Cần có những quy định cụ thể để kiểm soát việc xây dựng tượng đài!

Vai trò của Hội Mỹ thuật trong chuyện làm tượng đài như thế nào? Cần có những biện pháp gì để ngăn chặn tình trạng xây tượng đài tràn lan, lãng phí?

Nói về tượng đài Công nhân Việt Nam,  Phó GS - Tiến sĩ
Nguyễn Đỗ Bảo, UV Ban Thường vụ, Trưởng ban
Kiểm tra Hội Mỹ thuật Việt Nam:

Cần có những quy định cụ thể để kiểm soát việc xây dựng tượng đài!

Chúng tôi đã phỏng vấn Phó GS – Tiến sĩ Nguyễn Đỗ Bảo, UV Ban Thường vụ, Trưởng ban Kiểm tra Hội Mỹ thuật Việt Nam. Ông Bảo cho biết:

Tôi thấy tượng đài này về phong cách rất giống  tượng đài tại trung tâm TP. Đà Lạt. Có lẽ vì cùng tác giả là Nhà điêu khắc Phú Cường. Còn so sánh với tượng của Trung Quốc thì như báo Tiền Phong đưa tôi thấy giống quá, đặc biệt là khuôn mặt nhân vật nữ. Dáng đưa tay, dáng chân giống đã đành, nhưng giống cả nét mặt thì… Đây không phải nhân vật có thật trong lịch sử nên không thể giống như thế được.

Về chất lượng nghệ thuật của tượng đài này thì sao, thưa ông?

Tôi thấy tượng đài này theo phong cách hiện thực, nhưng lại đan xen vào những nét cường điệu (như người đứng trên mây chẳng hạn). Sự đan xen này chưa nhuần nhuyễn dẫn đến kết cấu chưa ổn. Cụ thể: 4 nhân vật không ăn nhập với lá cờ, rồi 4 nhân vật cùng lá cờ lại không ăn nhập gì với đám mây ở dưới chân. Theo ngôn ngữ của giới chuyên môn thì tượng đài này hình yếu. Đặc biệt xấu là hình cháu bé, từ gương mặt đến cơ thể cứ như một người có tuổi nhưng… bị còi vậy.

Nói thêm về đám mây, trong giới đùa nhau là “nấm linh chi”, mô-típ này Nhà điêu khắc Tạ Quang Bạo dùng lâu rồi.

Có ý kiến cho rằng tượng đài này là ví dụ cụ thể của kiểu nghệ thuật tạo hình minh họa? ý kiến của ông thế nào về vấn đề này?

Năm 1983, tôi đi dự một hội thảo quốc tế về tượng đài ở Liên xô (cũ). Ngay tại thời điểm này, đã có rất nhiều nhà điêu khắc thuộc các nước XHCN đặc biệt không đồng tình với lối làm tượng đài minh họa, trong đó sử dụng những hình tượng quá nhàm chán. Cụ thể, ở tượng đài này, tôi chê nhất là ngôn ngữ nghệ thuật biểu đạt không có gì mới. Thế là Thủ đô lại thêm một tượng đài  nhưng không đạt, về tư tưởng không đề cao được, nghệ thuật cũng không tới…

Với tư cách ủy viên thường vụ, Trưởng ban kiểm tra Hội Mỹ thuật Việt Nam, ông đánh giá trách nhiệm của Hội thế nào về những trường hợp tượng đài yếu cả về nội dung lẫn hình thức, lại có biểu hiện sao chép tượng nước ngoài?

Tôi phải nói ngay rằng Hội mỹ thuật chỉ được nhớ đến trong những thời điểm rất ngắn ngủi mà thôi. Trong trường hợp một Bộ, ngành hay địa phương nào đó muốn làm một tượng đài, họ mới lập một Hội đồng nghệ thuật. Nhân sự của Hội đồng này tuỳ theo lãnh đạo của “bên A”. Thực tế, họ muốn mời ai chúng tôi không thể can thiệp. Hội đồng này chỉ có tính chất lâm thời, họp một vài buổi là xong rồi tự giải tán. Trong Hội đồng cũng không phải chỉ toàn là những người làm nghệ thuật. Riêng tôi có nhận xét đa số các Hội đồng kiểu này rất “tròn trĩnh”!

Nhiều trường hợp ở tỉnh A, tỉnh B, khi đại diện Hội Mỹ thuật về đến nơi, địa phương nói gọn lỏn: Chúng tôi làm việc xong rồi, tất cả đã nhất trí… Thế là cũng xong.

Nói chung, vai trò của Hội mỹ thuật cả Trung ương và các địa phương trong trường hợp làm tượng đài đều chỉ là cố vấn. Mà nếu không ai “vấn” thì chúng tôi cũng không thể “cố” được. Riêng tôi cảm thấy rất buồn trước tình trạng này…

Theo ông, cần làm gì để ngăn chặn tình trạng hàng loạt những tượng đài yếu kém ra đời?

Bộ VH-TT đã ban hành một số chỉ thị về việc ngăn chặn tình trạng làm tượng đài tràn lan, yếu về nội dung và chất lượng nghệ thuật (báo Tiền Phong đã dẫn trong những bài trước). Theo tôi những động thái này có thể hiện sự tích cực nhưng chưa đủ. Vấn đề là cần những quy định cụ thể như đô thị loại nào thì cần tượng đài gì, quy mô đến đâu; nội dung ý nghĩa của tượng đài đã đành nhưng nghệ thuật cũng cần có những quy định cụ thể về việc thẩm định như cơ quan nào thẩm định, quy trình thẩm định ra sao… Có lần tôi đã hỏi một vị lãnh đạo của Bộ Tài chính rằng sao các ông cứ cấp tiền cho những công trình tượng đài thiếu tính nghệ thuật, lãng phí lắm. Vị này cũng chia sẻ với tôi rằng thực ra vấn đề này do các ngành, các địa phương quyết chứ Bộ không can thiệp được. Nếu Bộ VH-TT có những quy định cụ thể thì Bộ Tài chính mới căn cứ vào đó để can thiệp, chống lãng phí trong việc xây dựng tượng đài được.

Xin cảm ơn ông!

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Văn nghệ

Mới - Nóng

Khám phá