Gặp nhạc sỹ Lào viết bản giao hưởng Hồng Hà - Cửu Long

TP - Bản giao hưởng bất hủ “Hồng Hà - Cửu Long”, phát trên Đài Tiếng nói Việt Nam cũng như Truyền hình Việt Nam một thời, có tác giả là một người Lào: Ông Duang MiXay likaya Nay, nhạc sỹ, nhà văn, hiện đang là Phó Cục trưởng Cục Nghệ thuật biểu diễn Lào.

Và, cũng chính ông là người trực tiếp chỉ huy dàn nhạc đêm khai mạc và bế mạc SEA Games 25, trên sân vận động Vientiane vừa qua.

Hành trình tìm về ký ức

Đêm Vientiane bình yên, bên quán cà  phê hiền hòa tiếng nhạc lăm-vông, Duang MiXay likaya Nay ngồi nhìn ra dòng Mê Kông êm đềm chảy nhớ lại thời gian cách đây hơn bốn mươi năm.

Không ít lần anh cũng đã ngồi bên bờ Hồng Hà, Việt Nam giống như đêm nay ngồi bên dòng Mê Kông quê hương. Duang MiXay kể: Mùa thu năm 1959, Duang MiXay cùng khoảng một trăm học sinh nước bạn Lào được sang Việt Nam học văn hóa khóa học đầu tiên.

Ngày đó, Duang MiXay mới 10 tuổi, là một trong những du học sinh bé nhất trong đoàn. Toàn bộ đám học sinh được đưa tới học ở một trường thuộc Thái Nguyên. Khi ấy còn bé nhưng Duang MiXay đã rất mê ca hát, văn nghệ.

Đến năm 1962, khi Việt Nam còn chìm trong khói lửa chiến tranh, Duang MiXay cùng các du học sinh Lào được chuyển tới học ở trường Văn hoá miền núi Trung ương, đóng tại Bắc Giang.

Phát hiện Duang MiXay có năng khiếu bẩm sinh về âm nhạc, một thầy giáo có tên là Hoài đã tìm cách thắp lửa đào tạo tài năng cậu học trò này. Được thầy giáo Hoài dẫn dắt, chỉ ba năm sau (năm 1965), Duang MiXay đã tự sáng tác các ca khúc và chỉ huy được các dàn nhạc, dàn đồng ca của trường.

Quang cảnh khia mạc SEA Games

Cũng đúng năm ấy, Duang MiXay chia tay thầy cô giáo, bạn bè ở Việt Nam để trở về quê hương. Khi mới tròn 16 tuổi, Duang MiXay xin gia nhập quân Pathét Lào để chiến đấu bảo vệ, giải  phóng dân tộc.

Trong thời gian ở quân đội, ngoài cầm súng chiến đấu, Duang MiXay còn sáng tác, biểu diễn văn nghệ phục vụ chiến sỹ nơi chiến trường. Đơn vị của anh chủ yếu đóng ở vùng Trung và Bắc Lào.

Thấy tài năng của Duang MiXay còn có thể phát triển hơn nữa, nhiều bậc đàn anh trong quân đội đã khuyên anh nên quay lại Việt Nam tiếp tục sự nghiệp học hành và nâng cao trình độ lý luận, sáng tác.

Tháng 2 năm 1966, anh rời chiến trường quay trở lại Thủ đô Hà Nội, Việt Nam để tiếp tục theo học nâng  cao âm nhạc. Tháng 8 năm 1969, Duang MiXay hoàn thành và tốt nghiệp khóa học “Sáng tác, chỉ huy, thanh nhạc”, hệ trung cấp, Trường Trung cấp  âm nhạc Trung ương.

Lần thứ hai trở về đất nước Triệu Voi, Duang MiXay công tác ở Đài Phát thanh. Nhưng thời điểm này ở Lào, chiến tranh diễn ra khốc  liệt nên mọi ca khúc của anh cũng như của  các đồng  nghiệp sáng tác, thể hiện đều được gửi về Trung tâm đóng ở Nho Quan, Ninh Bình của Việt Nam.

