Mỹ phải đóng cửa căn cứ quân sự K2 ở Uzbekistan?

Ngày 31/7, báo chí Mỹ đồng loạt đưa tin Chính phủ Uzbekistan đã chính thức gửi công hàm lên Đại sứ quán Hoa Kỳ ở Tashkent, yêu cầu đóng cửa căn cứ không quân K2 của Mỹ ở Karshi Khanabad.

Lính Mỹ tại căn cứ không quân K2 ở Uzbekistan
Các quan chức ngoại giao Mỹ cho biết, phía Uzbekistan đặt thời hạn 180 ngày cho phía Mỹ phải rút toàn bộ người và phương tiện khỏi căn cứ không quân này.

Bộ Ngoại giao và Bộ Quốc phòng Mỹ đã nhận được thông báo nói trên, hiện đang phân tích nguyên nhân và lý do đã khiến chính quyền Tashkent có thái độ cứng rắn nói trên.

Căn cứ không quân K2 của Mỹ được lập ra trong cuộc chiến tranh Afghanistan của Mỹ lật đổ chính quyền Taliban. Căn cứ này đóng vai trò trung tâm trong việc truy kích tàn quân Taliban và thành viên tổ chức khủng bố quốc tế al Qaeda.

Các đơn vị mũ nồi xanh của tập đoàn quân đặc nhiệm số 5 và các đơn vị bộ binh hạng nhẹ thuộc sư đoàn sơn cước số 10 của Mỹ được điều từ căn cứ Fort Drum (New York) tới căn cứ K2. Ngoài ra hàng chục máy bay trực thăng, máy bay vận tải AC – 130 của Mỹ cũng được điều tới đây.

Căn cứ K2 còn là trạm trung chuyển hàng cứu trợ cho khu vực. Trong vài tháng qua, phía Tashkent đã đánh tiếng yêu cầu Mỹ phải rút khỏi căn cứ không quân K2, nhưng chưa đặt thời hạn rõ ràng và cụ thể như lần này.

Một quan chức Bộ Ngoại giao Mỹ nói với phóng viên New York Times rằng phía Mỹ không hề muốn đóng cửa căn cứ không quân K2. Tuy nhiên, Bộ Quốc phòng Mỹ đã quyết định từ bỏ căn cứ này.

Bộ trưởng Quốc phòng Donald Rumsfeld cho rằng căn cứ K2 vẫn còn quan trọng đối với Mỹ nhưng nếu phải đóng cửa thì cũng được.

Các căn cứ quân sự Mỹ đặt ở khu vực Trung Á đã trở thành điều phiền lòng cho các nước trong khu vực. Vừa qua, vấn đề này được đưa ra thảo luận tại Hội nghị cấp cao Tổ chức Hợp tác Thượng Hải (Nga, Trung Quốc, Kyrgystan, Uzbekistan, Tajikistan, và Kazakhstan).

Các quốc gia Trung Á cho rằng vai trò của các căn cứ quân sự Mỹ ở Uzbekistan, Kyrgystan trong cuộc chiến tranh Aghanistan đã hết, nên Mỹ cần đóng cửa những căn cứ nói trên.

Tuy nhiên, nguyên nhân chủ yếu bắt nguồn việc Uzbekistan cho rằng Mỹ đã can thiệp vào công việc nội bộ của Tashkent. Vừa qua, hồi tháng 5/2005 ở Uzbekistan xảy ra vài vụ lộn xộn chính trị phía Nam bị các lực lượng Chính phủ nước này thẳng tay trấn áp.

Khoảng 450 người Uzbekistan đã chạy sang nước láng giềng Kyrgystan. Chính quyền Tashkent yêu cầu Kisbek trao trả những người Uzbekistan nói trên về cho Tashkent  vì cho rằng một số người trong đó là những tội phạm cần được đưa về nước xét xử theo luật Uzbekistan. Nhưng phía Mỹ và phương Tây coi đó là những người tị nạn đủ tư cách để được định cư ở nước thứ 3.

Chính phủ Mỹ đã ngừng khoản viện trợ 22 triệu USD cho Uzbekistan để gây sức ép buộc Tashkent mở cuộc điều tra toàn diện về vụ binh lính đàn áp những người biểu tình chống Chính phủ làm chết hàng trăm người.

Tình hình này đã đẩy quan hệ giữa Uzbekistan và Mỹ lên mức rất căng thẳng. Có lẽ đây là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến việc Tashkent thẳng thừng đòi Mỹ phải rút căn cứ không quân K2 khỏi Uzbekistan.

Nhưng nguyên nhân sâu xa hơn có thể là do các nước trong khu vực Trung Á sợ rằng căn cứ quân sự Mỹ ở đây có thể được sử dụng như những trung tâm chỉ huy các vụ can thiệp gây bất ổn chính trị. 

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Thế giới

Mới - Nóng

Khám phá