Kỳ án 'Cố ý làm trái' ở Quảng Ninh

TP - Doanh nghiệp thực hiện đúng quyết định của chính quyền thì trái luật, đúng luật thì trái quyết định của chính quyền… Rốt cuộc, lãnh đạo doanh nghiệp đã bị khởi tố vì “cố ý làm trái” quyết định của chính quyền. Hàng loạt tờ báo đã đăng bài nhận định đây là vụ án hình sự hóa quan hệ lao động.

Từ ngày bà Lý bị bắt, trụ sở Cty Hà Khẩu vắng vẻ đối tác đến giao dịch, sản xuất và kinh doanh của Cty gặp nhiều khó khăn
Từ ngày bà Lý bị bắt, trụ sở Cty Hà Khẩu vắng vẻ đối tác đến giao dịch, sản xuất và kinh doanh của Cty gặp nhiều khó khăn
Từ nhập nhèm “ngừng việc”, “mất việc”…

Tháng 11/2009, UBND tỉnh Quảng Ninh thông báo thu hồi đất ở phường Đại Yên, TP Hạ Long để xây dựng Khu trung tâm thể thao Đông Bắc. Phân xưởng Xi măng của Cty Cổ phần Hà Khẩu phải giải thể. Cty này lập phương án sắp xếp lại lao động, với sự hướng dẫn, thẩm định của Sở LĐ-TB&XH Quảng Ninh. Trên cơ sở đó, Trung tâm phát triển quỹ đất Sở TN&MT Quảng Ninh (Trung tâm PTQĐ) lập phương án bồi thường cho người lao động bị ngừng việc.

Ngày 15/7/2011, UBND TP Hạ Long ra Quyết định 2234 theo phương án Trung tâm PTQĐ đã lập. Theo đó, 41 lao động Phân xưởng Xi măng của Cty Hà Khẩu được bồi thường từ ngân sách Nhà nước tổng cộng 1.164.875.771 đồng (hơn 1,1 tỷ đồng). Đáng chú ý, tuy mang danh bồi thường ngừng việc, thực chất Quyết định 2234 chi tiền bồi thường cho những lao động bị mất việc.

Nhận số tiền này, Cty Hà Khẩu chi trả bồi thường cho 18 lao động mất việc (8 người sau đó đi làm trở lại nên họ đã hoàn tiền cho Cty); 23 người không bị mất việc nên không được bồi thường (12 người sau đó xin thôi việc, nên họ không được bồi thường, chỉ được Cty cho hưởng trợ cấp thôi việc từ quỹ Cty).

…Đến tranh chấp và khiếu kiện

Số lao động không được bồi thường mất việc mà chỉ được trợ cấp thôi việc đã có đơn khiếu nại. Cơ quan nhận đơn là UBND TP Hạ Long có văn bản chỉ đạo Cty Hà Khẩu thực hiện theo đúng Quyết định 2234 - tức là cho họ được hưởng bồi thường mất việc từ số tiền Nhà nước chi trả.

Cty Hà Khẩu không thực hiện theo chỉ đạo này, với lý do làm thế không đúng Luật Lao động. Số lao động trên khiếu nại kéo dài, rốt cục UBND TP Hạ Long gửi công văn sang… Công an, yêu cầu xử lý lãnh đạo Cty Hà Khẩu.

 

Kỳ án 'Cố ý làm trái' ở Quảng Ninh - ảnh 1 Con gái bà Lý hơn 10 tuổi, bố mất, mẹ tạm giam, mong mở tòa để gặp mẹ.

Ngày 6/12/2012, Công an TP Hạ Long đã khởi tố vụ án hình sự “cố ý làm trái quy định của Nhà nước về quản lý kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng” xảy ra tại Cty Hà Khẩu, sau đó khởi tố hai bị can là bà Nguyễn Thị Lý (Chủ tịch HĐQT kiêm Giám đốc Cty) và ông Vũ Đình Mạnh (Trưởng phòng Tổ chức Hành chính Cty). Bà Lý bị tạm giam, ông Mạnh được tại ngoại hầu tra.

Ai làm trái?

Theo Cáo trạng của Viện KSND TP Hạ Long, bà Lý, ông Mạnh có hai sai phạm. Thứ nhất, lập phương án sắp xếp lại lao động không đúng thực tế (theo đó, cả 41 lao động đều bị mất việc, trong khi thực tế có 23 người, sau đó thêm 8 người nữa vẫn sắp xếp được việc làm). Thứ hai, chi trả tiền cho người lao động không đúng Quyết định 2234 (cho hưởng trợ cấp thôi việc thay vì bồi thường mất việc).

