Nước máy tại TPHCM: Gia tăng nguy cơ ngộ độc

TP - Ngày 11/10, Liên hiệp các Hội Khoa học Kỹ thuật TPHCM chính thức công bố kết quả khảo sát, tìm hiểu nguyên nhân làm nước máy bị đục trên phạm vi rộng. Kết quả nghiên cứu đã hé lộ nhiều vấn đề hết sức đáng ngại xung quanh chất lượng nước tại TPHCM...

GS TSKH Chu Phạm Ngọc Sơn, phó chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học Kỹ thuật (LHKHKT) cho biết, bắt đầu lấy mẫu phân tích tại nhà máy nước Tân Hiệp (NMTH) từ ngày 17/6.

Phân tích hóa học cho thấy, các mẫu cặn lấy tại bể chứa có sự hiện diện của 2 nguyên tố hóa học là mangan (Mn) và sắt (Fe), trong đó tỉ lệ Mn/Fe cao bất thường (từ 4,75 –5).

Tỉ lệ này ở mẫu cặn lấy tại đầu tuyến ống cấp 1 còn cao hơn (28,2). Mẫu nước đục có màu nâu đỏ, phù hợp với kết quả phân tích có chứa ôxýt sắt và ô xýt mangan (MnO2).

Lớp cặn tìm thấy trong ống cấp nước cũ bằng gang thì có thể các ôxýt trên sinh ra do sự ăn mòn điện hóa hoặc ô xi hóa lâu ngày thành rỉ sét.

Thế nhưng, đối với tuyến ống mới lắp đặt thuộc mạng cấp nước phía Tây chất liệu bằng bê tông, được TCty Cấp nước Sài Gòn (SAWACO) xúc xả toàn mạng vào ngày 29 và 30/3 thì lớp cặn nâu đen lấy được trên thành ống tại giao lộ Trường Chinh – Ngã ba Tây Thạnh vào ngày 17/6 (tức chưa đầy 3 tháng sau) từ đâu ra ?

Tại sao Fe, Mn có hàm lượng rất nhỏ trong nước lại có thể tập hợp thành khối lớn bám trên thành ống?

Phân tích theo 2 phương pháp amino axit và vi sinh, GS Chu Phạm Ngọc Sơn và các cộng sự đã phát hiện có vi khuẩn ăn mòn Mn và Fe (chủng loại leptothrix và Sphaerotilus) trong cặn lắng bám trong thành ống cấp nước cấp 1, 2, 3. Những nơi có  dòng chảy thấp, nồng độ Clo nhỏ, vi khuẩn đóng thành những lớp dày.

GS Chu Phạm Ngọc Sơn cho biết thêm, khi cắt ống gang, thấy dòng nước màu đen chảy ra hòa với nước máy trước khi thấy xuất hiện dòng nước màu nâu đỏ. Kết quả phân tích hóa học cho thấy, trong lớp cặn rắn bám trên thành ống có một chất hóa học khác là Silic (Si) với tỉ lệ khá cao.

Tuy nhiên, GS Sơn cũng cho rằng, việc có vi khuẩn ăn mòn Mn, Fe trong tuyến ống cấp nước cũng chỉ là một trong rất nhiều nguyên nhân làm nước máy tại TP HCM bị đục. Theo một số chuyên gia khác, nước máy tại nhiều hộ dân sở dĩ có màu nâu đỏ và mùi tanh còn là do… chứa xác vi khuẩn bị chết bởi chất khử trùng Clo mà nhà máy nước đã “châm” vào khi xử lí nước sông thành nước sạch.

Giảm mangan: Nước bớt đục nhưng nguy cơ gia tăng

Theo kết quả nghiên cứu của LHKHKT, nồng độ Mn trên sông Sài Gòn (nguồn nước cung cấp cho nhà máy nước Tân Hiệp) tăng cao bất thường. Cụ thể : Mẫu nước thu thập tại Bến Than giai đoạn 2000 –2001 trong điều kiện bình thường có hàm lượng Mn từ 20 –60 ppb, trong khi mẫu nước nhà máy Tân Hiệp phân tích trong tháng 7 và 8/2005 có hàm lượng Mn lên tới 412 ppb.

