Cần suy nghĩ lại chính sách đối với nông thôn

Tình trạng nông dân ở Thái Bình chán ruộng đã đến mức đáng lo ngại hay chưa? Cách gì giải quyết?

PV Tiền Phong đã có cuộc trao đổi với Giáo sư-Viện sỹ (GS-VS) Đào Thế Tuấn-nguyên viện trưởng Viện khoa học kỹ thuật nông nghiệp Việt Nam.

Nông dân bỏ ruộng đặt ra những vấn đề đáng lo ngại gì, có gì bất ổn không, thưa GS?

Từ trước đến nay, chúng ta áp dụng nhiều biện pháp hạn chế đô thị hoá (chính sách hộ khẩu), do đó dồn nông dân vào thế bí không cần có. Nước ta đô thị hoá chậm gần nhất châu Á, nhưng cũng không phải vì vậy mà phát triển nông thôn tốt nhất.

Hiện, người ta khẳng định rằng đô thị hoá là động cơ thúc đẩy tăng năng suất lao động và chuyển đổi cơ cấu kinh tế. Các khó khăn do đô thị hoá gây ra dễ giải quyết hơn là  việc sau này phải giải quyết việc xoá bỏ khoảng cách giữa nông thôn và thành thị, vì đòi hỏi đầu tư lớn hơn nhiều.

Tôi cho rằng, việc nông dân bỏ ruộng, bán ruộng không phải hiện tượng đáng sợ, mà trái lại, là tín hiệu đáng mừng, vì nó sẽ thúc đẩy các nhà hoạch định chính sách nông nghiệp, nông thôn suy nghĩ lại thái độ và chính sách đối với nông thôn.

Tuy nhiên, nếu để tình trạng này kéo dài, nông dân sẽ không quan tâm đến thâm canh nông nghiệp nữa, gây khó khăn cho phát triển. Phải tìm cách phát triển hoạt động phi nông nghiệp ở nông thôn hoặc nông dân phải di cư tìm việc để tăng thu nhập.

Vậy theo GS, các nhà hoạch định chính sách nên giải quyết vấn đề này theo những hướng nào?

Theo tôi, có mấy hướng: 1-Tăng thu nhập cho nông dân. Muốn thế, phải giúp nông dân giải quyết được thị trường nông sản bằng chương trình cụ thể. Hiện nay, các thể chế thị trường của thị trường nông thôn chưa hoàn chỉnh. Cần cùng với nông dân xây dựng các thể chế này. Thể chế thị trường cần đa dạng, vì mỗi vùng, mỗi mặt hàng có các thể chế thị trường khác nhau.

Cần xây dựng các tổ chức của nông dân (HTX, hiệp hội, nhóm tiêu thụ nông sản) để tăng khả năng mặc cả của họ trên thị trường. Đặc điểm của thị trường nông sản là có giá cả biến động mạnh. Do đó, cần có các biện pháp để tránh rủi ro trong phát triển nông nghiệp hàng hoá. Biện pháp hữu hiệu nhất là phải cho đa dạng hoá sản xuất.

Tuy vậy, các cấp lãnh đạo nông nghiệp lại muốn quy hoạch phát triển nông nghiệp và phát triển các vùng chuyên canh. Ngoài ra cần giúp nông dân xây dựng các tên gọi xuất xứ để bảo vệ đặc sản của các vùng.

2-Cần đa dạng hoá sản xuất ở nông thôn bằng cách phát triển nhiều ngành nghề: thủ công nghiệp, buôn bán, du lịch....Hiện nay, nhiều nơi đã khôi phục các làng nghề thủ công, nhưng nhiều làng nghề không thể phát triển được nếu không hiện đại hoá sản xuất.

Song cũng có nhiều nơi làng nghề đã phát triển thành các cụm công nghiệp để hỗ trợ nhau, đưa các làng nghề lên thành các xí nghiệp vừa và nhỏ hiện đại như ở Bắc Ninh, xứng đáng cho các địa phương học tập.

Để thúc đẩy phát triển khu vực phi nông nghiệp ở nông thôn, cần có những chính sách và thể chế của Nhà nước và xã hội dân sự đa dạng để thúc đẩy việc phát triển óc kinh doanh của nông dân và hỗ trợ công nghệ.

3-Phải thúc đẩy phân công lao động ở nông thôn. Ngoài thị trường hàng hoá, cần có các thị trường ruộng đất, lao động, vốn và công nghệ. Về ruộng đất cần có cơ chế để có thể tập trung ruộng đất vào tay các nông dân chuyên, để họ có thể tăng tỷ suất hàng hoá.

Chẳng hạn, có thể xây dựng các xưởng sản xuất hay cửa hàng để đổi đất cho nông dân muốn phát triển ngành nghề. Cần có các vườn ươm, xí nghiệp hỗ trợ nông dân thành lập các xí nghiệp nhỏ ở nông thôn để tạo việc làm.

Cần khuyến khích phát triển ngành nghề nông thôn và các hộ thành thị đầu tư về nông thôn bằng các chính sách ưu tiên như ở Trung Quốc, miễn thuế 3 năm đầu. 

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Xã hội

Mới - Nóng

Khám phá