Thợ vẽ cuốn thư

TP - Đôi vợ chồng nhà ấy quê ở Phòng. Phòng là Hải Phòng. Chị tôi là nông dân quen nói cộc nên bớt đi chữ Hải. Người thành phố nhiều chữ nghe đôi khi không hiểu, nhưng nông dân nghe đều hiểu cả.


Gốc đa xóm Chùa cách nhà chỉ vài ba chục bước chân. Ngày hè, buổi trưa chị hay ra đó hóng mát. Trong nhà nóng om, ra ngồi gốc đa có gió trời thấy như có quạt máy. Cô buôn chuyến người Phòng quẩy cá khô lên chợ Phú Minh cũng hay dừng chân ở gốc đa này.

Một lần tiện thể chị tôi mua dăm con cá phèn rồi mời vào nhà uống nước. Cô buôn cá khô ngồi vỉa hè vung nón quạt, mắt nhìn vào gian giữa nói trống không: “Sao bàn thờ lại không có cuốn thư, cột hai bên lại thiếu câu đối. Phải có hai thứ đó mới đẹp bác ạ”.

Chị tôi bảo “Biết thế nhưng lâu nay chẳng xuống hiệu sách Nhân dân ở Mụ, nên không mua được”. Cô bán cá sôi nổi: “Thôi, nếu bá thích thì hôm nào em bẩu nhà em “nên” vĩa cho bác, đẹp lắm”.

Hóa ra chị có anh chồng vẽ cuốn thư câu đối.

Trước đây ở Việt Nam có duy nhất một họa sĩ đưa cả gia đình lên chiếc xe ngựa đi khắp Đông Dương Việt-Miên-Lào, vẽ kiếm sống. Đó là ông Hoàng Lập Ngôn với Nhà lăn Mê li nổi tiếng một thời.

Anh chồng này của chị bán cá khô là người thứ hai. Nhưng có cái khác là không có nhà lăn. Anh đơn độc đi kiếm ăn, theo xe đò tiện hơn nhiều.

Y hẹn, tuần sau anh thợ vẽ cuốn thư xuất hiện ở nhà chị tôi.

Đồ nghề của anh chẳng có gì nhiều. Tất cả trong cái bị cói, mấy gói bột màu, nắm bút, con dao cắt giấy và  gói gôm arabich làm cồn vẽ. Thêm một cuộn giấy to và túi dết quần áo có nhõn hai bộ.

Thợ vẽ giở đồ nghề ra bắt tay vào việc ngay, chẳng rào đón khéo mồm, chỉ chú mục vào công việc. Đó là tư cách người làm thuê muốn giữ việc, anh này cũng vậy.

Nhà quê vốn coi chuyện khách vào nhà là thêm đũa thêm bát, nên không giao kèo thì anh cũng vẫn được mời ngày hai bữa cơm.

Một tuần cơm nuôi hai bữa, thì xong bộ cuốn thư bên kiếm bên bút. Ở giữa sáng choang ba chữ “Phúc mãn đường” ( phúc đức đầy nhà). Chị tôi hỉ hả: “Chú thật khéo tay” rồi vào buồng lấy tiền xăm xe hỏi giá.

Lúc này thợ vẽ mới nhoẻn miệng cười “Công xá gì, em biếu bá. Là lần đầu em lên đây, bá đón tiếp tử tế, ai lại lấy tiền”. Thì ra anh cũng biết ma-ket-tinh dù không được học ngày nào về môn này.

Sau này mới biết mấy nhà hàng xóm nghe tin có họa sĩ vẽ cuốn thư thì mò sang xem, thấy vẽ khéo bèn gạ gẫm đặt hàng. Hỏi ướm giá cả, thấy bộ cuốn thư to vật, màu phát quang sáng lấp lánh giá chỉ tương đương bốn cân thịt lợn, thế là duyệt.

Vừa  ăn xong bữa trưa, uống vội chén nước, hàng xóm đã rước liền.

Vẽ cuốn thư hóa ra giống thợ đóng đồ. Họa sĩ có mấy cái khuôn trổ bìa hình hoa lá và chữ nghĩa. Cứ áp khuôn đập màu lên hình xong thì ngồi chỉnh sửa.

Tỉa tót bao giờ cũng mất công. Chủ nhà thì xăm xoi cho đáng đồng tiền bát gạo, thích thế nào sửa thế ấy, nên nhà nào cũng vui “chú ấy khéo tay mà lại biết nghe”.

Thực tình mấy người này biết khỉ gì về mỹ thuật. Nhưng mất tiền mua mâm thì cũng phải chỉ huy họa sĩ một tí. Được họa sĩ lắng nghe họ cũng vui vì ít ra cũng có lúc chỉ bảo được người khác, như thế chắc mình cũng có khiếu chứ chẳng chơi.

Một năm sau tôi về thăm nhà mà thợ vẽ vẫn chưa thoát khỏi xã. Việc của anh nhiều hơn thợ mộc vì không có cạnh tranh. Nghe bảo tết anh chỉ về có mươi ngày, chưa qua mùng mười đã lên đường.

Không biết mấy năm anh mới hết việc ở xã. Sau đó thấy bảo anh lại sang xã bên vẽ tiếp. Đời thợ vẽ cuốn thư lang thang nhưng xem ra cuộc sống được bảo đảm hơn xe nhà lăn Mê li.

Có mấy nhà trong xóm thấy ngon ăn, nhăm nhe gửi con cho thợ vẽ học nghề nhưng thợ vẽ mải làm ăn không nhận, bảo thích cứ đến xem mà nhập tâm, chắc cũng được. Thợ vẽ sẽ hộ mua màu, bút và giấy.

Nhất nghệ tinh, nhất thân vinh. Họa sĩ Hà Nội danh tiếng khắp nước chẳng biết được bao người và không rõ có bao nhiêu người biết mặt tranh của họ. Còn ở xã tôi, cả xã đều biết mặt và biết cuốn thư câu đối của chú ấy vẽ.

Cuốn thư chú Bình ai cũng khen là đẹp. Danh tiếng của chú ấy còn đến hôm nay, dù dân xã đã thay từ nảo nào bằng cuốn thư câu đối khảm quang dầu bóng lộn của kíp thợ mới nom bền hơn, loáng hơn. Thì ra nghệ thuật thôn quê cũng có cạnh tranh! 

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Văn nghệ

Mới - Nóng

Khám phá