Mõ không khua, vẫn cốc …

TP - Sau 12 Tết, lò đúc ông Dương Ngọc Sang lại nổi lửa, chắp tiếp thêm mạch đúc truyền đời mà cha ông xưa đã phó thác cho bao thế hệ làng đúc Phước Kiều - Quảng Nam.

Ông Sang và chiếc mõ không khua vẫn kêu

Đến bây giờ, ông là một trong những người thợ thẩm âm hiếm hoi của làng đúc có thể “lận tiếng” cho các loại cồng chiêng của đồng bào dân tộc ít người từ A Lưới (Huế) đến Bù Đăng (Bình Phước), bật lên Tây Nguyên.

Mỗi tộc người có một cách đánh chiêng cồng, một thang âm điệu thức khác nhau. Muốn bán được chiêng cho họ thì phải hiểu được âm thanh, từ đó chế tác đúng yêu cầu của họ. Mà làm được chuyện đó nào phải dễ. Đâu có ghi âm, ghi chép gì được, chỉ có cách duy nhất là nhập tâm, khắc vào óc.

Cũng chẳng dễ dàng truyền nghề cho con cháu được, bởi đó là khiếu trời ban. Hàng chục ngàn bộ cồng chiêng của các tộc người dưới mái nhà  Trường Sơn đều ra đi từ làng đúc này.

Tay nghề đúc đồng, trình độ thẩm âm của ông Sang đã lên đến bậc thầy.  Ngoài kỹ thuật chế tác, pha chế kim loại, giới thiệu những mặt hàng tinh xảo cho khách lâu nay, ông Sang cho biết, ông còn một món đồ độc.

“Anh đã bao giờ nghe đến chuyện mõ không đánh mà kêu chưa?”. “Chuyện đó chỉ có trong thơ Hồ Xuân Hương” (Mõ thảm không khua, mà cũng cốc/Chuông chùa chẳng đánh, cớ sao om). “Tôi có đấy”. Ông đưa ra một chiếc mõ sáng loáng. Ông bỏ cái mõ vào lòng bàn tay, tay kia cầm chiếc dùi, cọ sát miệng mõ, và xoay cho mõ chạy. Những tiếng ngân nhè nhẹ và trong ngân dài.

“Giá cái này ngoài tiệm người ta bán 600 ngàn, nhưng của tôi trả 1,5 triệu cũng không bán. Bí quyết là chỗ cán (phần nhô vào bên trong của miệng mõ) của nó phải dày 1,5 li chứ không phải 1 li như loại thường. Độ trượt từ miệng xuống bụng nhỏ dần từ 3 li xuống 1 li, bởi nếu làm độ dày như nhau, khi quay âm thanh dồn xuống sẽ không phát ra tiếng kêu ”.

Ông cho biết, nói thì vậy, nhưng đúc được nó khá công phu, nhất là phải tốn khá nhiều thời gian để bào cho đúng kỹ thuật.

Làng nghề này đang mai một, từ chỗ gần 100 hộ đúc đồng, nay chỉ còn chưa đến 10 hộ. Nạn chảy máu cồng chiêng, cơn lốc làm hàng giả cổ, đồ tế tự bằng đồng bây giờ đã chuyển từ thủ công sang sản xuất công nghiệp, đánh bật những tay thợ lâu nay gắn bó với nghề.

Ước mơ cho sự phồn thịnh làng nghề, cho những bí quyết tài hoa từ những người thợ đúc như  ông Dương Ngọc Sang được truyền lại cho con cháu,  nói như ông, chỉ là ước mong thôi…

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Văn nghệ

Mới - Nóng

Khám phá