Anh hùng Phạm Tuân kể về chuyến bay lịch sử - Kỳ IV

TP- Dù chỉ có hơn 7 ngày trên vũ trụ, nhưng với Phạm Tuân là mãi mãi... Tình anh em giữa Phạm Tuân và Gorơbatco như cái cây đã sâu rễ bền gốc, ngày càng trổ cành đâm lá, ra hoa kết trái…

Gia đình Phạm Tuân và vợ chồng ông Gorơbatco

Trên trạm vũ trụ “Salut - 6” đã trồng được lúa mì, đậu nành, hành và các loại nấm, thậm chí cả cây hoa tuylip. Giờ có thêm bèo hoa dâu từ đồng ruộng Việt Nam! Sau 7 ngày 20 giờ 42 phút ở trong vũ trụ với 142 vòng quỹ đạo quanh Trái đất, Phạm Tuân và Gorơbatco trở về trái đất...

Bảy ngày qua đi trên vũ trụ tựa hồ chỉ một ngày. Đã đến lúc chuẩn bị quay về mặt đất. Từ  lâu người ta đã nhận thấy đường về nhà hình như ngắn hơn. 

Trong vũ trụ đó không chỉ là cảm giác: Đường bay của cuộc hạ cánh thì ngắn hơn nhiều so với đường bay của con tàu vận tải vũ trụ từ nơi xuất phát đến khi ghép nối với trạm vũ trụ. Khi bay lên cao, vào vũ trụ, cần thời gian lâu hơn một ngày đêm, còn thời gian hạ cánh về Trái đất chỉ mất một vài giờ.

Buổi tối tiễn đưa, trước lúc chia tay, đã diễn ra đặc biệt cảm động. Họ che đậy nỗi buồn bằng những câu bông đùa với nhau và chúc nhau thành công. Phạm Tuân và Vichto chúc Leônít Pôpop và Veleri Riumin tiếp tục chuyến bay may mắn, còn hai người ở lại  thì chúc các đồng chí của mình hạ cánh an toàn.

Phạm Tuân không bao giờ quên nơi ấy, cách thành phố Giêdơcacdơgan 180 km về phía Đông Nam, hai nhà du hành vũ trụ Liên Xô và Việt Nam đã nhẹ nhàng đặt chân xuống mặt đất sau cuộc phiêu lưu trong vũ trụ.

Trở về đất mẹ

Những gì diễn ra đối với hai nhà du hành vũ trụ sau cuộc hạ cánh chẳng khác gì ngày hội, tràn ngập niềm vui sướng, hạnh phúc. Cuộc gặp gỡ cảm động diễn ra ở thành phố Ngôi Sao, nơi mà cha của Phạm Tuân cũng được mới đến từ Việt Nam.

Trong khi chờ phần thưởng cao quý của Nhà nước do đích thân Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Liên Xô Brêgiơnhep trao tặng, Phạm Tuân và Gorơbatco chuẩn bị báo cáo về chuyến bay, cùng chơi môn quần vợt ưa thích và đắm mình trong không khí gia đình.

Trở lại những ngày trước khi bay vào vũ trụ, trong một thời gian dài, Phạm Tuân sống độc thân. Điều đó đã kết thúc khi có một chàng phi công thuộc phi đoàn bên cạnh mời anh sang chơi. Anh đến và nhìn thấy cô em gái của bạn, tên là Trần Thị Phương Tân. Rồi thế là như người ta vẫn thường nói, “chàng phi công đã mất định hướng trên bầu trời, một lần và mãi mãi”.

Chẳng bao lâu, họ làm lễ cưới. Năm 1979, vợ và cô con gái 3 tuổi của Phạm Tuân đã đáp máy bay sang Matxcơva. Khi đến thành phố Ngôi Sao, chị Tân chưa thể quen với cuộc sống mới.

Tuy nhiên, các bà vợ của các nhà du hành vũ trụ đã giúp chị sắp xếp ổn thoả trong sinh hoạt như thể đã quen thân nhau từ lâu lắm. Bà Valentina Gorơbatco trở thành người bạn gái và là người chỉ bảo tốt nhất cho chị Tân. Bà Gorơbatco là một người phụ nữ tuyệt vời, yêu đời và không bao giờ phiền muộn, đã có công rất lớn đối với người chồng mà ai đó nói vui rằng “ở vũ trụ nhiều hơn ở nhà” của mình.

