Chương trình khai thác, dự trữ gỗ phòng chống thiên tai: Vì sao không đến được với người dân?

Dựa vào chương trình của Chính phủ để... phá rừng

TP - Đây là chương trình nhân đạo, mang ý nghĩa chính trị - xã hội sâu sắc của Chính phủ. Hiệu quả chưa biết ra sao, chỉ biết gỗ thì cứ xuống núi, rừng cứ cạn kiệt, tiền cứ “chảy” vào túi ai đó và người dân thì vẫn dài cổ ngóng chờ…

Quy trình khai thác, thu mua gỗ tròn từ rừng tự nhiên theo chương trình khai thác, dự trữ gỗ phòng chống thiên tai được thực hiện như sau: Sau khi có ý kiến đồng ý của Chính phủ, Bộ NN&PTNT giao chỉ tiêu cho các địa phương mở cửa rừng khai thác.

Các địa phương (chủ yếu là 4 tỉnh Đăk Nông, Đăk Lăk, Gia Lai, Kon Tum) sẽ định giá bán cho các đơn vị đã được Tổng Cty Lâm nghiệp Việt Nam (VINAFOR) giao, chủ yếu là các đơn vị thành viên.

Tiếp đó, các tỉnh chịu ảnh hưởng của lụt bão, thiên tai có nhu cầu mua sẽ cử các doanh nghiệp đóng trên địa bàn liên hệ với các đơn vị thành viên của VINAFOR để được mua với giá ưu đãi.

Số gỗ này sẽ dùng cho các công trình nhà nước hoặc bán lại cho người dân chịu ảnh hưởng của thiên tai với giá ưu đãi để đóng tàu thuyền, xây dựng nhà cửa…

Tuy nhiên, thực tế quy trình trên hầu như không được kiểm tra, giám sát. Vì thế, khối lượng gỗ không nhỏ đã được bán không đúng đối tượng là người dân bị lũ lụt, thiên tai.

Theo báo cáo tình hình khai thác, thu mua và cung ứng gỗ tròn theo chỉ tiêu được phân bổ năm 2004 của Cty công nghiệp rừng Tây Nguyên (trực thuộc VINAFOR), gỗ dành cho phòng chống bão lụt đã được cung ứng cho 8 tỉnh: Bình Dương, An Giang, Long An, Đồng Nai, Bình Định, Tiền Giang, Quảng Ngãi, Gia Lai với khối lượng hơn 15.000m3.

Lần theo danh sách, chúng tôi tìm đến tỉnh Bình Định tìm hiểu một số doanh nghiệp được tỉnh này giới thiệu mua gỗ theo chương trình ưu đãi là Cty Ngọc Thành, Cty TNHH Thái Bảo, Xưởng mộc dân dụng Dương Liễu và Cty TNHH Hoàng Thiện.

Tại buổi làm việc với PV, ông Văn Hiệp - Chánh văn phòng UBND tỉnh Bình Định cho biết, trong số 4 đơn vị này thì chỉ có Cty TNHH Hoàng Thiện được UBND tỉnh giới thiệu; 3 đơn vị còn lại không thông qua UBND tỉnh.

Điều đáng nói là, Cty trên được UBND tỉnh giới thiệu mua gỗ để phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh bình thường chứ không phải gỗ dành cho phòng chống lụt bão.

Ông Võ Thành Tiên - Giám đốc Sở NN&PTNT Bình Định tỏ ra bất ngờ trước thông tin là một số doanh nghiệp trong tỉnh nằm trong danh sách được mua gỗ giá ưu đãi để bán cho người dân vùng lũ. Ông Tiên nói:

“Hầu như năm nào, người dân Bình Định cũng phải hứng chịu vài trận lũ lụt. Nhu cầu mua gỗ giá rẻ để khắc phục phần nào hậu quả thiên tai là rất lớn. Thế nhưng, tôi chưa bao giờ nghe nói có chương trình này. Bởi nếu có thì tôi phải biết chứ! …”.

