Tôi là một xác chết

TPCN - Orhan Pamuk vừa đoạt giải Nobel 2006. Để bạn đọc hình dung về văn chương của nhà văn Thổ Nhĩ Kỳ này , chúng tôi giới thiệu một trích đoạn từ tiểu thuyết “Tên tôi là đỏ” của ông.

Không gì khác, hiện tôi là một xác chết nằm dưới đáy giếng. Dù tôi trút hơi thở cuối cùng đã khá lâu rồi, tim tôi đã không còn động tĩnh gì, thì cũng không ai, ngoài gã sát nhân quê mùa, biết điều gì đã xảy ra với tôi.

Nhà văn đoạt giải Nobel Văn học 2006
Đúng là một thằng côn đồ, gã nắn người tôi, nghe ngóng xem tôi đã chết hẳn chưa, rồi đá vào xương hoành tôi, mang tôi đến thành giếng và ném tôi xuống đó.

Khi rơi xuống, cái đầu đã bị gã dùng đá đập bẹp của tôi liền vỡ bung ra; mặt tôi, trán tôi, và hai gò má của tôi đã tan nát; còn miệng tôi thì be bét máu.

Tôi mất tích đã bốn ngày. Vợ con tôi hẳn phải đang đi tìm tôi dữ lắm. Con gái tôi, sau khi khóc hết hơi, hẳn đang trừng trừng nhìn lên vòm cổng công đường gầm ghì lạnh lẽo. Vâng, tôi biết, ngày ngày họ vẫn cùng nhau nhìn qua cửa sổ mà ngóng tôi về.

Nhưng họ có thực sự đang chờ đợi không? Thậm chí tôi cũng không thể tin vào điều đó. Có lẽ họ đã quá quen với sự hay vắng nhà của tôi. Thật là buồn thảm! ở đây, ở bờ bên kia của cuộc sống, người ta mới cảm thấy cái sự tồn tại của mình là lắm ý nghĩa.

Trước khi tôi sinh ra, thời gian là vô cùng vô tận. Sau khi tôi chết đi, thời gian lại vô tận vô cùng. Tôi đã sống một cách chói sáng giữa hai khoảng mịt mùng của bóng tối.

Tôi đã hạnh phúc. Vâng, giờ đây tôi biết mình đã từng hạnh phúc. Tôi đã vẽ những hình ảnh đẹp nhất trong xưởng vẽ Sultan của chúng tôi. Không ai địch nổi tay nghề thượng thặng của tôi. Qua công việc bí truyền này, tôi kiếm được mỗi tháng đến chín trăm đồng bạc trắng. Thật sướng không thể nào chịu nổi.

Tôi chịu trách nhiệm vẽ và tô điểm những cuốn sách. Tôi minh họa dải lề cho các trang, tô điểm các khoảng trống bằng những hình ảnh lá hoa chim muông giống y thật.

Tôi vẽ những đám mây hình vỏ sò theo phong cách Trung Hoa, những chùm dây nho vươn dài, và những cánh rừng đầy màu sắc, trong đó có những con linh dương, những người nô lệ chèo thuyền, những ông vua, rồi cây cối, cung điện, ngựa dê, và những toán thợ săn...

Trong thời tuổi trẻ của tôi, tôi đã từng trang trí đĩa sứ, các khung gương, các bàn cờ, đôi khi cả các vòm trần biệt thự, hoặc trang ấp của một viên thái thú vùng Bosphor, thậm chí cả những chiếc thìa gỗ.

Tuy nhiên, những năm gần đây nhất, tôi chỉ làm việc trên những trang bản thảo, vì Sultan của chúng tôi trả cho việc đó nhiều tiền. Tôi không thể nói điều đó giờ đây là vô nghĩa. Đối với tiền bạc, người ta có thể biết giá trị của chúng cả khi đã chết.

Sau khi nghe tôi kể những điều kỳ dị của tôi, hẳn các bạn đã nghĩ: “Ai mà thèm quan tâm anh kiếm được bao nhiêu lúc sống. Hãy nói anh đang thấy những gì? Có cuộc sống sau cái chết không? Thiên đường hay địa ngục ở đâu? Cái chết là thế nào? Anh có đau đớn không?”.

Vâng, các bạn nói đúng, cuộc sống là cực kỳ buồn cười sau khi đã từ trần. Có thể bạn đã từng nghe câu chuyện về chàng trai, chỉ vì tò mò mà đi theo những người lính ra chiến trường. Anh ta tìm thấy một người lính đã chết giờ đang từ từ sống lại trong vũng máu, mình đầy thương tích.