Có những ngày nghỉ, bà Valentina Gorơbatco đã thết đãi gia đình Phạm Tuân những món ăn Nga truyền thống. Đủ các loại xalát, dưa muối, món ngỗng nấu với táo và quả hắc mai tử…

Bà dạy chị Tân nhào bột làm bánh mằn thắn và nướng các loại bánh Varêniki có nhân quả anh đào… Bà đưa chị về Matxcơva để đi thăm các danh thắng của thủ đô. Những ký ức đẹp ấy vẫn luôn được lưu giữ trong gia đình Phạm Tuân.

Hơn 40 năm đã trôi qua, nhưng cho đến bây giờ Phạm Tuân vẫn nhớ buổi lễ tại Điện Kremli như vừa mới xảy ra hôm qua: “Tại phòng khánh tiết lộng lẫy, với sự hiện diện của một số Ủy viên Bộ Chính trị, Bí thư Ban Chấp hành Trung ương Đảng Cộng sản Liên Xô, đại diện Bộ Ngoại giao, Đại sứ quán lần lượt bước vào.

Tổng Bí thư Brêgiơnhep đã trao huân chương Lênin cho ông Gorơbatco. Sau đấy đã tuyên đọc Sắc lệnh về việc tặng thưởng tôi. Không thể tả nổi sự hồi hộp của tôi khi thực hiện những bước đi theo kiểu nghi thức đội hình tiến về vị đứng đầu Nhà nước Liên Xô. Tổng Bí thư Brêgiơnhep đã gắn lên ngực tôi ngôi Sao Đỏ của danh hiệu Anh hùng Liên Xô và Huân chương Lê Nin, rồi ôm hôn tôi thân mật như người cha…Niềm vui sướng và tự hào, niềm hạnh phục ấy đã lưu lại trong tôi suốt đời”.

Mấy ngày sau, đội du hành vũ trụ của Phạm Tuân cùng gia đình đã đáp máy bay trở về Việt Nam. Anh trở về mang theo những kỷ lục, mang theo bức ảnh chụp tổ quốc từ trên vũ trụ và nỗi nhớ đất mẹ da diết. Những cuộc đón tiếp ở quê nhà cũng chẳng thể nào quên.

Đứng suốt dọc con đường từ sân bay Gia Lâm về Hà Nội (dài 7km) là dòng người mang theo những biểu ngữ, khẩu hiệu, những bức chân dung, cờ hoa. Đâu đâu cũng vang lên những tiếng hô chào đón, chúc mừng, những nụ cười, những cái bắt tay cháy bỏng.

Tại cổng Phủ Chủ tịch, Tổng Bí thư Lê Duẩn, Chủ tịch nước Nguyễn Hữu Thọ, Thủ tướng Phạm Văn Đồng, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng - Đại tướng Văn Tiến Dũng đón Phạm Tuân và Gorơbatco.

Hôm ấy, đúng ngày Quốc khánh 2/9, 35 năm ngày Việt Nam tuyên bố độc lập. Và Phạm Tuân cùng Gorơbatco đã được Tổng Bí thư Lê Duẩn gắn lên ngực áo tấm huy chương Sao Vàng, Anh hùng lao động XHCN Việt Nam.

Những ngày tiếp theo, hai nhà du hành vũ trụ đã có rất nhiều cuộc gặp gỡ tại nhiều thành phố, làng mạc, từ Bắc chí Nam. Đâu đâu, họ cũng được tiếp như những người hùng. Họ đã liên tục ký tên lưu niệm trong các cuốn sách, các tấm bưu thiếp, những cuốn album... Đi đến bất cứ nơi nào ở Việt Nam, người dân đều nhận Phạm Tuân và Gorơbatco như thể đã quen thân lâu lắm. 

