Hơn 40 năm ăn cơm nhà… làm văn nghệ

Người đó là bác Trần Khánh Cẩm, hiện ở xã Kỳ Bắc (Kỳ Anh, Hà Tĩnh).

Bác Cẩm sinh ra trong một gia đình nho học. Bố bác là Trần Khánh Tuân, quê ở xã Thiên Lộc (Can Lộc, Hà Tĩnh). Ông Tuân thông thạo chữ Hán và chữ Pháp.

Mẹ bác là cô đào đẹp người, hát chèo kiều tuyệt hay, tên là Nguyễn Thị Huyên quê ở làng Hữu Lạc, xã Tuần Tượng (nay là xã Kỳ Bắc).

Là một giáo viên dạy bình dân học vụ, có năng khiếu văn nghệ nên tháng 2/1957, Trần Khánh Cẩm được Ty Văn hóa Hà Tĩnh điều về tham gia Đội tuyên truyền văn hóa lưu động tỉnh. Đội lúc đó có 11 người do anh Nguyễn Vĩnh Toại (hiện ở B10/2 Trần Phú, thị xã Quảng Ngãi) làm đội trưởng.

Đội đã tự dàn dựng chương trình đi biểu diễn khắp 9 huyện trong tỉnh Hà Tĩnh. Tháng 2/1960, Đoàn văn công Hà Tĩnh được thành lập. Các thành viên trong Đội tuyên truyền văn hóa lưu động tỉnh làm nòng cốt. Trần Khánh Cẩm cùng đoàn đi biểu diễn khắp nơi trong tỉnh Hà Tĩnh, sang cả Quảng Bình và tỉnh Khăm Muộn (Lào).

Năm 1962 – 1964, Trần Khánh Cẩm dự lớp đạo diễn và diễn viên tại trường nghệ thuật sân khấu Hà Nội. Mãn khóa học ông trở về Đoàn văn công Hà Tĩnh vừa làm diễn viên vừa sáng tác, vừa tham gia đạo diễn và thiết kế mỹ thuật…

Trần Khánh Cẩm đã góp phần làm cho Đoàn văn công Hà Tĩnh lớn mạnh. Năm 1963, anh được Công đoàn Hà Tĩnh tặng giấy khen. Năm 1964, anh được ủy ban nhân dân tỉnh tặng giấy khen diễn viên xuất sắc.

Chiều ngày 25/12/1967 Đoàn đi qua Cầu Cấm (huyện Nghi Lộc, tỉnh Nghệ An) thì bị máy bay Mỹ oanh tạc, xe của Đoàn bị trúng bom, 5 cán bộ, diễn viên trong đoàn hy sinh và một số đồng chí khác bị thương.

ở thời điểm này tại quê, gia đình Trần Khánh Cẩm cũng bị bom, mẹ chết, nhà cửa tan nát, vợ yếu con dại, Khánh Cẩm làm đơn xin được lãnh đạo Đoàn và Ty Văn hóa Hà Tĩnh cho phép về quê chăm lo gia đình.

Hồi đó ở Kỳ Anh giặc Mỹ đánh phá ác liệt không có ngày nào ngớt tiếng bom đạn. Trần Khánh Cẩm tham gia văn nghệ ở địa phương và được cử làm đội trưởng Đội văn nghệ xã Kỳ Bắc.

Thời ấy Khánh Cẩm đã sáng tác và dàn dựng cho Đội văn nghệ xã Kỳ Bắc nhiều hoạt cảnh, nhiều tiểu phẩm hay. Trong đó có vở Vừng hồng được nhân dân hoan nghênh. Vừa làm văn nghệ vừa chụp ảnh, vẽ truyền thần để kiếm sống, Trần Khánh Cẩm còn vẽ tranh cổ động, viết khẩu hiệu ở các biển tường, cổng chào phục vụ tuyên truyền động viên kháng chiến trong toàn huyện.

Điều đặc biệt là khi làm xong công việc Trần Khánh Cẩm không hề đòi hỏi tiền thù lao. Đơn vị, cơ quan, địa phương muốn bồi dưỡng bao nhiêu tùy ý chứ bác Cẩm không kỳ kèo ra giá. Điều đáng quý là mỗi lần Trần Khánh Cẩm bắt tay dàn dựng chương trình cho đơn vị nào tham gia hội diễn thì đơn vị đó đều có giải. Không chỉ có giải ở huyện mà còn có giải cao ở tỉnh, ở cấp quốc gia.

Trần Khánh Cẩm đã có hàng trăm ca khúc, hoạt cảnh, kịch, tấu, hò… trong đó có những ca khúc được thu vào đĩa “Đẹp mãi người Kỳ Anh” và được in trong tập “Những ca khúc về Hà Tĩnh” năm 2005. Ngoài ra, các vở kịch dân ca, kịch thơ do ông sáng tác và dàn dựng đã đoạt rất nhiều giải thưởng của tỉnh, của ngành, của khu vực…

Ngoài hoạt động văn hóa văn nghệ bác Cẩm còn tham gia tích cực các hoạt động xã hội khác. Bác từng là Ủy viên Ban chấp hành Mặt trận Tổ quốc  xã, ủy viên Ban chấp hành Hội người cao tuổi xã Kỳ Bắc. Hiện nay tuy đã 66 tuổi, nhưng nhiệt tình và lòng say mê nghề nghiệp của bác Trần Khánh Cẩm chưa giảm.

Bác là cộng tác viên của Phòng Văn hóa thể thao Kỳ Anh, Đài phát thanh Kỳ Anh, Sở Văn hóa - Thông tin Hà Tĩnh, viết bài và ảnh cho các báo, làm Phó chủ nhiệm Câu lạc bộ thơ xứ Voi, mở lớp dạy nhạc lý cơ bản cho các cháu học sinh THPT. Bác Khánh Cẩm là người góp công lớn trong việc làm sống lại điệu hát sắc bùa và các làn điệu khác như hát ru, ví O Nhẫn.

Trong cuộc sống bác Khánh Cẩm sống rất giản dị và khiêm tốn. Gặp bác ở đâu mọi người đều vui vẻ gọi bác là “nhạc sĩ không lương”. Bác Trần Khánh Cẩm đã được Bộ Văn hóa - Thông tin tặng Huy chương Vì sự nghiệp văn hóa quần chúng.

Điều đáng băn khoăn là với hơn 40 năm lăn lộn cho phong trào văn hóa văn nghệ ở quê hương, nhưng đến nay bác Trần Khánh Cẩm chưa hề được hưởng một chế độ nào của Nhà nước. Mặc dầu bác Cẩm đã làm đủ hồ sơ xin hưởng chế độ.

Hồ sơ của bác đã được các cấp lãnh đạo từ xã, huyện và cơ quan chủ quản là Sở Văn hóa - Thông tin Hà Tĩnh đều xác nhận thành tích và đề nghị, gửi cho Ban tổ chức chính quyền tỉnh đã hơn 5 năm mà vẫn chưa được giải quyết. Thiết nghĩ một người có thành tích hoạt động văn hóa ở cơ sở như bác Trần Khánh Cẩm nếu được Nhà nước ưu đãi giải quyết chế độ cũng hợp với đạo lý tri ân của người Việt Nam.

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Văn nghệ

Mới - Nóng

Khám phá