Dầu tăng giá, ngư dân đói nhưng không dám ra khơi

TP - Cú sốc do giá dầu tăng quá cao, cộng thêm thời tiết không thuận lợi đang khiến ngư dân ở tình thế lưỡng nan.

9 giờ sáng 4/3, Cảng cá Vĩnh Trường buồn thiu. Chỉ có vài người đàn ông ngồi sửa lưới trên con tàu của anh Trần Tèo ở Cồn Giữa (phường Xương Huân, Nha Trang). Tàu của anh Tèo làm nghề lưới cản, trước đây chi phí cho mỗi chuyến đi biển khoảng 13 - 14 triệu đồng.

Tiền bán cá đánh được sau 7 - 8 ngày bám biển chỉ dư được vài triệu đồng chia cho gần 10 anh em bạn nghề. Nhưng nay chi phí cho mỗi chuyến lên tới gần 20 triệu đồng. Gặp thời tiết không thuận, ra biển mới 2 ngày đã phải quay về, được hơn tạ cá sọc dưa trị giá hơn 3 triệu đồng.

“Gần 10 gia đình sống nhờ con tàu này, nhưng tiền cá không đủ tiền dầu, sống sao đây!” – Anh Tèo ngao ngán nói. Ông Hoàng Sĩ Tiến, Trưởng Ban quản lý Cảng cá Vĩnh Trường cho biết, trước kia mỗi ngày có 9 – 10 tấn cá lên cảng, nhưng gần đây mỗi ngày chỉ được vài tấn. Ba ngày nay, hầu như không có tàu đưa cá về. Hầu hết chủ tàu nằm nhà, chờ nghe hiệu quả làm ăn của số ít tàu đi biển. 

Tình trạng tại Cảng cá Hòn Rớ cũng tương tự. Đang mùa cá ngừ đại dương nhưng tàu Mạnh Hà 06 của Cty TNHH Mạnh Hà (TPHCM) nằm bờ đã hơn tuần nay. Thuyền trưởng Lê Quang Hà cho biết, từ năm 2007 đến nay khó khăn ngày càng nhiều.

Một phần do lượng cá ở biển gần giảm sút, tàu phải ra mãi vùng biển phía Đông và Nam quần đảo Trường Sa. nhưng chủ yếu là do giá dầu nhớt liên tục tăng. Mỗi chuyến đi biển chừng 1 tháng, tàu của ông sử dụng 23.000 lít dầu DO. Một tuần trước, để mua lượng dầu này cần 235 triệu đồng.

Tại Bà Rịa – Vũng Tàu, hiện có gần 50% số tàu không ra khơi. Một ngư dân là ông Nguyễn Văn A cho biết, đôi tàu 500 ngựa của ông cần 60.000 lít dầu cho mỗi chuyến biển.

Giá dầu tăng, chi phí mua dầu tăng thêm 220 triệu đồng. Nếu may mắn gặp luồng cá lớn, đánh được 80 tấn vẫn lỗ 20 – 50 triệu đồng/chuyến.

Còn gặp lúc biển xấu hay cá ít, có thể lỗ mỗi chuyến cả trăm triệu đồng. Ông Nguyễn Chính, tàu mang biển số BV 453 TS nói, khi giá dầu chưa tăng đã có chuyến đi biển lỗ 15 – 20 triệu đồng.

Giá tăng như hiện nay, nếu may mắn vẫn lỗ, nên tốt nhất là cho tàu vào nằm ụ. Ông than thở: “Xót lắm, vì tàu nằm ụ vẫn phải khấu hao, kiểu nào cũng thiệt”.  

Tính đủ các khoản khác, chi phí cho chuyến đánh bắt lên tới gần 300 triệu đồng. Trung bình mỗi chuyến được chừng 4,5 tấn cá ngừ đại dương, trị giá khoảng 360 triệu đồng, mỗi thuyền viên được hưởng lương vài triệu đồng. Nhưng nay giá dầu DO tăng thêm 3.700đ/lít, riêng tiền dầu đã tăng 85 triệu đồng.

“Lỗ nặng là cái chắc!” – Ông Hà chép miệng. Để tiết kiệm dầu chạy tàu ra vào, các tàu thuộc Cty Mạnh Hà phải kéo dài thời gian ở ngư trường, có tàu khác ra tiếp tế và chuyển cá vào cảng.

Tàu ở ngư trường cũng cách nhật bữa chạy máy rải lưỡi câu, bữa tắt máy thả trôi. “Phải tiết kiệm dầu bằng cách hạn chế cả chạy máy phát điện phục vụ sinh hoạt, nên ở giữa biển khơi càng thấy cô quạnh.” – Ông Hà nói thêm.

Dẫu sao, đội tàu Mạnh Hà còn nhúc nhắc ra khơi, tàu của các Cty khác như Đại Dương, Tây Nam, Hải Âu… gần như nằm bờ hết. Thuyền phó một tàu trong số 8 tàu của Cty Đại Dương đang neo ở cảng Hòn Rớ kể, nhiều thuyền viên đã bỏ đi. “Có muốn ra khơi cũng khó tìm đủ thuyền viên, vì bây giờ đi làm phụ hồ còn có thu nhập cao hơn đi biển, lại ít gặp nguy hiểm.” – Ông nói.

