Vì sao người Đức rời “Little Germany”

TPO - Vụ đắm tầu ở New York (Mỹ) cách đây 100 năm không chỉ làm chết hơn 1.000 người Đức nhập cư mà còn khiến họ rời bỏ "Little Germany“ (Nước Đức nhỏ) ở phía Đông New York.

Con tàu bị tai nạn thảm khốc General Slocum

Con tàu chạy bằng máy hơi nước mang tên General Slocum bị hoả hoạn ngày 16/6/1904 rồi bị chìm đã làm tan biến sự gắn bó nguồn gốc của dân Đức nhập cư hồi đó, làm thay đổi cuộc sống và suy nghĩ của hàng nghìn gia đình Đức khiến họ không còn thiết tha với mảnh đất quần cư có đặc trưng riêng rất Đức của họ.

Ngày nay, khu vực quần cư lúc ban đầu của người Đức nhập cư ở New York vẫn được nhiều người gọi là Little Germany, nhưng còn rất ít người gốc Đức sống ở đó.

Little Germany hình thành khi làn sóng nhập cư của dân Đức vào Mỹ bắt đầu vào những năm đầu của thế kỷ 19. Từ năm 1820 - 1860 có hàng triệu người Đức chạy trốn khỏi sự đói nghèo ở quê hương để đến Mỹ, một thế giới mới đang hứa hẹn họ một cuộc sống tốt đẹp hơn.

Tất cả đều rời khỏi Đức từ cảng Hamburg. Chỉ riêng ở New York đến cuối thế kỷ 19, đầu thế kỷ 20 đã có khoảng nửa triệu người Đức nhập cư sinh sống, trong đó có khoảng 100 000 người quần cư trên dẻo đất bồi của con sông Đông mà lúc đầu được gọi là  Lower East Side (vùng Hạ Đông).

Một nhà thờ Đức vẫn còn đến ngày nay
Đối với người Đức nhập cư lúc bấy giờ thì khu vực này trở thành trung tâm văn hoá, kinh tế lớn có ý nghĩa nhất của họ. Sau này khu vực quần cư đó mang tên Little Germany.

Hồi đó ở khu vực này tất nhiên chỉ có người nhập cư Đức sinh sống. Phần đông trong số họ là công nhân và thợ thủ công. Trên các đường phố là các cửa hiệu buôn bán hàng hoá nhập từ Đức hoặc do người Đức sản xuất ra ở đây, các Cty và các doanh nghiệp người Đức.

Nhà hát, hiệu sách, quán bia và các hiệu ăn Đức tràn ngập khắp nơi (theo con số thống kê để lại thì lúc đó ở Little Germany có tới 400 khu nhà ở, 150 xưởng sản xuất xì gà, 130 hiệu bánh, 60 xí nghiệp giầy, 55 xưởng dệt và 60 xưởng may).

Có cả các trường học riêng cho con em người Đức, nhà thờ đạo Thiên Chúa và đạo Tin lành với các cố đạo người Đức, nhiều tờ báo tiếng Đức, có tờ xuất bản 2 lần trong 1 ngày.

Các hiệp hội cũng được thành lập và hoạt động sôi nổi, như Hội Đồng ca, Hội Bắn súng, Hội Thể thao… và tất nhiên các lễ hội theo phong tục của Đức cũng được tổ chức ở đây để người Đức nhập cư từ các nơi khác kéo đến tham dự mà tưởng nhớ tới quê hương bản xứ của họ.

Cuộc sống của người Đức ở Little Germany lúc bấy giờ rất phát triển, gần như không có người nghèo đói và trộm cắp. Khu quần cư này xứng đáng trở thành một "nước Đức nhỏ“ đối với người Đức sống ở New York nói riêng và ở Mỹ nói chung.

Một trong những hiệp hội của người Đức nhập cư lúc bấy giờ ở Little Germany hoạt động rất tích cực là Hội Tin lành lutherische Sankt Markus-Gemeinde.