Từ đây, nhiều ca khúc viết bằng  tiếng Lào của Duang MiXay được phát đi khắp các chiến trường  Lào cũng như Việt Nam. Đến năm 1974, Duang MiXay bắt đầu chuyển qua Đoàn văn công Trung ương để chỉ huy dàn hợp xướng.

Nhạc sỹ, nhà văn Duang MiXay Likaya Nay (trái) và thầy Hoài tại Vientiane, Lào
Nặng nghĩa tình với Việt Nam

Một bản nhạc hay mà cho đến bây giờ thỉnh thoảng chúng ta vẫn nghe, đó là giao hưởng “Hồng Hà - Cửu Long” do Duang MiXay sáng tác.

Duang MiXay tâm sự, ông có những dịp đi khắp đất nước Việt Nam từ Bắc chí Nam. Trong những lần đi đó, ông ghé thăm một số nghĩa trang, trong ông xúc động dâng trào. Mỗi lần thắp nén hương, ông đều cảm thấy hình ảnh anh dũng của các  chiến sỹ bộ đội tình nguyện Việt Nam cùng với các chiến sỹ Pathét Lào.

Ông đã viết bản Hồng Hà - Cửu Long để nói lên tình hữu nghị thủy chung, son sắt của hai dân tộc Lào- Việt Nam. Các nốt nhạc trầm hùng, giai điệu có chút buồn để thay lời trái tim của các chiến sỹ đã hy sinh vì hai dân tộc Lào - Việt đang nằm lại nơi  núi rừng Trường Sơn.

Tôi nhớ mãi một chi tiết rất cảm động. Sau gần 40 năm, hay tin thầy giáo cũ (thầy Hoài) của mình vẫn còn sống, Duang MiXay, khi vẫn còn trong Quân đội Lào, đã từ Vientiane sang Bắc Giang để tìm gặp lại thầy giáo cũ.

Cuộc gặp gỡ tưởng chừng không bao giờ có nữa, vì ngày thầy trò chia tay nhau, bom đạn chiến tranh vẫn còn rơi trên đầu. Thầy trò gặp nhau mừng rơi nước mắt.

Nhạc trưởng SEA Games 25

Ngồi trên khán đài A của sân vận động Quốc gia Lào, với tư cách là khách mời tham dự đêm khai mạc SEA Games, nhìn cậu học trò nhỏ bé năm xưa, bây giờ chỉ huy trưởng cả một dàn nhạc đồ sộ phục vụ đêm khai mạc sự kiện thể thao lớn nhất khu vực, ông giáo Hoài sung sướng đến phát khóc.

Xuyên suốt đêm khai mạc, 7 bản nhạc chính có nội dung chào mừng SEA Games 25, chủ yếu do Duang MiXay sáng tác và chỉ huy được vang lên và phát đi khắp khu vực Đông Nam Á.

Trong đó đáng chú ý những ca khúc: “Đất nước hồn thiêng”, thông điệp một đất nước Lào tươi đẹp, giàu truyền thống văn hóa, mong muốn và yêu chuộng hòa bình, không có chiến tranh;  “Lòng mẹ” ca ngợi tình mẫu tử, nhắc nhở dù đi đâu về đâu con người phải luôn khắc sâu, ghi lòng tạc dạ là luôn luôn có người mẹ  bên mình…

Trước ngày kết thúc SEA Games, nhạc sỹ, nhà văn Duang MiXay likaya Nay rất mong một điều là làm sao tìm lại được một thầy giáo cũ khác nữa mà anh luôn yêu quý và kính trọng là thầy giáo Nguyễn Duy Lộc, người Hải Phòng, từng giảng dạy môn họa (vào những năm 1963 đến 1965) ở Trường Văn hóa miền núi Trung ương.

P.S
Vientiane 2009

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Văn nghệ

Mới - Nóng

Khám phá