Người đó kể cho anh ta nghe bí mật của thế giới bên kia. Nhưng một trong những chiến binh của Tarmelane, tưởng anh ta là kẻ thù, đã vùng dậy chém anh ta một nhát đao ngọt xớt, qua đó nói với anh ta rằng, ở thế giới bên kia, người sống thì phải chia thành hai nửa.

Bậy quá, ngược lại là khác. Tôi muốn nói với các bạn rằng, những linh hồn từng bị thất tán khi sống, giờ đến lúc chết lại tụ hợp lại. Ngược với lý lẽ của những bọn vô thần tội lỗi vốn nằm trong vòng tay của quỷ sa tăng, thực sự là có một thế giới khác, nhờ Chúa, và bằng chứng là tôi đang nói với các bạn đây.

Tôi đã chết, nhưng như các bạn có thể nói một cách đơn giản, tôi không thôi tồn tại. Tất nhiên, tôi phải thú nhận, tôi đã không gặp những dòng sông trôi chảy bên dưới những quán hàng vàng bạc của Thiên đường.

Những tán cây lá rộng trĩu quả, và những thiếu nữ đồng trinh xinh đẹp được kể trong kinh Koran vinh quang- dù tôi đã hồi tưởng thường xuyên và mãnh liệt về những ngày tôi vẽ tranh tiên nữ theo nội dung được mô tả trong chương “Rồi điều đó sẽ đến”.

Cũng chẳng có dấu vết nào của những dòng sông sữa, rượu nho, hay mật ong tuôn trào, không theo kinh Koran, mà theo ước mơ hiện hình của những người như Ibn Arabi.

Nhưng tôi không định kiểm tra niềm tin của những người sống một cách đúng đắn theo kiểu cả đời luôn mơ về một thế giới khác, nên hãy để tôi tuyên bố rằng, tôi đã thấy những mối tơ ràng buộc, đặc biệt với cuộc đời của chính tôi.

Bất kỳ tín đồ nào, thậm chí với chút kiến thức bất kỳ về cuộc sống sau cái chết, cũng đều có thể hiểu rằng, một chút xíu bất mãn trong tôi cũng sẽ đủ ngăn tôi nhìn thấy những dòng sông trên thiên đường.

Nói ngắn gọn, tôi, con người với tên gọi Ông chủ phong nhã Effendi, đã chết, nhưng đã không được chôn lấp, nên linh hồn vẫn không hoàn toàn rời khỏi thể xác.

Tình huống khác thường này, mặc dù tôi không phải trường hợp đầu tiên, đã giáng một đòn nặng nề vào cái phần bất tử trong tôi. Dù tôi không thể cảm nhận được sự đau đớn của cái sọ tan nát, của cơ thể đang thối rữa cùng những thịt xương tơi bời vùi trong tuyết băng giá lạnh.

Nhưng tôi vẫn nghe thấy nỗi thống khổ của linh hồn đang vùng vẫy muốn thoát khỏi vòng xoáy chết chóc. Cứ như thể cả thế giới này, dọc theo thân thể tôi, đang hóa thành một viên thuốc đau khổ.

Tôi chỉ có thể so sánh sự biến cải này với cảm giác dịu nhẹ đáng ngạc nhiên mà tôi cảm thấy trong thời khắc dị thường lúc cái chết đang đến. Vâng, ngay lập tức tôi hiểu rằng, kẻ độc ác muốn giết tôi khi gã lấy đá đập mãi vào đầu tôi, nhưng tôi không tin gã hiểu rõ việc gã làm.

Tôi bỗng nhận thấy, tôi là một kẻ luôn hy vọng, nhưng tôi đã không ý thức được một cái gì đó tồn tại trong bóng rợp giữa ngôi nhà và xưởng vẽ của mình.

Tôi kiên trì bấu víu vào cuộc đời bằng móng tay, các đầu ngón tay, và răng tôi cắn ngập vào da thịt gã. Thôi, tôi không muốn làm các bạn sợ hãi bằng những chi tiết kinh tởm lúc đó tôi trải qua nữa.

Sau một lúc đau đớn cực độ, tôi biết mình sắp chết, bỗng một cảm giác dịu nhẹ dâng tràn ngập trong tôi. Cảm giác bắt đầu từ lúc khởi hành, cho đến lúc tôi đã sang được thế giới mới, và nó thật êm đềm, giống hệt tôi đang nhìn thấy mình mơ ngủ.

