Hiện tượng quan trường Trung Quốc "nhận lỗi từ chức"

TP - Vài năm gần đây, “nhận lỗi từ chức” trở thành cụm từ khá quen thuộc với người dân Trung Quốc (TQ). TQ đang khẩn trương, hoàn thiện chế độ “chất vấn trách nhiệm quan chức”.

Mã Phú Tài- vị quan đầu tiên của TQ chủ động xin từ chức

Thủ tướng Trung Quốc Ôn Gia Bảo đã nhấn mạnh: “Mọi quyền lực của chính phủ TQ đều là do nhân dân giao phó, chỉ khi nào có sự giám sát của nhân dân thì chính phủ mới không buông lỏng”.

Ông Ôn Gia Bảo đã yêu cầu tất cả các cơ quan hành chính phải tuân thủ nguyên tắc “có quyền ắt phải có trách nhiệm, sử dụng quyền lực phải được giám sát, những người vi phạm pháp luật sẽ phải trả giá”.

Tại TQ, mức phải chịu trách nhiệm của quan chức có thể được chia thành 4 cấp: Một là, trách nhiệm hình sự, đây là hình thức chịu trách nhiệm nặng nhất. Quan chức rơi vào cấp này có nghĩa là đã động đến luật hình sự;

Hai là, trách nhiệm hành chính, mặc dù hành vi của quan chức chưa động tới luật hình sự nhưng cũng đã vi phạm luật hành chính có liên quan, chính vì thế mà phải gánh vác trách nhiệm hành chính;

Ba là, trách nhiệm chính trị hay còn gọi trách nhiệm kỉ luật, mặc dù quan chức không vi phạm pháp luật nhưng đã vi phạm các quy định của điều lệ Đảng hoặc các quy định của kỉ luật, phải chịu xử phạt về kỉ luật Đảng thậm chí bị bãi miễn chức vụ;

Bốn là, trách nhiệm đạo nghĩa, lương tri, mặc dù hành vi của quan chức chưa cấu thành nên ba trường hợp nói trên nhưng do nhân viên, cấp dưới của quan chức đó không làm tròn phận sự trong công việc hoặc có nhiều sai phạm trong công việc, gây bất bình trong nhân dân, xuất phát từ đạo nghĩa mà quan chức đó chủ động từ chức – đây chính là nhận lỗi từ chức.

Tuy nhiên, hiện nay ở Trung Quốc, số các quan chức chủ động nhận lỗi từ chức không phải là nhiều, đại đa số đều là bị ép từ chức do phải chịu áp lực của cấp trên.

Xuất hiện văn hóa từ chức

Sau khi để xảy ra sự cố phun giếng dầu ở Cty thăm dò dầu khí Xuyên Đông – Trùng Khánh làm 243 người chết hồi tháng 12/2003, tổng giám đốc tập đoàn Cty dầu mỏ khí thiên nhiên TQ - Mã Phú Tài đã nhiều lần phát biểu nhận trách nhiệm để gây ra sự cố và đệ đơn xin từ chức.

Giao thông cũng là một lĩnh vực đứng đầu về hủ bại ở TQ (Ảnh: Nguyên giám đốc Sở Giao thông Bắc Kinh Tất Ngọc Xỉ bị tuyên án tử hình)
Tiếp đó Trương Văn – nguyên Chủ tịch huyện Mật Vân – Bắc Kinh sau khi để xảy ra vụ du khách giẫm đạp lên nhau trong đêm Tết Nguyên tiêu làm 37 người chết, 37 người bị thương cũng nhận trách nhiệm và xin từ chức.

Ngay sau đó là vụ hỏa hoạn xảy ra ngày 15/2/2004 ở thành phố Cát Lâm làm 53 người thiệt mạng cũng khiến Thị trưởng thành phố này xin từ chức.

Mã Phú Tài là một chuyên gia, kỹ sư giỏi và là cán bộ lãnh đạo có trên 30 năm kinh nghiệm trong ngành dầu khí của TQ, từng có rất nhiều cống hiến lớn lao cho ngành công nghiệp dầu khí của nước này.