Nhiều chuyên gia pháp luật nhận định, giả sử bà Lý, ông Mạnh có sai phạm như cáo trạng truy tố, thì khởi tố họ “cố ý làm trái” là không phù hợp. Chủ thể tội phạm “cố ý làm trái” phải là người có chức vụ, quyền hạn trong quản lý kinh tế Nhà nước.

Nếu việc lập phương án bồi thường có sai phạm dẫn đến thiệt hại ngân sách Nhà nước, chủ thể của hành vi này là những người lập phương án (Trung tâm PTQĐ), phê duyệt phương án (UBND TP Hạ Long), chứ không phải hai bị can này!

Các chuyên gia pháp luật cũng nhận định, khi tiền bồi thường về đến Cty Hà Khẩu, giả sử bà Lý, ông Mạnh đã chi sai phương án được phê duyệt, Nhà nước thông qua việc quyết toán sẽ thu hồi số tiền chưa chi trả; nếu có tranh chấp giữa lao động với chủ doanh nghiệp, vụ việc cần được giải quyết bằng toà án lao động.

Hậu quả?

Vẫn theo cáo trạng, hành vi sai phạm của bà Lý, ông Mạnh dẫn đến Nhà nước thiệt hại hơn 868 triệu đồng. Tuy nhiên, bà Vũ Thu Hiền - Kế toán trưởng Cty Hà Khẩu khẳng định, ngoài số tiền đã chi trả cho 10 lao động bị mất việc, số còn lại vẫn nguyên trong tài khoản kế toán Cty.

Bà Hiền đã đề nghị CQĐT trưng cầu cơ quan kiểm toán giám định sổ sách kế toán Cty Hà Khẩu để kết luận điều bà trình bày, nhưng không được chấp nhận. “Kiểm tra tiền mặt trong quỹ Cty thấy hết, thế là họ kết luận Cty đã sử dụng số tiền chưa chi cho người lao động vào việc khác”, bà Hiền kể, “tôi giải thích tiền về đến doanh nghiệp thì đừng phân biệt đồng nào mua mắm, đồng nào mua rau, mà phải căn cứ trên các tài khoản kế toán, nhưng họ không nghe”.

Bà Hiền cho biết, từ tháng 11/2012, Cty Hà Khẩu đã có văn bản đề nghị quyết toán để Cty trả lại số tiền thừa, nhưng không được chấp nhận. Đầu tháng 9/2013, Cty Hà Khẩu mới nhận được văn bản quyết toán, và Cty đã chuyển trả kịp thời số tiền còn lại cho Nhà nước.

Kẹt “giữa hai làn đạn”!

Sau khi TAND TP Hạ Long yêu cầu điều tra bổ sung, ngày 13/12/2013, Viện KSND TP Hạ Long có cáo trạng mới, phiên tòa sẽ được mở lại ngày 22/1/2014.

Luật sư Vũ Quang Ninh bào chữa cho bị cáo Nguyễn Thị Lý nhận định vụ án có dấu hiệu hình sự hóa quan hệ lao động. Sự việc bắt nguồn từ Quyết định 2234 không áp dụng đúng quy định của Luật Đất đai về bồi thường cho người lao động khi Nhà nước thu hồi đất (bồi thường “mất việc” thay cho bồi thường “ngừng việc”). Trong tình huống này, nếu Cty Hà Khẩu làm đúng Quyết định 2234 thì trái luật, nếu làm đúng luật thì lại trái Quyết định 2234!

“Thay vì thu hồi Quyết định 2234 để ban hành quyết định mới phù hợp pháp luật, người ta giữ nguyên, và gán cho người thi hành không đúng Quyết định 2234 tội cố ý làm trái” - luật sư Ninh nhận xét.

“Theo Luật Đất đai và các văn bản hướng dẫn thi hành, Nhà nước không bồi thường cho người lao động bị mất việc, chỉ bồi thường cho người lao động bị ngừng việc. Quyết định 2234 tuy mang danh bồi thường ngừng việc, song đối tượng được bồi thường theo văn bản này là người lao động bị mất việc; cách tính mức bồi thường cũng không áp dụng mức bồi thường ngừng việc theo Luật Đất đai, mà áp dụng mức hỗ trợ mất việc theo Luật Lao động”-phát biểu của luật sư Vũ Quang Ninh, bào chữa cho bị can Nguyễn Thị Lý.

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Pháp luật

Mới - Nóng

Khám phá