Kyrgyzstan và cú va đập siêu cường

Chính phủ Kyrgyzstan sụp đổ là khả năng không nằm ngoài dự đoán, nhưng quá trình này diễn ra quá nhanh khiến dư luận thế giới ngỡ ngàng.

Cục diện khu vực thay đổi nhanh chóng. Không chỉ với nước Nga, “sườn” Tây của quốc gia đông dân nhất thế giới, Trung Quốc, cũng bị ảnh hưởng.

Kyrgyzstan nhỏ bé, nghèo, lạc hậu. Vậy điều gì khiến Kyrgyzstan bỗng chốc biến thành tâm điểm của thế giới? Đó chính là sự thành công siêu tốc của “cách mạng đường phố”. Tuy nhiên, tình hình Kyrgyzstan nếu đựơc đặt trong hoàn cảnh đơn lẻ chắc sẽ chẳng khiến người ta quá chú ý trong một thế giới đang xoay chuyển hàng ngày bởi xung đột, chiến tranh và những vấn đề nóng bỏng mang tính toàn cầu.

Kyrgyzstan khiến toàn thế giới phải quan tâm vì nó là chuỗi tiếp nối của những gì diễn ra tại Gruzia (năm 2003), Ukraine (2004) và tạo ra những lo ngại trong tương lai cho nhiều vùng đất khác có cùng điều kiện lịch sử, chính trị, kinh tế và xã hội. Đó không đơn giản là loại “phản ứng dây chuyền” hay “hiệu ứng domino” thông thường mà luôn có sự biến thiên khó lường của yếu tố địa chính trị.

Kyrgyzstan nằm ở vị trí đặc biệt gần Nam Á, cách Afghanistan không xa, giáp Trung Quốc nên luôn được xem là một mắt xích quan trọng. Kyrgyzstan còn đóng vai trò là “sân sau” chính trị truyền thống của Nga. Cả Mỹ và Nga đều có căn cứ quân sự tại Kyrgyzstan và nước này từng là một trong những “bàn đạp” để Mỹ tấn công Afghanistan.

Mỹ và phương Tây gọi biến động chính trị tại Kyrgyzstan là “cách mạng”, nhưng dư luận nhiều nước không ngần ngại nói đến học thuyết “tự tan rã” thực ra không còn mới mẻ trong chiến lược của Mỹ. Cả một dải đất rộng lớn từ Đông Âu qua Trung á, tới Nam á, đang bị nghiêng ngả.

Điều trớ trêu là Tổng thống Kyrgyzstan Akayev dự cảm được sức mạnh của học thuyết “tự tan rã” và trong những năm qua đã nổi lên như một nhà cải cách. Vậy nhưng, trong giới hạn của quyền lực cá nhân cũng như cả hệ thống chính trị của một quốc gia khó có thể cản nổi cơn bão “cách mạng” đã nhen nhóm từ lâu.

Những cú va đập dữ dội về quyền lợi, ảnh hưởng giữa một bên là nước Nga đang trỗi dậy, bên kia là Mỹ và phương Tây có thể khiến những quốc gia nhỏ bé nhu Kyrgyzstan trở nên rung chuyển.

Với những gì đang diễn ra ở Kyrgyzstan, không ai bảo đảm “cách mạng da cam” sẽ không diễn ra ở những nước láng giềng… Hiển nhiên, sẽ có cùng một kịch bản (phản đối kết quả bầu cử, phát động biểu tình chống đối, đòi chính quyền từ chức và bầu cử lại...), nhưng cách thực thi không hẳn sẽ giống nhau.

Tại Kyrgyzstan phe đối lập “có vẻ” không đoàn kết, nhưng lực lượng quân đội, an ninh lại không có phản ứng gì nên “cách mạng” thành công, thậm chí còn nhanh hơn cả những kịch bản trước.

Kyrgyzstan được đặt trong cơn bão táp chính trị đang lan nhanh tại các nước SNG làm thế giới rất quan tâm. Khủng hoảng Kyrgyzstan không đơn giản là chuyện của một quốc gia mà là một khu vực rộng lớn liên quan đến quyền lợi, tham vọng của nhiều cường quốc trên thế giới.  

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Thế giới

Mới - Nóng

Khám phá