Tuy nhiên, sau khi để xảy ra vụ sự cố nghiêm trọng nói trên, Mã Phú Tài đã chủ động từ chức và trở thành quan chức đầu tiên của TQ chủ động từ chức.

Hành động này đã được người dân TQ khen ngợi bởi đây là thái độ có trách nhiệm. Thăng tiến đương nhiên là điều đáng mừng, tuy nhiên từ chức cũng nên được hoan nghênh.

Dùng hành động từ chức để bổ khuyết những sai phạm của mình cũng là một cách nhận lỗi. Để làm được điều này cần phải có dũng khí, càng cần phải có sự quyết tâm.

Trước sự xuất hiện của văn hóa từ chức, nhiều tỉnh, thành phố, địa phương của Trung Quốc đã có những quy định cụ thể về “nhận lỗi từ chức”. Chẳng hạn như thành phố Thâm Quyến đã soạn thảo “Quy chế phòng chống tội phạm lợi dụng chức quyền” và quy định hai trường hợp quan chức phải nhận lỗi từ chức:

Một là, để cho cấp dưới hoặc người thân, họ hàng liên tục hoặc nhiều lần có những hành vi vi phạm pháp luật, gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng thì sẽ phải chịu trách nhiệm lãnh đạo;

Hai là, mặc dù biết rõ những hành vi vi phạm pháp luật của vợ, con hay cấp dưới nhưng không can thiệp, gây ra ảnh hưởng nghiêm trọng.

Quy chế này còn quy định, các quan chức đảm nhiệm chức vụ lãnh đạo lợi dụng chức quyền can thiệp hoặc nhúng tay vào việc đấu thầu, mời thầu các công trình xây dựng, kinh doanh, chuyển nhượng quyền sử dụng đất để kiếm lời cho bản thân hoặc người thân, tình tiết nghiêm trọng sẽ bị miễn chức, nếu tình tiết cấu thành mức phạm tội sẽ căn cứ vào luật để truy cứu trách nhiệm hình sự.

Điều đáng nói là hầu hết các quan chức Trung Quốc “nhận lỗi từ chức” đều là do để xảy ra các sự cố gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tính mạng của người dân.

Tuy nhiên hiện nay “nhận lỗi từ chức” còn đang chỉ bó hẹp trong lĩnh vực sự cố an toàn, dư luận Trung Quốc kêu gọi các quan chức lãnh đạo các lĩnh vực khác cũng đều phải chấp hành quy định “nhận lỗi từ chức”.

Bài toán còn nan giải

Đối với trường hợp các quan chức sau khi nhận lỗi từ chức, đa số các địa phương áp dụng biện pháp: “Vẫn giữ nguyên cấp bậc cũ, tổ chức sẽ sắp xếp cho công việc mới”.

Chẳng hạn như năm ngoái tỉnh Tứ Xuyên đã ban hành quy định tạm thời áp dụng đối với các cán bộ lãnh đạo nhận lỗi từ chức như sau: “Đối với các cán bộ lãnh đạo nhận lỗi từ chức, có thể căn cứ vào tình hình thực tế để sắp xếp chức vụ cho thích hợp, lương bổng, đãi ngộ của các cán bộ này sẽ căn cứ vào công việc mới để cấp phát”.

Đa số dư luận TQ đều rất bất bình và hi vọng các cán bộ lãnh đạo để xảy ra những vụ án nghiêm trọng phải nhận lỗi từ chức. Tuy nhiên, họ cho rằng không nên “đánh người chạy lại” mà nên ủng hộ để tạo cơ hội cho các quan chức này được “lấy công chuộc tội” – tức nên có sự theo dõi sát sao đối với những biểu hiện quan chức sau khi từ chức, vừa không nên vùi dập nhân tài chỉ vì một lần phạm lỗi, cũng không nên mượn cớ đó để phục chức. Điều cần thiết phải làm là sắp xếp cho họ một công việc thích hợp, thưởng phạt phân minh.

Các phương tiện thông tin đại chúng ở TQ đều cho rằng: “Nhận lỗi từ chức” còn đang là một chế độ còn khá mới mẻ ở TQ, việc áp dụng chế độ này vẫn còn thiếu những quy định cụ thể, kĩ càng.

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Thế giới

Mới - Nóng

Khám phá