Chủ quyền, hòa bình ở Hoàng Sa

TP - “Không thể không xây dựng những chiến lược về giáo dục, xây dựng đội ngũ nghiên cứu mạnh mẽ, đông đảo về mọi mặt, đặc biệt là công pháp quốc tế… để tạo điều kiện xây dựng chiến lược đòi chủ quyền Hoàng Sa bằng biện pháp hòa bình”- ThS. Hoàng Việt, giảng viên Luật, ĐH TP Hồ Chí Minh, chuyên gia nghiên cứu biển Đông - trao đổi với Tiền Phong.

Chủ quyền, hòa bình ở Hoàng Sa

> Hoàng Sa - tâm thế chủ quyền

ThS. Hoàng Việt, giảng viên Luật, ĐH TP Hồ Chí Minh, chuyên gia nghiên cứu biển Đông
ThS. Hoàng Việt, giảng viên Luật, ĐH TP Hồ Chí Minh, chuyên gia nghiên cứu biển Đông.

Chủ quyền Việt Nam tại quần đảo Hoàng Sa là điều không thể chối cãi. Dưới góc độ pháp lý quốc tế, xin ông nói rõ vấn đề này?

Ngày nay, trong luật pháp và tập quán quốc tế, người ta cho rằng chỉ có nguyên tắc chiếm hữu đầu tiên, thực sự, rõ ràng đối với đất vô chủ là có giá trị đem lại chủ quyền lãnh thổ cho quốc gia.

Đến nay, theo tinh thần chung của luật pháp và tập quán quốc tế, sự thụ đắc chủ quyền lãnh thổ bằng chiếm hữu chỉ có giá trị pháp lý khi nó đáp ứng những điều kiện cơ bản sau đây:

Vùng đất, đảo bị chiếm hữu phải là một lãnh thổ vô chủ, không nằm hoặc không còn nằm trong hệ thống địa lý hành chính của một quốc gia nào.

Những vùng đất đã được biên chế chính thức vào hệ thống địa lý hành chính của một nước, dù vùng đất đó có hay không có đại diện thường trực tại chỗ của nhà nước, cũng không thể coi là đất vô chủ.

Hành động chiếm hữu này phải là hành động của nhà nước. Việc chiếm hữu bằng vũ lực, bằng hành động chiến tranh đối với những vùng đất đã có chủ không bao giờ làm thay đổi được chủ quyền lãnh thổ.

Việc chiếm hữu một vùng lãnh thổ phải là một hành động có tính chất nhà nước, nghĩa là được thực hiện bởi những viên chức đại diện cho nhà nước hoặc những người được nhà nước ủy quyền, thì mới có giá trị pháp lý.

Hành động của những người mang tư cách cá nhân, hoặc của những tập thể, tổ chức tư nhân đều không có giá trị pháp lý để xác định chủ quyền lãnh thổ.

Việc chiếm hữu phải là thực sự, rõ ràng. Cơ sở của sự chiếm hữu thực sự là phải thiết lập một cơ chế nhà nước cần thiết nhằm mục đích kiểm soát, quản lý, bảo vệ vùng lãnh thổ đã chiếm hữu và thực hiện trên thực tế quyền tài phán ở đó.

Tuy nhiên, yêu cầu thực hiện các chức năng nhà nước một cách thường xuyên, liên tục không có nghĩa là phải có tính định kỳ thật đều đặn.

Yêu cầu về tính hòa bình của sự chiếm hữu có nghĩa là sự chiếm hữu không được là sự tước đoạt quyền của một quốc gia khác bằng vũ lực hay bằng hoạt động lén lút, việc chiếm hữu phải công khai và được dư luận đương thời chấp nhận.

Các tư liệu khẳng định chủ quyền không thể chối cãi của Việt Nam tại Hoàng Sa (ảnh tư liệu) (Đại Nam nhất thống toàn đồ).
            Ảnh: Nguyễn Huy

Ngày nay, người ta thường dùng hình thức tuyên bố hoặc thông báo bằng các phương tiện thông tin đại chúng để công khai hóa các sự kiện.

