Công khai thông tin để dân thực hiện quyền giám sát:

Phải xử lý “cái gì cũng mật”

“Thế kỷ 21 là thế kỷ mà nguyên liệu đem bán có giá nhất, đắt nhất không phải là sắt thép, ximăng, gạo... mà là thông tin”.

Ông Trần Ngọc Hùng - phó chủ tịch kiêm tổng thư ký Tổng hội Xây dựng VN, nguyên phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội - nói như vậy trong cuộc trao đổi với PV để diễn giải cho tình trạng các cơ quan công quyền bưng bít thông tin với người dân, nhân chuyện Hội Xây dựng Hà Nội không được Sở Qui hoạch - kiến trúc Hà Nội cung cấp thông tin qui hoạch. Ông Hùng nói:

- Nhiều năm qua thông tin về các khu qui hoạch vẫn chỉ là thông tin mà một số người độc quyền biết với nhau, do vậy dẫn đến tình trạng lợi dụng thông tin đó để phục vụ mục đích riêng. Quốc hội và nhân dân rất muốn thông tin qui hoạch phải được công khai và trong Luật xây dựng, Luật phòng chống tham nhũng, Luật thực hành tiết kiệm, chống lãng phí đều qui định rõ việc công khai qui hoạch.

Về việc Hội Xây dựng Hà Nội không được cung cấp thông tin qui hoạch, tôi đã liên lạc với Bộ Xây dựng và được cung cấp quyết định số 30/2006/QĐBXD ban hành ngày 14-9 qui định rõ: nội dung qui hoạch cần công khai, trình tự giải quyết, trách nhiệm của các cơ quan, tổ chức có thông tin... (tuy nhiên, theo văn bản này thì người dân muốn được cung cấp thông tin phải nộp lệ phí).

Hai tháng qua, Hội Xây dựng Hà Nội đã nhiều lần xin được cung cấp, sao chụp một số bản vẽ của qui hoạch thành phố, quận huyện song Sở Qui hoạch - kiến trúc Hà Nội đều từ chối.

Theo ông Trịnh Long, tổng thư ký Hội Xây dựng, việc im lặng của Sở Qui hoạch - kiến trúc đã gây khó khăn cho hoạt động của hội. “Chúng tôi cho rằng qui hoạch đã được phê duyệt cần công khai chứ cơ quan quản lý qui hoạch không nên độc quyền”.

Quá bức xúc, Hội Xây dựng Hà Nội có công văn báo cáo Thủ tướng và lãnh đạo thành phố Hà Nội.

Việc thiếu những hướng dẫn về cung cấp thông tin khiến người dân không tiếp cận được với thông tin cần thiết?

- Một điều rất đáng tiếc là các nghị định, thông tư bây giờ ra rất chậm, dẫn đến việc luật rất chậm đi vào cuộc sống. Qua vụ việc của Hội Xây dựng Hà Nội có thể thấy rõ điều đó. Luật xây dựng có hiệu lực từ 1-7-2004 nhưng đến ngày 21-1-2005 Chính phủ mới có nghị định hướng dẫn về qui hoạch xây dựng, và mãi đến 14-9-2006 Bộ Xây dựng mới ban hành qui định về công khai qui hoạch. Sự chậm trễ đó khiến việc cung cấp thông tin đến với người dân gặp khó khăn.

Thưa ông, đúng là có những thông tin muốn cung cấp được cần phải có hướng dẫn, nhưng có nhiều thông tin không cần hướng dẫn mà các cơ quan công quyền vẫn bưng bít, không chịu cung cấp cho dân?

- Chúng ta chưa có thói quen làm việc chuyên nghiệp. Khi đã chuyên nghiệp hóa thì việc công khai thông tin sẽ trở nên bình thường. Người ta tưởng rằng chỉ cần dựng lên một tấm biển về qui hoạch, thông báo tên chủ đầu tư... là người dân đã được biết thông tin để thực hiện vai trò giám sát. Như thế không phải.

Người dân cho rằng trong khi các cơ quan công quyền bưng bít thông tin thì bản thân họ lại không được quyền đòi hỏi các cơ quan công quyền phải cung cấp thông tin?

- Chúng ta chưa có một luật bắt buộc các cơ quan công quyền phải cung cấp thông tin cho nhân dân chứ các nước đã có luật rõ ràng về vấn đề này. Tôi cho rằng việc cung cấp thông tin tốt nhất nên đưa lên mạng để người dân tiếp cận dễ dàng. Với trình độ năng lực của Hà Nội và TP.HCM hiện nay, việc xây dựng một mạng cung cấp thông tin về qui hoạch không khó khăn gì. Vậy tại sao không làm?

Liên quan đến việc công khai thông tin, ông có thấy rằng hiện nay có tình trạng nhiều văn bản trao đổi giữa các bộ, ngành thường được đóng dấu mật, gây khó khăn cho người dân trong việc tiếp cận thông tin?

