TS Lê Quang Lân – Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách Thương mại đa biên - Bộ Công Thương: 

Sẽ không còn rào cản thương mại trong  ASEAN

TP - Sau hơn 10 năm cắt giảm thuế, chủ động hội nhập sớm với ASEAN, Việt Nam lại đang chuẩn bị dỡ bỏ các rào cản phi thuế (NTBs). Kinh tế Việt Nam và các doanh nghiệp gặt hái được gì khi dỡ bỏ nốt các rào cản hội nhập với ASEAN từ nay đến năm 2015?

Tiền Phong trao đổi với TS Lê Quang Lân.

Thủy sản xuất khẩu của Việt Nam. Ảnh: Hồng Vĩnh

Thực ra, từ năm 1992, chương trình thuế quan ưu đãi chung khu vực mậu dịch tự do ASEAN (CEPT) đã được khởi động và  VN đã  bắt đầu cắt giảm  khoảng gần 10.000 dòng thuế từ năm 1996. Tuy nhiên, CEPT có những hạn chế nhất định: thương mại nội khối phát triển chưa hết tiềm năng; giá trị tuyệt đối trong xuất nhập khẩu tăng nhưng tỷ trọng ít chuyển biến (chiếm khoảng 25% thương mại của khu vực)...

Bên cạnh nguyên nhân khách quan về tính tương đồng trong cơ cấu kinh tế giữa các nước ASEAN, CEPT còn có khoảng cách lớn với doanh nghiệp (DN). Hay nói cách khác, các nhà hoạch định chính sách đưa ra mục tiêu rất tốt nhưng DN ít hoặc chưa quan tâm đến.

TS Lê Quang Lân
Trước thực tế như vậy, ASEAN đang cố khắc phục bằng cách tạo thuận lợi và thân thiện hơn với DN thông qua việc dỡ bỏ các NTBs. Nghĩa là hợp tác kinh tế trong ASEAN không chỉ đơn thuần là giảm thuế xuống 0-5% mà phải dỡ bỏ NTBs một cách đồng bộ, phù hợp, có lộ trình và đặc biệt phải phối hợp, lắng nghe DN nhiều hơn.

Tuy nhiên, cũng cần thấy rằng, lộ trình dỡ bỏ NTBs đã được đặt ra. Dự kiến đến năm 2015 và chậm nhất đến 2018, các nước ASEAN sẽ dỡ bỏ tất cả các rào cản thương mại thông thường, nhằm mục tiêu xây dựng cộng đồng kinh tế ASEAN vào năm 2015.

Cụ thể lộ trình dỡ bỏ NTBs từ nay đến năm 2015 ra sao, những NTBs nào của VN phải  bỏ trong giai đoạn này, thưa ông?

Để dỡ bỏ được nhiều nhất NTBs, tất cả các nước trong ASEAN đều phải tự rà soát các biện pháp phi thuế quan (NTMs) đang áp dụng, sau đó gửi về Ban thư ký để tổng hợp. Danh mục NTMs của các nước sẽ được phân loại đưa vào các nhóm (“hộp”) xanh, vàng và đỏ. Sau đó, các chuyên gia sẽ kiểm tra chéo giữa các nước để tránh bỏ sót, xác định biện pháp NTMs nào là hàng rào phi thuế quan cần loại bỏ.

Theo kế hoạch, các nước trong ASEAN 6 (trừ Philippines) sẽ dỡ bỏ hết NTBs trước năm 2010; các nước trong ASEAN 4 dỡ bỏ trước 2015 linh hoạt đến 2018. Với VN sẽ gắng thực hiện trước 2015.

Hiện nay, nhiều nước trong ASEAN vẫn dùng NTBs, còn VN không có hàng rào phi thuế nhằm bảo hộ mà chỉ dùng các biện pháp phù hợp với WTO.

Bộ Công Thương đã phối hợp với các Bộ, ngành liên quan rà soát được 297 biện pháp phi thuế quan (NTMs) trong nước. NTBs không chỉ đơn thuần là hạn ngạch, các quy định cấm nhập khẩu dễ nhận thấy mà đó còn là các biện pháp chống bán phá giá, tiêu chuẩn kỹ thuật vô lý hay tình trạng làm sai lệch xuất xứ hàng hóa để hưởng lợi mức thuế ưu đãi CEPT... Sau khi họp với DN, Bộ Công Thương sẽ thực hiện đúng kế hoạch đã vạch ra. 

Theo ông, cơ hội mở ra như thế nào cho các DN trong nước khi  dỡ bỏ NTBs ?

Dỡ bỏ NTBs chắc chắn sẽ thúc đẩy cải cách tích cực cho thương mại và đầu tư. Nhưng khác với giảm thuế, sẽ rất khó đánh giá ngay được lợi ích từ dỡ bỏ NTBs. Có một điều chắc chắn là hiện nay, các DN xuất nhập khẩu trong ASEAN vẫn gặp nhiều rắc rối hoặc bị cản trở bởi NTBs nhưng vì lý do nào đó, họ chưa phản ánh đầy đủ tới Bộ Công Thương.

Việc thực hiện dỡ bỏ NTBs sẽ tạo thuận lợi đáng kể cho DN xuất nhập khẩu trong nội khối ASEAN, bởi khi xuất, nhập khẩu họ sẽ không còn gặp phải các thủ tục rườm rà, rào cản vô hình có khi “núp bóng” dưới các quy tắc tự vệ.

Việc dỡ bỏ NTBs chỉ có hiệu quả khi có sự tham gia tích cực của DN . Những phản ánh của DN sẽ là cơ sở để Bộ Công Thương trực tiếp can thiệp với các nước ASEAN để dỡ bỏ cản trở cho DN.  

Bên cạnh “mở cửa”, tháo bỏ NTBs cho hàng hóa, về lĩnh vực dịch vụ như tài chính, ngân hàng, hàng không sẽ gặp thuận lợi ra sao, thưa ông?

ASEAN đã có chương trình đẩy nhanh thời hạn tự do hóa dịch vụ trong ASEAN từ 2020 xuống 2015. Một số dịch vụ du lịch, y tế, vận tải hàng không có được ưu tiên tự do hóa sớm hơn vào giai đoạn 2008- 2010. Dịch vụ cũng được coi là lĩnh vực ưu tiên hội nhập.

Dịch vụ Logistics cũng đang được VN (nước điều phối trong ASEAN) dự thảo, đến năm 2013 sẽ hoàn thành tự do hóa. Riêng với dịch vụ hàng không, thì trong Hiệp định khung ASEAN về tự do hóa hoàn toàn dịch vụ hàng không vào năm 2008 đang đàm phán và sẽ được ký trong thời gian tới.

Cảm ơn ông.

Quyền Thành (thực hiện)

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Kinh tế

Mới - Nóng

Khám phá