Bất ngờ từ một lễ hội

Giỗ tổ nghề thêu - Lễ hội độc đáo

Không dừng lại với những bức tranh thêu XQ nổi tiếng, Võ Văn Quân còn đưa công việc của những nghệ nhân lên thành lễ hội mang tên “Hành hương giỗ tổ nghề thêu”.

Với vẻ ngoài “bụi bặm”, mê hội họa, thơ ca và nghệ thuật sắp đặt, ít ai nghĩ Võ Văn Quân là giám đốc của một doanh nghiệp có tới hàng ngàn lao động.

Tạp chí The Guide (Tạp chí du lịch nổi tiếng thế giới) đã trao tặng cho anh Quân giải thưởng The Guide Awards - Giải thưởng dành cho những cá nhân đã cống hiến cho ngành du lịch địa phương và đất nước.

“Tranh thêu đã chọn tôi”

Tuổi con trâu (1961), lại sinh ra trên vùng đất Quảng Nam khô cằn, lạc mất cha mẹ, thời thơ ấu của Võ Văn Quân đã trải qua trong những năm cuối chiến tranh đầy khốc liệt, gian khổ và nghèo đói, Võ Văn Quân vô cùng vất vả khi bước vào đời.  

Bom rơi, đạn nổ, chạy loạn, thương tật, chết chóc… đã ghi sâu vào ký ức của anh. Lớn lên, với nỗ lực học tập không ngừng, Quân đã chọn cho mình một công việc bình yên: Nghề bác sỹ và trở thành một ông bác sỹ cần mẫn ở một vùng đất cũng rất yên bình: Thị xã Bảo Lộc (Lâm Đồng).

Một thời gian gắn với nghề bác sỹ, những tưởng Quân sẽ mãi sống an phận với nghề vừa nhàn hạ lại luôn được trọng vọng này thì… đùng một  cái, bác sỹ Quân bỏ nghề, chuyển sang thành lập tổ hợp tranh thêu XQ.

Trước sự ngạc nhiên đến bất ngờ của nhiều người, Quân giải thích: “Vợ tôi sinh trưởng trong dòng tộc là những nghệ nhân chuyên thêu những chiếc áo bào cho các đời Vua chúa trong cung đình Huế, nhờ đó, tôi đã được xem những tấm vải thêu và cảm nhận được cái đẹp, đẹp đến lạ lùng và trác tuyệt.

Tôi là người Việt, sống trong nền văn hóa và truyền thống Việt. Những tấm tranh thêu đã giúp cho tôi tìm thấy sự hiện hình của trí tưởng tượng. Không phải tôi chọn nghề tranh thêu mà chính tranh thêu chọn tôi.”

Sắc thái của XQ thể hiện không chỉ trong những bức tranh thêu mà còn ở mọi nơi, từ phòng tranh trang trí theo lối triển lãm cho tới phòng làm việc của những nghệ nhân, khu nghỉ dưỡng… Tất cả đều hoà hợp với những bức tranh, tôn vinh thêm cho vẻ đẹp từng tác phẩm.

Đến thăm XQ, người ta có thể cảm nhận cái đẹp qua từng nét thêu, sắc nét và tinh tế đến không ngờ.

Để hoàn thành một bức tranh thêu, từ những nét phác thảo ban đầu của họa sỹ, các nghệ nhân có khi phải gò mình trên tấm vải cả mấy tháng trời. Từng mũi thêu cực kỳ cẩn trọng, từng màu chỉ chau chuốt một cách nghiêm ngặt … 

Sự kiên nhẫn đã thổi biến tấm vải vô tri trở thành những bức tranh sống động, huyền ảo. Những làng quê thanh bình Việt Nam, chân dung những con người khắc khổ trầm mặc, những khát vọng về cuộc sống… đã được những nghệ nhân thể hiện qua bàn tay tài hoa.

Bất ngờ từ một lễ hội

Không dừng lại với những bức tranh thêu, anh Quân đã mạnh dạn đưa công việc của những nghệ nhân lên thành lễ hội: Lễ hội không chỉ của những người thêu tranh mà là lễ hội dành cho người yêu tranh thêu.

Hàng năm, lễ hội mang tên “Hành hương giỗ tổ nghề thêu” được diễn ra trong khuôn viên XQ, nhưng năm 2005, lễ hội sẽ diễn ra tại trung tâm TP Đà Lạt. “Tôi hy vọng Lễ hội sẽ khơi dậy trong mỗi người cảm xúc tâm linh, sự hình dung về một ngành nghề đã gắn bó bao đời với người phụ nữ Việt Nam”.

Đã tham dự nhiều lễ hội, chúng tôi vẫn cảm thấy ngạc nhiên và thú vị. Lễ hội tranh thêu gồm những nghi lễ, những trò chơi có lớp có lang, gắn liền với đời sống người thợ thêu và đời sống văn hoá của người dân Việt Nam.

Những nghi lễ “Buộc chỉ ước nguyện ngành thêu”, “Làm nguôi giận các vị thần”, “Bắt cóc ngày cưới”, chương trình Agora… mang đậm chất dân gian huyền bí và gây ấn tượng.

Độc đáo hơn, nhiều loại hình sinh hoạt mang tên “Đêm yêu đương của người thợ thêu” phản ánh đời sống tâm tư tình cảm người thợ với những “Vũ khúc dâng trà”, “Đánh nhau bằng gối”, “Hái hoa dại của kẻ trộm”, “Nói thật lòng về sếp”…

Để chuẩn bị cho lễ hội, gần 1 năm nay toàn bộ nhân lực XQ đã làm việc liên tục, hàng ngàn bức tranh thêu, hàng trăm gian hàng với đủ thứ họa tiết trang trí, hàng trăm khung cảnh gắn liền với những nghi lễ…

Phát biểu tại lễ hội, ông Nguyễn Tri Diện - Chủ tịch UBND Thành phố Đà Lạt - khẳng định: Lễ hội tôn vinh người thợ thêu, XQ làm sống lại nghề truyền thống của dân tộc và có công trong việc quảng bá du lịch với các nước trên thế giới.

Còn ông Furama, người có sáng kiến về “con đường di sản thế giới” cho rằng: “Tôi thật sự đánh giá cao sự cố gắng của Cty XQ. Ông Quân đã nâng nghề truyền thống Việt Nam lên tầm cao mới. Nhiều người nước ngoài đã tỏ ra thích thú với lễ hội đậm màu sắc dân tộc vừa được XQ tổ chức”.

Trong khi đang tất bật chuẩn bị cho lễ hội “Hành hương giỗ tổ nghề thêu” thì anh Quân nhận được giải thưởng The Guide Awards (Giải thưởng dành cho những cá nhân đã cống hiến cho ngành  du lịch địa phương và đất nước).

Anh Quân bộc bạch: “Tôi nghĩ mình vẫn còn nhiều việc phải làm để cho ngành du lịch, mà cụ thể du lịch Đà Lạt phát triển tương xứng với tầm vóc và tiềm năng vốn có. Tôi mong lễ hội này sẽ là bước đột phá mới và trở thành điểm đến mới cho du khách”. 

Cùng chuyên mục

Xem thêm Văn hóa

Mới - Nóng

Khám phá