Nhưng đối với các sự kiện xảy ra trong quá khứ khi quan hệ quốc tế chưa phát triển rộng rãi, việc công khai hóa các sự kiện chỉ bằng hình thức gián tiếp hoặc tay đôi, thì khi xem xét việc một nước đã chiếm hữu và thực hiện chủ quyền đối với một vùng lãnh thổ, người ta chỉ chú ý đến việc lãnh thổ này trước đó đã thuộc chủ quyền của một nước nào chưa.

Sự chiếm hữu ấy có bị nước nào chống lại không và dư luận đương thời đã chấp nhận hay phủ nhận chủ quyền đối với vùng đất ấy... Trên cơ sở đó, đánh giá cơ sở pháp lý của chủ quyền nước đó đối với vùng lãnh thổ.

Dựa trên những điều kiện như đã trình bày của luật quốc tế về việc thụ đắc lãnh thổ, chúng ta có thể đi đến kết luận là: Nhà nước Việt Nam đã chiếm hữu quần đảo Hoàng Sa từ khi chúng chưa thuộc về bất cứ quốc gia nào, và đã liên tục, thực sự thực hiện chủ quyền với danh nghĩa Nhà nước mà qua lịch sử mấy trăm năm không hề có một quốc gia nào lên tiếng phản đối. Dư luận quốc tế mặc nhiên công nhận điều này.

Như thế, việc Trung Quốc chiếm đóng quần đảo Hoàng Sa sau hải chiến 1974 hoàn toàn vi phạm các quy định luật pháp quốc tế,
thưa ông?

Quần đảo Hoàng Sa đã thuộc chủ quyền của Việt Nam từ rất lâu, và bị Trung Quốc chiếm một phần phía Đông (nhóm An Vĩnh) năm 1956, còn phần phía Tây (nhóm Trăng Khuyết) cũng bị Trung Quốc dùng vũ lực chiếm nốt năm 1974.

Hành động dùng vũ lực như vậy là trái với tinh thần của Điều 33 Hiến chương Liên hợp quốc cũng như Nghị quyết 2625 của Liên hợp quốc. Và như vậy, mặc dù đã chiếm đóng từ năm 1974, Trung Quốc vẫn không thể có một chủ quyền hợp pháp đối với Hoàng Sa.

Vì vậy, mọi hành động của Trung Quốc thực hiện như cho khai thác du lịch ở đây, tuyên bố thành lập “thành phố Tam Sa”, trong đó có Hoàng Sa… rõ ràng đã vi phạm chủ quyền của Việt Nam đối với Hoàng Sa.

Việt Nam nhấn mạnh chủ trương lấy lại chủ quyền Hoàng Sa bằng biện pháp hòa bình, theo ông nên tiến hành những biện pháp gì?

Theo thực tiễn quốc tế cũng như trong các quy định của luật pháp quốc tế thì có thể có những biện pháp giải quyết mang tính chất hòa bình như:

Hai quốc gia tranh chấp trực tiếp đàm phán, thương lượng với nhau để giải quyết. Biện pháp này đang gặp trở ngại lớn là hiện nay toàn bộ Hoàng Sa nằm trong sự kiểm soát của Trung Quốc, mà Trung Quốc với tham vọng của mình, luôn không tỏ thiện chí trong việc giải quyết vấn đề ấy đối với Việt Nam.

Hai quốc gia tranh chấp có thể đưa tranh chấp chủ quyền trên Hoàng Sa ra một tòa án quốc tế, có thể là Tòa án Công lý Quốc tế (ICJ) hoặc một tòa án trọng tài quốc tế nào đó, để phân xử.