Phú Yên: “Nằm bờ thì đói, đi về đói hơn!”

Do giá dầu tăng 1/3 và một phần do biển không êm, nên có chưa đến 30% số tàu thuyền nhổ neo đi đánh cá. Ông Nguyễn Văn Hùng ở khu phố 6 phường Phú Đông (TP Tuy Hoà) có 2 tàu 165 ngựa (165 CV) câu cá ngừ đại dương, cách đây 4 ngày vừa phải bán 1 chiếc.

“Mỗi tàu một chuyến ra biển phải chi thêm 30 triệu đồng, trong đó tiền dầu thêm 20 triệu đồng mà giá cá không tăng, chịu sao thấu!”. Tàu đánh lưới cản mang biển kiểm soát 1494-PY của ông Phan Đình Thăng ở phường 6 (TP Tuy Hoà) nhỏ hơn, công suất 45 ngựa, cũng chịu chi phí tăng gần 10 triệu đồng/chuyến so với trước.

“Tính đi tính lại, tôi chưa dám đi.” – Ông Thăng nói. Cũng như ông Thăng, phần lớn ngư dân Phú Yên đang có tâm lý nằm nhà nghe ngóng kết quả đi biển của bạn nghề, rồi mới tính chuyện khởi hành. Chỉ riêng TP Tuy Hoà có hơn 600 tàu đánh cá xa bờ, là nguồn sống của 2.720 hộ với 12.587 khẩu. Tàu nằm bờ thì đói, nhưng đi biển về có khi còn đói hơn – đó là nỗi lo của họ.    

Bình Thuận: Biển vắng, bến đông tàu

Tại cảng Phan Thiết, tàu cá neo đậu dầy đặc. Không riêng tàu của ngư dân Bình Thuận, mà tàu làm nghề giã cào, lưới cản của các tỉnh Bình Định, Quảng Ngãi, Kiên Giang … cũng đang chờ thời. Mọi hoạt động trên cảng ngưng trệ. Thuyền viên ở Phan Thiết thu xếp lưới để cất vào kho.

Tàu của ngư dân Nha Trang neo ở Cảng cá Vĩnh Trường. Ảnh: Đình Quân

Thuyền viên các tỉnh được chủ tàu chi tiền xe về quê, chỉ vài người ở lại giữ tàu. Các vựa cá mở cửa nhưng công nhân ngồi ngáp vặt… Ông Đỗ Hữu Thanh - chủ vựa cá Bích Thanh cho biết: “Ngư dân không dám bám biển vì sợ lỗ chi phí. Các tàu lớn đang ở ngoài khơi cũng không dám đảo (chạy) tìm đàn cá vì sợ hao dầu, chỉ khi nào chắc ăn họ mới buông lưới.

Trong khi đó giá mua các loại hải sản nhích lên không đáng kể, không theo kịp giá dầu”. Một chủ tàu ngồi vạ vật quán cà phê cóc, than vãn: “Tàu 90 ngựa của tôi mỗi chuyến ra khơi chi phí gần 40 triệu đồng. Nay dầu, đá cây, gạo, thực phẩm đều lên giá nên tôi phải nghe ngóng, cá có dầy mới cho tàu ra khơi”.

Cảng La Gi cũng dầy đặc tàu thuyền neo đậu. Ông Phan Văn Thật, chủ đôi tàu giã cào 800 ngựa nói: “Chi phí một chuyến biển từ hai đến ba tháng của đôi tàu này trước đây là 700 triệu đồng. Với giá dầu, giá đá cây hiện nay, phải chi tròm trèm một tỷ để ra khơi”. Trước, những tàu lớn bám biển dài ngày có thể không trúng đàn cá, mực nhưng khi vào bờ cũng không đến nỗi lỗ; bây giờ chi phí tăng quá cao nên họ giữ đằng chuôi là… nằm bờ.

Thuyền nhỏ chỉ đánh bắt qua đêm ven biển cũng ở trong hoàn cảnh tương tự. Các chủ thuyền Nguyễn Thị Hồng, Nguyễn Thị Phúc ở Mũi Né cho biết, mỗi chuyến biển tiêu hao khoảng 150 lít dầu, theo giá mới phải chi phí thêm gần 600.000 đồng nên chưa dám nhổ neo. Toàn tỉnh Bình Thuận có 7.600 tàu thuyền đánh cá, trong đó có 1.600 tàu thuyền 60 ngựa trở lên.

Sự đình trệ sản xuất trên biển hiện nay có một phần do thời tiết không thuận lợi, giá các loại hải sản chưa theo kịp giá dầu, trong đó giá dầu cao là tác nhân chính. Sự đình trệ này khiến nguyên liệu của nhiều công ty xuất khẩu thủy sản bị thiếu hụt.

Tác động dây chuyền còn ảnh hưởng đến cả dư nợ vay ngân hàng của ngư dân, nguồn thu ngân sách từ hoạt động thủy sản, nhất là đời sống của người làm thuê trên biển và các dịch vụ nghề cá…

Cùng chuyên mục

Xem thêm Xã hội

Mới - Nóng

Khám phá