Do đó, có thể khẳng định ngoài vi khuẩn ăn mòn Fe, Mn, việc gia tăng nồng độ Mn trong nguồn nước sông Sài Gòn là nguyên nhân làm nước máy bị đục.

Để khắc phục tình trạng nước đục, nhà máy nước Tân Hiệp đang “cải tiến” công nghệ sản xuất theo hướng cắt giảm tối đa hàm lượng Mn trong nước thô so với quy trình sản xuất đã được duyệt. KS Mai Lương Binh, giám đốc nhà máy khẳng định, nguyên nhân nước đục là do hàm lượng Mn trong nước ra nhà máy quá cao.

Tình trạng nước đục xảy ra tại các quận, huyện tiếp nhận nguồn nước từ Tân Hiệp. Tuyến ống bê tông phi 1.500 độc đạo chuyển nước từ nhà máy về thành phố khi xúc xả phát hiện nước rất đục do cặn bám. Thời điểm nước đục trầm trọng, đục nhẹ trùng khớp với thời điểm nồng độ Mn trên sông Sài Gòn lên cao (tháng 7-8/2005, 400 –450 ppb) hoặc thấp (10-11/2005, 150 –250 ppb).

Ông Binh cho rằng, nguyên nhân trực tiếp làm nước bị đục trên diện rộng là do quy trình cũ của nhà máy có 1 ống dẫn Clo châm vào cuối bể chứa nước sạch để khử trùng. Điểm châm cách bơm nước sạch 30 –40m nên thời gian thực tế để Clo tác dụng trong bể chỉ từ 10 –12 phút, trong khi thời gian cần thiết phải từ 60 –90 phút, dẫn đến việc Clo tiếp tục tác dụng Mn ngay cả khi nước đã ra khỏi nhà máy khiến đường ống bị bồi lắng kết tủa.

Sau khi thay đổi quy trình xử lý nước (từ tháng 5/2006), hàm lượng Mn khống chế ở mức dưới 20 ppb thì tình hình nước đục đã cải thiện rõ rệt. Ngày 17/6, Tân Hiệp ngừng cấp nước để SAWACO sửa chữa đường ống phi 1.500 tại ngã ba Trường Chinh – Tây Thạnh, khi nhà máy hoạt động lại thì nước không bị đục.

Tuy nhiên, theo GS Chu Phạm Ngọc Sơn, việc thay đổi quy trình xử lý của nhà máy nước Tân Hiệp không nên duy trì lâu dài vì tạo ra nhiều nguy cơ gây ảnh hưởng xấu đến sức khỏe khách hàng. “Việc tăng hàm lượng Clo sẽ tạo ra một số hợp chất chứa Clo không mong muốn, trong đó có trihalometan THM là một chất rất độc.

Ngoài ra, việc sử dụng nhiều vôi hơn để tăng độ PH trong nước sẽ tạo ra chất SiO2 lắng đọng trong lòng ống, tạo thêm giá để các vi khuẩn ăn mòn Fe, Mn bám vào. Về nguyên tắc, các vi khuẩn này không có độc tính nhưng nếu đóng thành lớp quá dày thì có thể “nhốt” luôn các vi khuẩn độc khác, có thể gây nguy hiểm cho người sử dụng nước” - GS Sơn cảnh báo.

Trao đổi với Tiền phong, ông Võ Quang Châu, Phó tổng giám đốc SAWACO cho biết, trước mắt Nhà máy Tân Hiệp sẽ vẫn duy trì quy trình xử lý mới nhưng sẽ tính toán phù hợp và giám sát chặt chẽ lượng Clo, vôi thêm vào để không xảy ra các tác dụng ngoài ý muốn.

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Xã hội

Mới - Nóng

Khám phá