Về làng giấy pháo nghe chuyện buôn sách

TP - Buôn sách là nghề mang lại nguồn siêu lợi nhuận cho một ngôi làng nổi tiếng từ pháo và cũng đã từng điêu đứng vì pháo. Đó là làng Từ Châu thuộc xã Liên Châu, Thanh Oai, Hà Nội

Đó là ngôi làng từng được biết đến là nơi cung cấp nguồn giấy chủ yếu cho “lò pháo” Bình Đà. Từ khi làng pháo tan rã, Từ Châu lao đao trong cơn khốn khó, nhiều người đã phải tha hương miền Nam trở thành “miền đất hứa”. Chính điều này là cái duyên nảy mầm nghề buôn sách.

Ông Nguyễn Văn Huy, người có thâm niên buôn sách nhiều năm nay kể lại: “Thuở làng pháo tan rã, người dân trong làng xoay xở mọi thứ nghề từ làm giấy, dệt gai, buôn đồng nát… nhưng chẳng nghề nào giúp làng thoát nghèo. Một số nhà có con cái vào trong miền Nam thu mua sách cũ rồi gửi ra Từ Châu cho người nhà bán, thấy nghề này làm ăn được, cả làng kéo nhau cùng làm. Nghề buôn sách đến với chúng tôi như một cơ duyên. 

Ngày nay, sách mới in đẹp nhưng giá lại khá cao nên sách cũ phù hợp với túi tiền của nhiều người. Nhất là với trẻ em vùng nông thôn, có được một bộ sách đầy đủ đã vui rồi. Sách cũ nhưng tri thức  thì không cũ. Nó vẫn có giá trị với nhiều người, vì thế chúng tôi không lo thất bát”.

Buôn sách cũng có thời vụ, mỗi vụ sách thường khởi động vào tháng 3 đến trước ngày khai giảng năm học mới. Vào những ngày này tất cả các kho, sân phơi đều chật kín những núi sách cao đến mấy đầu người. Đây là thời điểm sách được tiêu thụ mạnh nhất, có ngày nhà ông Huy bán được 6 - 7 tấn sách, cả vụ hàng trăm tấn. Để chuẩn bị cho vụ sách này, những người dân Từ Châu sinh sống trong Nam phải thu mua quanh năm.

Ông Doanh - một người nhiều năm buôn sách cũ cho biết: “Nguồn sách cũ trong Nam rất phong phú. Ở nhiều tỉnh, thành phố phía Nam, mỗi năm nhà trường đảm nhiệm việc cung cấp sách giáo khoa mới cho học sinh. Tiền sách được thu một khoản riêng, nên hầu như học sinh không dùng lại sách cũ”.

Những sách này khi thu mua chỉ từ 3 nghìn đến 3,5 nghìn/ kg sau đó sẽ được người Từ Châu phân loại bán với giá khác nhau, ví dụ: sách giáo khoa lớp 8 bán với giá 12 nghìn/ cân, lớp 9 là 15,5 nghìn/cân… có những loại sách quý được phân loại đóng gói cẩn thận. “Có những điều rất đáng quý lại ở trong những quyển sách đã mối mọt. Chúng tôi “mua của người chán, bán cho người cần”, có khi gặp được đúng khách họ sẵn sàng bỏ ra cả triệu bạc để mua”- Ông Doanh tâm sự.

Ông vẫn còn nhớ, có lần được gần 1 triệu đồng khi bán cho một nhà nghiên cứu cuốn Từ điển Pháp - Việt của tác giả Đào Duy Anh, xuất bản năm 1963. Nghề buôn bán sách cũ đã mang đến cho Từ Châu những ngôi nhà mới và những tiện nghi sang trọng.

Ở làng Từ Châu bây giờ không thiếu những ngôi nhà chất ngất sách

Sách mới - mánh lới cũ

Mỗi vụ sách cũ người Từ Châu lãi hàng trăm triệu, thế nhưng theo những người trong làng thì buôn sách cũ an toàn nhưng không kiếm bằng buôn bán sách mới. Một mạng lưới buôn sách rộng lớn từ Bắc vào Nam được thiết lập. Những người bán ở Hà Nội cung cấp những đầu sách được in ở Hà Nội cho người bán trong Nam và ngược lại.

Mỗi nhà sách lớn mua được quyền in một số đầu sách, những sách được chính nhà sách ấy in sẽ rẻ hơn từ 75 - 70% so với giá bìa, giữa các nhà sách lại đổi sách cho nhau tạo nên nguồn hàng nhiều mà giá thành lại rẻ.

Tuy nhiên chi phí để trả cho tiền thuê cửa hàng, nhân viên, điện, thuế… rất lớn, vì thế nếu chỉ bán sách chính thống thì lãi rất ít. Một người chuyên bán sách trong làng tiết lộ: Nhiều nhà sách bán kèm cả sách lậu. Ban ngày để tránh các cơ quan chức năng và tai mắt của những nhà sách được quyền xuất bản họ thường bày bán sách hợp pháp. Nhưng ban đêm thì những sách lậu sẽ được tung ra. Họ bày sách thật nhưng khi giao hàng cho khách họ sẽ tráo sách lậu, khách hàng khó phát hiện được.

Với những sách lậu được in theo hình thức nối bản thường khó phát hiện còn những sách được in lậu hoàn toàn thì được che giấu rất kỹ. Một số nhà in xong rồi đưa sách về quê cất giữ. Khi chúng tôi đóng vai là người mua sách với số lượng lớn thâm nhập vào một nhà trong làng, chủ nhà đã tỏ ra cảnh giác cao độ. Bà ta kiên quyết nói không biết gì về sách. Chúng tôi chỉ vào đống sách được chất cao tới gần nóc nhà còn mới tinh được đóng cẩn thận thì bà nói đó là giấy lộn, và tìm cách đuổi khách.

Ngoài bán ở cửa hàng, sách mới giá rẻ còn được bày bán ở vỉa hè. Nếu như ban ngày dân Từ Châu bán sách ở các cửa hàng trên đường Láng, Phạm Văn Đồng, Nguyễn Trãi, Xuân Thủy… thì đêm đến, vỉa hè của những con phố ấy cũng là địa bàn hoạt động của họ.

Bán sách mới lãi cao nhưng cũng có nhiều người phá sản. Ông Nguyễn Văn D. một thời cũng buôn sách mới, vừa lấy 10.000 cuốn sách từ miền Nam về phân phát cho các đại lý ở Hà Nội đã bị công an và người của nhà sách có bản quyền truy lùng. Ông đành bỏ của chạy lấy người, quay về con đường an toàn hơn: buôn sách cũ. 

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Kinh tế

Mới - Nóng

Khám phá