Kinh tế Mỹ: Thời huy hoàng đã đi qua?

Bộ mặt của nền kinh tế Mỹ trong thời gian gần đây rất dễ khiến người quan sát lúng túng do tính chất đối nghịch của các hiện tượng.

Một mặt, tăng trưởng GDP giảm từ 5,6% và 2,6% trong 2 quý đầu xuống còn 1,6% trong quý III. Mặt khác, thị trường chứng khoán vẫn bùng nổ với nhiều kỉ lục của chỉ số Dow Jones.

Mặc dù khó hiểu nhưng sự tương phản của các hiện tượng thể hiện sự kỳ vọng vào nền kinh tế lớn nhất thế giới. Vấn đề là nước Mỹ có cần phải tạo ra sự thay đổi để đưa nền kinh tế lớn mạnh của mình vào bãi đáp an toàn hay phó mặc cho sự may rủi?

Dưới đây xin cung cấp một góc nhìn của một số (không nhỏ) chuyên gia. Cách nhìn này cho rằng có 3 yếu tố chủ chốt chi phối tương lai ngắn hạn của nền kinh tế Mỹ: Lãi suất, thị trường nhà đất và giá dầu.

Lãi suất

Tháng 7/2004, Cục dự trữ liên bang Mỹ (Fed) nâng lãi suất để hạ nhiệt nền kinh tế tăng trưởng quá nóng. Tính tới tháng 7/2006, Fed đã liên tục tăng lãi suất cơ bản tới 17 lần. Chính sách tiền tệ thắt ngặt của Fed tỏ ra có hiệu quả về mặt kiểm soát vĩ mô: Thị trường nhà đất và xe hơi lắng dịu; sản xuất công nghiệp giảm tốc, doanh số của ngành bán lẻ đi xuống.

Fed luôn nhấn mạnh sự giảm sút nêu trên chỉ có tính chất tạm thời và không thể ảnh hưởng xấu tới tốc độ tăng trưởng của toàn bộ nền kinh tế.

Trong khi đó, các dữ liệu doanh nghiệp cho thấy tăng trưởng việc làm vẫn ổn định, thậm chí nhiều doanh nghiệp còn gặp khó khăn trong tuyển dụng nhân viên chất lượng cao. Tại một số khu vực, cầu nhân lực chuyên môn cao vượt xa khả năng cung ứng khiến chi phí lương tăng. Áp lực loại này có thể làm chi phí sản xuất và lạm phát leo thang.

Lo ngại trước tình hình lạm phát và sự chia rẽ quan điểm trong nội bộ đã khiến Fed quyết định duy trì lãi suất ở mức 5,25% và theo dõi sự phát triển sát sao hơn.

Thị trường nhà đất

Sự thịnh vượng của thị trường bất động sản trong những năm vừa qua vẫn luôn là trụ đỡ nền kinh tế Mỹ. Lãi suất thấp giúp thị trường bất động sản mở rộng và đẩy giá cả lên cao, tạo ra khối tài sản khổng lồ làm động lực cho tăng trưởng kinh tế và đầu tư.

Số liệu thống kê của Fed cho thấy trong năm 2005, tổng giá trị tài sản sinh lợi của người Mỹ có nhà ở đạt tới 3.900 tỷ USD, chiếm 42% tổng thu nhập quốc dân khả mại. Sự phụ thuộc của thị trường tài chính nói riêng và cả nền kinh tế nói chung vào thị trường bất động sản, không nghi ngờ gì nữa, càng ngày càng lớn.

Tuy nhiên, đầu tư vào thị trường nhà đất trong quý III/2006 giảm tới 14,7% so với cùng kỳ năm trước là một nguyên nhân quan trọng của sự sa sút tăng trưởng GDP trong quý III. Hiện tại, thị trường bất động sản đang có những diễn biến trái chiều hỗn loạn. Doanh số nhà ở bán ra giảm mạnh.

Tuy nhiên, chứng khoán ngành xây dựng và kinh doanh nhà ở tăng gấp đôi trong cùng kì. Chỉ số chứng khoán của riêng Hiệp hội xây dựng nhà giảm 30% trong tháng 9 nhưng tăng liên tục trong 2 tháng gần đây. Dựa vào điều này, rất nhiều người cho rằng ngành kinh doanh bất động sản đã qua cơn khốn khó nhất.

Giá nhiên liệu

Giá dầu thô và các sản phẩm phái sinh là yếu tố thứ 3 có ảnh hưởng chủ đạo tới hiện trạng nền kinh tế Mỹ do giá dầu di chuyển sức mua và điều chỉnh doanh số bán mặt hàng xe hơi. Giá dầu thế giới đã giảm gần 20% tính từ tháng 8 có tác động rất tích cực đến sự ổn định của chỉ số hàng tiêu dùng CPI cũng như thị trường chứng khoán.

Nhờ giá dầu giảm, Fed cũng có thêm nhiều lựa chọn hơn cho chính sách tiền tệ. Tuy nhiên khi nhu cầu tiêu thụ dầu sưởi trong mùa đông lên đến đỉnh điểm, thị trường chứng khoán Mỹ sẽ khó lòng giữ được vẻ tươi tắn như hiện nay. Khi xem xét giá dầu thế giới cũng không thể loại trừ các biến động địa chính trị, các thảm hoạ tự nhiên và cả các yếu tố dự báo-kì vọng-đầu cơ.

Thời huy hoàng đã đi qua?

Thời điểm huy hoàng nhất của một chu kì thịnh vượng cho kinh tế Mỹ dường như đã đi qua. Cho dù có áp dụng chính sách vĩ mô gì chăng nữa thì người Mỹ cũng sẽ phải tính đến điều này.

Giới hoạch định chính sách kinh tế của nước Mỹ cần phải tính toán chính xác năng suất lao động trong nhiều tình huống khác nhau để vạch ra quy mô của các chính sách và lộ trình thực hiện.

Điều này, dĩ nhiên, là một nhiệm vụ khó khăn cho Fed và Fed cũng công khai thừa nhận tình thế lưỡng nan trước mắt. Một mặt, lạm phát cao sẽ làm nền kinh tế tổn hại. Mặt khác, Fed không thể kiểm soát được lạm phát nếu không tăng lãi suất.

Tuy nhiên, nếu như thị trường bất động sản và giá dầu tỏ ra thuận lợi và không ảnh hưởng tới sức tiêu dùng nội địa, Fed có thể áp dụng chính sách kiểm soát vĩ mô chặt chẽ và kinh tế Mỹ sẽ có thể hạ cánh an toàn vào năm tới. Khó!.

Theo Nhật Vy
VietnamNet/Xinhua, CNN, Reuters

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Kinh tế

Mới - Nóng

Khám phá