Phạm Tuân đã mời gia đình Gorơbatco về thăm quê mình, nơi ngày xưa cậu bé làng Quốc Tuấn đã nhìn lên bầu trời bị băm nát bởi máy bay Mỹ  và mơ ước được trở thành phi công…

“Xin hẹn đến cuộc gặp mới”

Anh hùng Phạm Tuân với các bạn Nga tại Đoàn Không quân Sao Đỏ năm 1981 - Ảnh: Phạm Yên
Họ trồng cây lưu niệm ở nhiều nơi. Và sau này, Gorơbatco đến thăm Việt Nam lần nữa, ông đã tránh nắng dưới tán cây mình trồng. Tình anh em giữa ông và Phạm Tuân cũng như cái cây đã sâu rễ bền gốc, ngày càng trổ cành đâm lá, ra hoa kết trái…

Họ gọi nhau là những người anh em vũ trụ  và dù mấy chục năm đã trôi qua nhưng vẫn thường qua lại thăm nhau, lúc thì ở Nga, lúc thì Việt Nam với những tình cảm như cùng máu mủ ruột rà. Điều đó đã được thể hiện đậm nét trong cuốn hồi ký “Đứa con trai Sao Vàng của miền Kuban” của Gorơbatco vừa được giới thiệu trang trọng tại Thủ đô Matxcơva - Liên bang Nga. Trong buổi giới thiệu đó, một nhà báo Nga đã đề nghị tác giả nói mấy lời về Phạm Tuân và Việt Nam.

Gorơbatco tâm sự: “Phạm Tuân là một con người tài năng, anh ấy lĩnh hội ngay mọi điều trong chuyến bay. Trong khi bay, anh ấy không chỉ đơn giản là một nhà du hành - nghiên cứu mà còn là kỹ sư trên tàu vũ trụ. Vũ  trụ đã kết thân tôi với Phạm Tuân.

Nếu nói khoảng cách giữa Matxcơva và Hà Nội, thường thường người ta bảo “xa thế!”. Nhưng nếu theo kích thước vũ trụ thì thậm chí lại rất gần. Xuất phát từ sân bay Baicơnua, chỉ vài phút sau chúng tôi đã có mặt trên vùng khí quyển Việt Nam rồi.

Tôi đã đến Việt Nam nhiều lần. Kể từ năm 1980 lần đầu tôi đến, cho tới nay tại Việt Nam đã thay đổi rất nhiều. Theo chiều hướng ngày càng tốt đẹp hơn. Chúng tôi rất thích được đến Hà Nội.

Người Việt Nam luôn đối xử với người Nga một cách tôn trọng, quý mến. Ở đất nước hiền hoà này, bạn có thể thấy ngay ai cũng có tình cảm hữu nghị với đất nước Nga. Tôi muốn được gửi lời chào đến bạn Phạm Tuân thân thiết. Tôi muốn nói với anh ấy rằng “Xin hẹn đến cuộc gặp mới!”.

“Xin hẹn đến cuộc gặp mới”, đó cũng là điều mà Trung tướng Phạm Tuân mong chờ. Kể từ ngày con tàu vũ trụ hạ cánh xuống mặt đất, hai nhà du hành vũ trụ đã trải qua những giờ phút chông chênh, bởi những gặp gỡ rồi chia ly. Người về Việt Nam nhớ nước Nga, người nước Nga nhớ Việt Nam.

Phạm Tuân dự định đến một lúc nào đó, khi đã vợi đi công việc bộn bề, ông sẽ cùng gia đình trở lại nước Nga, thăm thành phố Ngôi Sao, thăm nơi ngày xưa đã miệt mài khổ luyện, thăm lại nơi con tàu vũ trụ như huyền thoại ấy đã bay vào khoảng không vô tận, gắn kết hai người con của đất nước Nga - Việt. Dù chỉ có hơn 7 ngày trên vũ trụ, nhưng với Phạm Tuân là mãi mãi...

Phạm Tuân sinh năm 1947 tại xã Quốc Tuấn - huyện Kiến Xương - tỉnh Thái Bình. Sau 8 năm đạt ba danh hiệu Anh hùng, Phạm Tuân trở về với cương vị của một người lính, cương vị Chủ nhiệm Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng. Vợ ông là Thượng tá, bác sỹ quân y.

Ông có hai người con. Con gái đầu là Phạm Thị Hằng, sinh năm 1976, đã học xong thạc sỹ ở Australia. Con trai Phạm Tuấn Anh đang học đại học ở Vương quốc Anh.

Một sự tình cờ rất ý nghĩa: Gia đình ông đang sống tại một căn hộ trên con đường từng mang tên Chiến thắng B52 tại thủ đô Hà Nội, nay là đường Trường Chinh.

Phùng Nguyên

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Phóng sự

Mới - Nóng

Khám phá