Trâu thật, trâu gỗ hay máy cày?

Quá trăm năm lại tịch điền Đọi Sơn

TP - Mùng 7 Tết Kỷ Sửu, huyện Duy Tiên (Hà Nam) sẽ phục dựng lễ tịch điền (vua cày ruộng) bị mai một ở chốn phát tích này từ hơn một trăm năm nay.

Cuộc này do tỉnh phối hợp với Viện Văn hóa & Nghệ thuật VN, nhằm tái hiện cảnh tượng lễ tịch cách đây hơn ngàn năm.

Núi Đọi được vua Lê Đại Hành chọn làm nơi cày ruộng, tìm thấy một hũ vàng, bạc, và là nơi khởi nguyên cho truyền thống tốt đẹp của nhiều bậc vua chúa sau này.

Sử sách ghi lại, lễ tịch điền thời vua Khải Định là lễ cuối cùng được tổ chức theo nghi lễ quốc gia, tuy nhiều địa phương tự tổ chức theo kiểu lệ làng.

Nơi diễn ra lễ tịch điền nằm trong quần thể núi Đọi, chùa Đọi, kết hợp với nhiều lễ hội truyền thống đầu năm mới ở địa phương tạo nên liên hoàn lễ: Lễ rước chân nhang vua Lê Đại Hành từ Ninh Bình về Đọi Sơn ngày mùng bốn Tết, lễ rước nước, lễ sái tịnh, lễ cáo yết, đại lễ cầu an… diễn ra trong hai ngày mùng 6, mùng 7 Tết.

Lễ tịch điền trùng với lễ hội làng Đọi Tam đệ nhất làm trống, và nhiều làng tụ quanh chân núi Đọi. Ban tổ chức (BTC) kỳ vọng phục dựng lễ tịch điền cùng với thời điểm diễn ra hội làng tạo thành sự kiện văn hóa đặc sắc, thu hút khách thập phương.

Chủ tịch UBND huyện Duy Tiên Phạm Tư Lành thông tin:

“Chúng tôi huy động khoảng 600 người phục vụ lễ hội, triển khai tập rượt các màn rước, lễ... và 30 con trâu. Thay vì phủ mảnh vải đỏ trên mình, nay họa sĩ sẽ trang trí thêm phần vui mắt. Các hoạt động bên lề: Thi vẽ trang trí trâu, diễn vở chèo Vua đi cày, cùng nhiều hoạt động văn hóa, thể thao và vui chơi khác”.

Lễ tịch điền được phục dựng lần này có tham khảo sử liệu của lễ tịch điền tổ chức dưới triều Nguyễn.

Nhiều người thắc mắc núi Đọi là nơi phát tích, nay phục dựng lễ lại lấy theo nguyên mẫu thời Nguyễn? Đại diện BTC phân trần: “Cuốn Việt sử lược thời Trần ghi lại vỏn vẹn rằng năm Đinh Hợi niên hiệu Thiên Phúc thứ 7 (987), vua Lê Đại Hành về tịch điền ở Đọi Sơn. Hơn nữa lễ tịch điền trước kia là nghi thức triều đình, có thể mang nhiều nét tương đồng, nên chúng tôi quyết định tham khảo lễ dưới thời Nguyễn.

Trâu thật, trâu gỗ hay máy cày?

Ông Trần Quốc Hùng, Giám đốc Sở VHTT &DL Hà Nam, nói: “Có người đề xuất vui hay dùng máy cày thay trâu trong lễ này. Thời buổi hiện đại mà? Hơn nữa trâu thật dễ xảy ra tai nạn đáng tiếc, do trâu ở vùng này không dạn, chưa quen đám đông”.

Cử tọa họp báo nói vui hay dùng trâu gỗ cho an toàn. Phương án cuối cùng là: “Dù sao trâu thật cũng gắn với truyền thống, tinh thần lễ và cuộc sống của nhân dân vùng chiêm trũng, nơi có hơn 80% cư dân sống bằng nông nghiệp”. 30 con trâu tham gia lễ hội đều là trâu mẹ… có nghé đi kèm, tăng thêm nỗi lo cho BTC trong việc đảm bảo lễ hội, an toàn cho người  dự.

Tuy nhiên băn khoăn ở chỗ, phục dựng lại bao nhiêu phần trăm, tái hiện thật hay là sân khấu hóa. Lệ xưa, vua là người trực tiếp cày vài sá ruộng đầu tiên sau đó trao cày cho quan theo hầu cày tiếp.

Nay, mời cấp lãnh đạo nào tham gia lễ hội là hợp lý khi mà chỉ còn ít ngày nữa là khai màn lễ hội, BTC hạ quyết tâm thực hiện thành công năm đầu, sau đó trở thành lễ hội thường niên của tỉnh.

Các hoạt động lễ hội Đọi Sơn: Mùng sáu (31/1), lễ rước nước, lễ sái tịnh, lễ cáo yết, hội thi vẽ, trang trí trâu, màn đốt cây bông. Mùng bảy (01/02), sáng: lễ rước linh vị vua Lê Đại Hành, khai mạc lễ tịch điền, chiều: đại lễ cầu an.

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Văn nghệ

Mới - Nóng

Khám phá