Ít nhất 20 người chết và mất tích vì lốc, mưa đá

TP - Quan chức khí tượng thủy văn nhận định đợt mưa đá và lốc trên diện rộng diễn ra trong mấy ngày qua thuộc diện lớn nhất ở nước ta từ trước đến nay.

Tính đến 19 giờ hôm qua, theo Ủy ban phòng chống lụt bão T.Ư, có ít nhất 20 người chết và bị thương (19 người ở Quảng Ninh, một người ở Bắc Giang).

“Đây là đợt mưa đá trên diện rộng lớn nhất từ trước tới nay và đặc biệt lại xảy ra vào đầu mùa đông”, TS Bùi Minh Tăng, Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia (DBKTTV), nói.

Lốc, dông mạnh kèm theo mưa đá xảy ra ở nhiều tỉnh, thành phố như Bắc Cạn, Lai Châu, Phú Thọ, Việt Trì, Tuyên Quang, Hà Nội, Quảng Ninh, làm đổ và tốc mái hàng trăm nhà dân, nhiều diện tích rau màu, hoa, cây trái bị dập nát, nhiều nơi bị mất điện, ách tắc giao thông do úng ngập. Nhiều chuyến bay đến và đi từ sân bay Nội Bài bị chậm hoặc chuyển sang sân bay khác.

Mưa dông xảy ra ở Quảng Ninh đầu giờ sáng qua, theo Trung tâm DBKTTV, tại vịnh Hạ Long, lốc xoáy đạt tốc gió lên đến 28 m/giây, tương đương với gió bão cấp 10, thậm chí, có lúc giật 35 m/giây, tương đương gió bão cấp 12.

Mưa đá liên quan đến El Nino (?)

Giải thích cho hiện tượng bất thường trên khá phân tán. Có ý kiến cho rằng mưa đá như vừa qua không có gì đặc biệt vì thường xảy ra vào lúc giao mùa xuân - hạ và thu-đông. Ý kiến khác lại cho rằng mưa đá hay xảy ra vào tháng 10 và tháng 11.

Tuy nhiên, có ý kiến ngược lại khi cho rằng mưa đá kèm theo gió lớn vào lúc này lại thuộc dạng vô cùng hiếm. “Thông thường mưa đá ở nước ta xuất hiện từ giữa mùa đông năm trước tới đầu mùa hè năm sau”, TS Tăng nhận xét.

Giải thích nguyên nhân gây mưa đá và lốc xoáy, các nhà khoa học đều khá thống nhất với hiện tượng ảnh hưởng của hội tụ gió trên cao kết hợp với không khí lạnh từ phía bắc tràn về. Cụ thể hơn, ông Vũ Anh Tuấn, Phó Phòng Dự báo Khí tượng hạn ngắn, Trung tâm DBKTTV, cho rằng sự kiện này liên quan đến El Nino.

Đầu tiên là hiện tượng nhiệt độ mặt đệm lớn. Sau đợt gió mùa đông bắc đầu tiên vào ngày 9/9 năm nay, các đợt không khí lạnh đổ về không nhiều như mọi năm và nhiệt độ không thấp như mọi năm. Điều đó khiến nhiệt độ mặt đệm lớn, trung bình khoảng 30-31 độ. Có ngày lên tới 32 độ.

Chưa rõ hiện tượng đó có phải do ảnh hưởng của El Nino hay không nhưng nhà khoa học tin rằng biến thái của El Nino ảnh hưởng phần nào tới chuẩn sai nhiệt độ của tháng 11. Và thực tế cho thấy chuẩn sai nhiệt độ của tháng này khá bất thường so với trung bình nhiều năm.

Nhiệt độ của Hà Nội cao hơn trung bình nhiều năm tới 2,8 độ. Khu vực Hải Phòng gần Hà Nội trong tháng 10 chỉ có lượng mưa 0,3 mm, thấp hơn rất nhiều so với trung bình nhiều năm. Điều đó cho thấy bề mặt đệm nóng hơn nhiều năm, khả năng bốc hơi mạnh và càng dễ hình thành mưa đá.

Tuy nhiên, các chuyên gia đều tỏ ra bất ngờ với diện tích rộng lớn ở miền Bắc chịu ảnh hưởng của trận mưa dông kèm theo lốc và đá với lưu lượng nước cũng như tốc độ gió kỷ lục này.

Khó đoán

Hầu hết các ý kiến được hỏi đều cho rằng rất khó đoán ngay cả ở các nước công nghệ tiên tiến. “Mưa đá là hiện tượng thời tiết rất đặc biệt và rất khó dự báo. Ngay cả Mỹ, Nhật cũng không dự báo được mưa đá. Họ chỉ có thể cảnh báo”, ông Tuấn nói.

Được hỏi vài ba ngày tới có lặp lại thiên tai bất thường này không, chuyên gia của Trung tâm cũng chỉ cho biết chung chung là “chưa thấy có dấu hiệu”.

Có một xu thế được nhiều người thừa nhận là các hiện tượng thời tiết cực đoan xảy ra ngày càng nhiều. Trao đổi với phóng viên Tiền phong, Clare Arthur, chuyên gia môi trường của Tổ chức Mạng lưới Nhà báo Quốc tế (EJN), nhận định: “Tuy có khác nhau về cách giải thích, các nghiên cứu mới nhất đều thống nhất cho rằng thiên tai ngày càng nhiều và ngày càng khốc liệt. Hội nghị về biến đổi khí hậu của Liên Hợp Quốc kéo dài hai tuần và vừa kết thúc tuần qua ở Nairobi (Kenya), nhấn mạnh đến tác động tiêu cực của hiện tượng ấm nóng toàn cầu đến các diễn biến thời tiết”. 

Hiện tượng mưa đá không thấy xảy ra ở khu vực miền Trung và Nam Bộ vốn cũng nóng ẩm nhiều và lượng nước bốc hơi nhiều. Đó là do dòng không khí trên cao ở Nam và Trung Bộ là gió mùa tây nam.

Chúng chuyển động gần như cùng hướng với dòng khí bốc lên từ mặt đất và vì thế, không tạo ra chuyển động đối lưu, không gây nên mưa đá.

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Xã hội

Mới - Nóng

Khám phá