Tuy nhiên điều khó khăn nhất đối với phương án này là mặc dù Trung Quốc luôn khẳng định mình có rất nhiều bằng chứng lịch sử và pháp lý cho chủ quyền đối với Hoàng Sa, nhưng họ lại luôn từ chối việc nhờ phân xử tại tòa án quốc tế (kể cả việc đồng ý đưa ra tòa hay chấp nhận trước đó đối với thẩm quyền xét xử của tòa).

Việc lấy lại chủ quyền trên Hoàng Sa không thể một sớm, một chiều, nhưng chúng ta phải luôn nhắc nhở mọi thế hệ về chủ quyền quốc gia mà ông cha ta đã xác lập tại vùng lãnh thổ này.

Trong mọi cuộc đàm phán cũng như trước bất kỳ hành động nào của Trung Quốc đối với Hoàng Sa, chúng ta phải luôn tỏ rõ thái độ dứt khoát về chủ quyền thiêng liêng của chúng ta đối với Hoàng Sa.

Vì như vậy, chúng ta mới tỏ rõ ý chí không từ bỏ chủ quyền trên Hoàng Sa, và vì không từ bỏ chủ quyền, nên mặc dù Trung Quốc đang chiếm giữ Hoàng Sa trái pháp luật, chúng ta vẫn còn có thể lấy lại được trong
tương lai.

Để lấy lại được Hoàng Sa bằng biện pháp hòa bình, không thể không xây dựng những chiến lược về giáo dục, xây dựng đội ngũ nghiên cứu mạnh mẽ, đông đảo về mọi mặt, đặc biệt là công pháp quốc tế để có thể giới thiệu cho nhân dân toàn thế giới biết đầy đủ sự thật lịch sử về chủ quyền của chúng ta đối với Hoàng Sa, qua đó có thể nhận được sự hỗ trợ trên toàn thế giới, điều đó sẽ giúp chúng ta có thêm sức mạnh, sức mạnh của chính nghĩa.

Cảm ơn ông.

Nhà nghiên cứu Hồ Tấn Phan (TP Huế):

Dạy chủ quyền Hoàng Sa

Không phải ngẫu nhiên trong thời đại hiện nay, các quốc gia tập trung phát triển nền kinh tế biển, khai thác tài nguyên biển. Suốt chiều dài lịch sử dân tộc, người Việt đã biết “nhìn ra biển”, quyết tâm gìn giữ chủ quyền.

Chủ quyền, hòa bình ở Hoàng Sa - ảnh 3

Vấn đề chủ quyền Hoàng Sa cần kiên trì, không chỉ các quyết sách, định hướng từ các cấp T.Ư, mà phải có sự huy động từ sức dân. Mình cứ đưa vấn đề Hoàng Sa ra để người dân biết, hiểu; nâng cao nhận thức, trách nhiệm của các tầng lớp nhân dân với chủ quyền biển, đảo. Như việc tổ chức các giờ giảng dạy chủ quyền, sinh hoạt ngoại khóa liên quan biển đảo là thiết thực vừa nâng cao hiểu biết, ý thức chủ quyền vừa có định hướng đúng đắn cho giới trẻ trước thực tiễn cuộc sống.

Trên cơ sở đó tùy khả năng, điều kiện của mình, mỗi người sẽ có những đóng góp khác nhau, như cung cấp tư liệu lịch sử khẳng định chủ quyền; đóng góp vật chất, tinh thần cho việc xây dựng đảo… Các tài liệu chủ quyền mới đây được phát hiện tại các ngôi làng trên địa bàn Thừa Thiên - Huế là một ví dụ. Theo tôi, sẽ còn nhiều tư liệu chủ quyền Hoàng Sa trong dân chưa được công bố, cần tiếp tục vận động, tuyên truyền để người dân góp sức, làm giàu thêm trang các tư liệu quý báu.

Nguyễn Huy
(Thực hiện)

Báo giấy

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Phóng sự

Mới - Nóng

Khám phá