tạo chính qui làm việc toàn thời gian để chuẩn  bị địa bàn, tập huấn tình nguyện viên nòng cốt và quan trọng hơn hết là lượng giá rút kinh nghiệm sau mỗi đợt hoạt động cho từng nhóm nhỏ, qua đó các bạn sẽ hiểu sâu xa hơn thế nào là sự chậm phát triển, là nhu cầu của con người, nhất là của trẻ em, thế nào là văn hóa các dân tộc, bằng cách nào chúng ta tiếp cận các cộng đồng, khơi dậy nơi người dân những tiềm năng còn ngủ yên...

Để biến tinh thần tình nguyện thành một lối sống nhất định phải cần tới sự hỗ trợ của khoa học, bởi lẽ qua đó ta mới hiểu sâu ý nghĩa của tình nguyện và say mê nó. 

Theo Tuổi Trẻ

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Giới trẻ

Mới - Nóng

Khám phá