- Đúng là có hiện tượng nhiều thông tin không nằm trong danh mục bí mật nhưng cũng cứ đóng dấu mật làm khó khăn cho việc cung cấp thông tin. Đấy là chuyện ở VN. Chúng ta đã có pháp lệnh bảo vệ bí mật nhà nước nên phải xem những vấn đề nào phải bảo mật, vấn đề nào không. Nếu ai vi phạm đóng dấu mật vào tài liệu không yêu cầu bảo mật cần phải bị xử lý.

Theo đánh giá của ông thì việc công khai, minh bạch thông tin của các cơ quan công quyền hiện nay như thế nào?

- Hiện nay, thông tin đến với người dân để họ thực hiện quyền kiểm tra, giám sát các mặt đầu tư, kinh tế, chi ngân sách, tham nhũng... rất hạn chế. Người dân đang thông qua báo chí để lấy thông tin chứ không phải các cơ quan công quyền.

Việc thiếu công khai, minh bạch thông tin cho người dân sẽ gây những tác động xấu nào?

- Để trả lời câu hỏi này thì phải đặt câu hỏi ngược lại là tại sao phải công khai thông tin? Công khai thông tin chính là để phục vụ nhân dân, để nhân dân giám sát Nhà nước, giám sát chính quyền, giám sát những người mà nhân dân bầu ra, những người đang sử dụng tiền của dân... Như thế, chỉ có công khai thông tin mới có thể giám sát được, mới có thể giúp người dân thật sự làm chủ, còn nếu không thì mọi chuyện sẽ ngược lại.

Ông có cho rằng việc không dám công khai thông tin cho người dân là do bản thân các cơ quan công quyền còn có những hoạt động khuất tất?

- Tôi không loại trừ chuyện đó và để tránh những ý nghĩ đó thì tốt nhất là công khai để nhân dân giám sát, phát hiện. Vụ tham nhũng đất đai ở Đồ Sơn (Hải Phòng) cho thấy dân đã bị bịt tin như thế nào một khi chính quyền có khuất tất.

Bây giờ có nhiều lĩnh vực mà thông tin ảnh hưởng và có giá trị kinh tế rất lớn. Trước đây thông tin con đường đi qua một xã chẳng ảnh hưởng gì, nhưng giờ đây thông tin đó sẽ kéo theo một mảng kinh tế, lợi nhuận và quyền lợi.

Trong thời hạn 30 ngày làm việc, kể từ ngày được cơ quan nhà nước có thẩm quyền phê duyệt qui hoạch xây dựng, UBND các cấp phải công bố rộng rãi qui hoạch chi tiết xây dựng trong phạm vi địa giới hành chính do mình quản lý để tổ chức, cá nhân trong khu vực qui hoạch biết, kiểm tra và thực hiện. Người có trách nhiệm công bố qui hoạch xây dựng phải chịu trách nhiệm trước pháp luật về việc không thực hiện hoặc thực hiện chậm việc công bố qui hoạch gây thiệt hại về kinh tế khi phải giải phóng mặt bằng để đầu tư xây dựng công trình.

(Luật xây dựng)

Sau khi qui hoạch được cơ quan có thẩm quyền phê duyệt, thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước trình qui hoạch có trách nhiệm tổ chức công bố công khai, thông báo qui hoạch (trừ qui hoạch có nội dung bí mật quốc gia), cụ thể như sau:

- Bộ trưởng Bộ Kế hoạch - đầu tư chịu trách nhiệm công bố, thông báo bằng văn bản qui hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội cả nước, các vùng; các bộ trưởng, thủ trưởng cơ quan ngang bộ, thủ trưởng cơ quan thuộc Chính phủ có chức năng quản lý ngành chịu trách nhiệm công bố, thông báo bằng văn bản qui hoạch ngành thuộc lĩnh vực mình quản lý cho các UBND tỉnh, TP trực thuộc trung ương và các bộ, ngành liên quan; đồng thời công khai bằng các hình thức để mọi công dân, doanh nghiệp, các nhà đầu tư có thể dễ dàng tiếp cận nghiên cứu và khai thác.

- Chủ tịch UBND cấp tỉnh có trách nhiệm công bố, thông báo bằng văn bản các qui hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội cấp tỉnh, các qui hoạch cụ thể trên địa bàn tỉnh tới các huyện và các ngành; đồng thời có cơ chế để mọi công dân, doanh nghiệp và các nhà đầu tư có thể dễ dàng tiếp cận nghiên cứu và khai thác.

(Nghị định 92/2006/NĐ-CP về lập, phê duyệt và quản lý qui hoạch tổng thể phát triển kinh tế - xã hội)

Theo Tuổi trẻ

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Xã hội

Mới - Nóng

Khám phá