Đôi giày bết tuyết và bùn của tên sát nhân là thứ cuối cùng tôi để ý. Tôi nhắm mắt như thể tôi đang sắp ngủ, và tôi đã thoát nợ một cách nhẹ nhàng.

Tôi phàn nàn không phải vì nỗi những chiếc răng cứ lục cục trong cái miệng đầy máu của tôi, không phải vì chuyện khuôn mặt tôi giờ đây không ai còn có thể nhận ra, mà vì mọi người có lẽ vẫn nghĩ tôi còn sống.

Linh hồn đau thương của tôi đang rên rỉ vì nỗi gia đình và những người tình của tôi, vâng, những người luôn nghĩ về tôi và tưởng tôi đang giao dịch những phi vụ tầm thường ở Istanbul, hay thậm chí đang theo đuổi những người đàn bà khác nữa.

Đủ rồi đấy! Hãy đi tìm thân thể tôi, và không chậm trễ, hãy cầu nguyện cho tôi rồi chôn cất tôi. Và trước hết, hãy tìm ra kẻ đã giết tôi! Bởi vì nếu các người chôn cất tôi trong một ngôi mộ huy hoàng nhất, mà kẻ giết tôi vẫn nhởn nhơ, thì tôi vẫn không thôi chờ đợi các người và ám ảnh các người.

Hãy tìm ra thằng-con-hoang sát nhân đó, rồi tôi sẽ nói tỉ mỷ cho các người những gì tôi nhìn thấy sau cái chết- nhưng hãy nhớ điều này: Thằng giết người đó phải bị bẻ từng chiếc xương một, tốt nhất là xương sườn, bằng những cái kìm chuyên dùng, sau đó là xương quai hàm, rồi đến xương sọ, rồi vặt trụi hết tóc, để hắn phải rên la thật ầm ĩ trước khi chết.

Thằng giết người đã chọc tức tôi là ai vậy? Vì sao gã lại giết tôi theo cái cách đáng ngạc nhiên đến thế? Hãy tò mò và tưởng tượng ra những điều này. Các bạn bảo thế giới đầy những mưu mô và tội lỗi vô nghĩa? Có thể kiểu này hay kiểu khác?

Trong trường hợp đó, hãy để tôi cảnh báo các bạn. Có thể cái chết của tôi che đậy một sự thông đồng kinh hoàng chống lại tôn giáo của chúng ta, chống lại truyền thống và cách nhìn thế giới của chúng ta. Hãy mở to mắt ra, phát hiện vì sao kẻ thù của cuộc sống trong đó bạn tin tưởng, kẻ thù của đạo Hồi, đã hủy diệt tôi.

Hãy tìm hiểu vì sao đến một lúc nào đó, chúng sẽ làm điều đó với bạn. Từng người một, từng việc một, theo lời nhà tiên tri Nusret Hoja của xứ Erzurum mà tôi đã từng rưng rưng lắng nghe, đang dần đến số rồi đấy. Hãy cho phép tôi nói rằng, nếu tình trạng được miêu tả thành lời, thì nhà minh họa chuyên nghiệp nhất cũng không thể tưởng tượng ra nổi.

Cũng như vậy với kinh Koral, Chúa lòng lành tha thứ tôi, cái quyền lực đảo điên của những cuốn sách như thế nảy ra từ sự u mê của chúng ta. Tôi ngờ rằng các bạn đã hiểu điều này.

Hãy lắng nghe tôi. Khi còn đang học việc, tôi cũng rất sợ và thường bỏ qua những lời nói bên lề. Tôi cười mũi những kẻ nói như vậy. Nhưng tôi đã mắc kẹt dưới đáy cái giếng tệ hại này. Bạn cũng có thể như thế đấy, hãy thận trọng.

Giờ đây tôi chẳng còn vớt vát được gì, nhưng hy vọng qua sự suy tàn của tôi, người ta sẽ ngửi thấy mùi thối rữa. Tôi chẳng còn gì để làm, nhưng hy vọng và tôi có thể hình dung ra được cái lúc thằng giết người đó bị bắt, và một người nhân từ nào đó sẽ giáng xuống đầu hắn đòn trừng phạt thích đáng.

Lã Thanh Tùng
(Dịch từ bản tiếng Anh)

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Văn nghệ

Mới - Nóng

Khám phá