Cũng theo ông Tiên, gỗ dùng cho phòng chống lụt bão, khắc phục hậu quả thiên tai của tỉnh được lấy từ rừng của Bình Định, chứ không phải mua từ nơi khác.

Ai được lợi?

Phó giám đốc một Cty chuyên thu mua gỗ (nằm trong danh sách cung ứng của một số đơn vị thành viên VINAFOR), đã nhiều lần được UBND tỉnh Bình Định giới thiệu mua gỗ ưu đãi của chương trình, thẳng thắn:

“Đó chỉ là tấm bình phong, là “lá bùa” để người ta phá rừng, rồi bán trao tay cho nhau kiếm lời, chứ số gỗ đấy làm gì đến được với người dân!”.

Cũng theo lời ông này, “công văn của tỉnh giới thiệu chỉ là một điều kiện, quan trọng là mình có quan hệ tốt với người ta không thì mới có thể mua được”.

Khi được hỏi “Ông có biết số gỗ mà Cty mua được là gỗ dành cho phòng chống thiên tai không?”, ông này trả lời: “Thực tế là như thế. Nhưng có ai giám sát việc đó đâu. Chúng tôi làm doanh nghiệp thì phải có lợi nhuận mới làm”.

Lại hỏi “Vậy sau khi thu mua, Cty ông bán cho ai?”, ông này nói: “Chủ yếu chúng tôi chế biến thành sản phẩm mỹ nghệ xuất khẩu; còn một phần bán lại cho các xưởng mộc hoặc bất cứ ai cần, miễn là có lời”.

Một người trước kia là Đội trưởng đội khai thác của một Cty thành viên VINAFOR cho biết:

Hàng trăm ngàn mét khối gỗ đã được khai thác theo hai Chương trình của Chính phủ: Từ năm 1998 đến 2000, Chương trình cấp chỉ tiêu khai thác và thu mua gỗ tròn để cung ứng đóng tàu thuyền đánh bắt xa bờ; từ năm 2001 đến nay là Chương trình cung ứng phòng chống thiên tai, lũ lụt.

“Nhưng thực tế, không có người dân vùng biển, vùng bị thiên tai nào được hỗ trợ mua gỗ từ các chương trình này. Để hợp thức hoá việc mua bán và đối phó với cơ quan chức năng, các đơn vị trên đã tạo ra những hợp đồng và tờ trình xin mua gỗ, có ý kiến xác nhận của các địa phương. Thực tế, phần lớn số gỗ trên chỉ đơn thuần sử dụng vào mục đích sản xuất kinh doanh” - Người này nói.

Cũng theo người này, nếu cơ quan công an vào cuộc điều tra thì sẽ đứng ra làm nhân chứng, tố cáo những tiêu cực trong việc mua bán chỉ tiêu, quay vòng chỉ tiêu mà Chính phủ giao; rồi việc cung ứng sai đối tượng, bán gỗ chênh lệch giá kiếm lời…

Một nhân chứng khác tiết lộ, việc phân bổ chỉ tiêu gỗ dành trong chương trình phòng chống lụt bão cho các địa phương chưa căn cứ sát thực vào năng lực của rừng và nhu cầu thực tế. Vì thế, năm nào cũng thừa (nhưng đều xin bổ sung chỉ tiêu) và sau đó được nại lý do “để lâu phẩm cấp gỗ sẽ xuống” và xin Bộ cho bán.

Theo một quan chức của VINAFOR, từ năm 2001 đến nay, mỗi năm khối lượng gỗ được Chính phủ giao phục vụ các chương trình của Nhà nước (chủ yếu là phòng chống lụt bão) tương đương năm 2005 (khoảng 30.000m3).

Có bao nhiêu trong tổng số hàng trăm ngàn mét khối này được bán cho các tư thương trái với chủ trương của Chính phủ? Dư luận cho rằng, cơ quan điều tra cần vào cuộc sớm thì mới có câu trả lời xác thực.

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Pháp luật

Mới - Nóng

Khám phá