Thuyền trưởng Van Schaick
Hàng năm cứ vào Chủ nhật đầu tiên của kỳ nghỉ hè, hội này lại tổ chức một chuyến đi chơi trên sông biển bằng tầu hơi nước cho trẻ em và bố mẹ của chúng.

Ngày 15/6/1904, chiếc tầu thuỷ có mái chèo bánh xe chạy bằng máy hơi nước General Slocum của Cty tàu biển Knickerbocker Steamship được thuê để thực hiện chuyến đi như vậy.

Vào lúc 9 giờ 30 phút, tàu xuất phát từ một bến cảng của khu Little Germany dưới sự chỉ huy của thuyền trưởng Van Schaick với khoảng 1360 người trên các khoang, phần lớn là phụ nữ và trẻ em.

General Slocum trước khi cháy
Khi rời bến, mọi người bắt đầu ca hát và nhảy múa trên các khoang. Theo kế hoạch tàu sẽ chạy về hướng Bắc để tới đảo Dài (Long Island), ở đó mọi người sẽ lên đảo nướng thịt và liên hoan ca hát.

General Slocum là con tàu du kịch hiện đại nhất lúc bấy giờ có 3 tầng, sức chở hơn 3000 hành khách, dài 76 m và được hạ thuỷ vào năm 1891. Như vậy khi thực hiện chuyến đi này nó mới có 5 năm tuổi.

Thế nhưng chuyến đi này sau đó đã biến thành thảm hoạ cho hàng nghìn người. Sau khi xuất phát gần 1 tiếng đồng hồ, do bất cẩn của một người nào đó, vứt mẩu tàn thuốc lá hoặc tàn lửa vào những bó rơm trên tầu, một đám cháy bùng lên rất nhanh.

Thuỷ thủ tìm cách dập lửa nhưng rất lúng túng vì chưa bao giờ được tập luyện chữa cháy. Khi vòi nước cứu hoả được nối vào với bơm nước thì lập tức bị vỡ toác, đám cháy lan ra rất nhanh. 10 phút sau thấy bất lực họ mới báo cho thuyền trưởng Van Schaick  biết.

Xác tàu General Slocum sau khi cháy rụi

Đáng ra phải tạt ngay vào bờ để chữa cháy và giải thoát cho hành khách, thuyền trưởng Van Schaick lại ra lệnh cho tầu chạy hết tốc lực về phía Bắc để tới đảo Kurs, một hòn đảo trên sông cách nơi xuất phát hơn một dặm.

Ông sợ đám cháy trên tàu sẽ lan sang các tàu chở dầu và bồn chứa dầu trên bến cảng nên mới quyết định như vậy. Nhưng càng chạy gió càng lùa mạnh làm đám cháy trên tầu bùng lên dữ dội và chỉ trong chốc lát General Slocum biến thành một biển lửa khổng lồ.

Trong cơn hoảng loạn hành khách liều mạng nhảy xuống nước, mặc dù rất nhiều người không biết bơi và đa phần là phụ nữ và trẻ em. Nhiều người tuy biết bơi nhưng bị vướng những bộ quần áo ngày hội đang mặc trên mình nên không thể bơi được, nhất là số phụ nữ và trẻ em gái hôm đó đều mặc váy của ngày lễ hội.

Họ bị chìm ngay sau khi nhảy xuống nước. Mặt khác, đại đa số hành khách trên tàu không biết tiếng Anh nên không thể hiểu được hướng dẫn của các thuỷ thủ. 

Xác các nạn nhân được vớt lên
Thuyền trưởng của một chiếc tầu khác đang chạy gần đó dũng cảm cặp sát chiếc tầu đang bốc cháy cứu được hơn 100 người. Thế nhưng khi nhiều hành khách còn kẹt lại trên tầu thì các thuỷ thủ đã nhảy xuống nước tháo chạy.

Thuyền trưởng van Schaick là người cuối cùng rời tàu. Cảnh hỗn loạn đã xảy ra sau đó trên sông, bên cạnh các con thuyền đến cứu nạn có cả đám hôi của đi lột đồ nữ trang của các xác chết…

Tổng cộng có 1021 người chết, 310 người, không kể số thuỷ thủ trên tầu, được cứu sống. Thuyền trưởng  Van Schaick sau đó bị kết án 10 năm tù.

Với con số hơn 1000 người chết, vụ đắm tàu này đã gây kinh hoàng cho cả thành phố New York, đặc biệt cư dân của khu Little Germany bị sốc mạnh. Hàng trăm gia đình tan nát, hàng trăm người đàn ông bị mất vợ và con trong vụ tai nạn này.

Những ngày sau đó rất nhiều người tự tử vì quá bất hạnh. Cả một khu quần cư vắng lặng, im lìm và ảm đạm như một nghĩa trang. Mọi người còn phải lo đi tìm kiếm xác và chôn cất người thân, các cửa hàng cửa hiệu đóng cửa, các nhà máy xí nghệp không thể hoạt động được tiếp.

Một không khí đau thương và tang tóc bao trùm cả khu vực. Nội bộ dân nhập cư Đức ở đây bắt đầu chia rẽ, người ta trách móc và đổ lỗi cho nhau.

Quá đau đớn và bất ngờ, người ta bắt đầu tin vào những điều thần bí và cho rằng không thể sống được ở mảnh đất dữ này. Thế là một phong trào di chuyển nơi ở bắt đầu.

Tất cả người nhập cư Đức rời khỏi Little Germany, phần lớn chuyển đến sống ở quận Yorkville, một nơi quần cư xuất hiện sau Little Germany, cũng của người Đức nhập cư ở New York.

Cho đến năm 1910 chỉ còn 1 gia đình người Đức sống ở khu vực cũ. Từ đó Little Germany chỉ còn là tên gọi mang ý nghĩa lịch sử chứ không còn là một "nước Đức nhỏ“ nữa và ngày nay khu vực này mang cái tên mới về hành chính là quận East Village.

Vụ tai nạn của tàu Slokum đã gây chấn động dư luận thế giới lúc bấy giờ, nhiều nước châu Au, nhất là ở Đức, mọi người tổ chức quyên góp để ủng hộ, giúp đỡ các nạn nhân.

Thế nhưng 4 năm sau đó vụ này bị đi vào quên lãng khi xảy ra vụ đắm tàu Titanic còn kinh hoàng và thảm khốc hơn nhiều.

Bà Adella Libenow (giữa)

Người trẻ nhất thoát chết trong vụ tai nạn tầu thuỷ nói trên còn sống đến sau này là bà Adella Libenow.

Khi tai nạn xẩy ra bà là một đứa trẻ mới 6 tháng được mẹ bế đi cùng trên chuyến tầu đó. Bà Adella Libenow vừa chết ngày 26/1/2004 ở Mỹ, thọ đúng 100 tuổi.

Little Germany dù sao cũng là một dấu ấn rất quan trọng của quá trình nhập cư của người Đức vào Mỹ. Ngày nay nơi đây trở thành một địa điểm du lịch thu hút mỗi năm khoảng 100 000 khách tham quan, chủ yếu là người Đức, từ Đức sang.

Họ tới đây để tìm lại dấu tích của  một "nước Đức nhỏ“ cách đây hơn 100 năm ở thành phố New York, đó là các căn nhà có kiến trúc kiểu Đức, các quán bia dưới hầm hay những nhà thờ mà cho đến nay vẫn được gọi là nhà thờ Đức.

Cũng có nhiều người Mỹ gốc Đức ở khắp nước Mỹ đến đây tham quan, họ tới đây để hình dung và tưởng tượng lại cuộc sống của cha ông họ thời mới nhập cư vào Mỹ và để đến thăm tượng đài kỷ niệm các nạn nhân trong vụ đắm tầu General Slokum ở sân nhà thờ tin lành Luther-Sank-Makus. Nhiều người nuối tiếc nghĩ, giá như không có vụ đắm tầu đó.                            

Nguyễn Bình
Từ CHLB Đức

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Thế giới

Mới - Nóng

Khám phá