Rừng dầu rái ở Quảng Nam: Xã này trồng, xã kia phá

TP - Dầu rái - loại cây quý có nguy cơ tận diệt ở địa bàn giáp ranh hai huyện Duy Xuyên và Nông Sơn (Quảng Nam).

Dân ở xã Duy Phú (Duy Xuyên) và Quế Trung (Nông Sơn) cho hay, từ bao năm nay, dầu rái là cây nuôi sống họ, và cũng là cây thoát nghèo.

Chẳng ai xác định rõ cây dầu rái ở Đá Đen, Dầu Bà có từ khi nào, kể cả những người ngày lại ngày gắn bó với rừng. Một trong những người có cây dầu rái nhiều nhất Duy Phú là ông Hồ Đình (77 tuổi), trú thôn Bàn Sơn với gần 10.000 ha đất rừng dầu rái ở khu vực Đá Đen.

Hơn 30 năm qua, ông cùng người thân bám rừng chăm sóc cây, thu hoạch dầu, bình quân mỗi tháng gia đình ông khai thác 100 - 120 lít dầu, bán được ba – bốn triệu đồng (28.000 đồng/lít), đủ trang trải cuộc sống gia đình.

“Dầu rái là cây rất quý, chỉ có nhiều ở một số vùng rừng của Quảng Nam. Chúng tôi xem nó như vàng nước, bởi đây là chất độc nhất vô nhị phục vụ cho dân biển các địa phương ở miền Trung trét ghe thuyền, thúng chai. Cũng có khi dùng để trét mái ngói phên tre, nón lá chống thấm. Độ dính của thứ dầu không thể chê vào đâu nên cứ mỗi khi đi rừng về lại có người tới thu mua hết” – Ông Đình nói.

Dầu rái thu hoạch được hai lần/tháng, mỗi lần 0,3 - 0,7 lít dầu (tùy cây lớn nhỏ). Gia đình ông Đình có 1.500 cây. Nếu hai người tham gia khai thác, mỗi năm gia đình thu nhập lên đến trên dưới 50 triệu đồng.

Ông Đoàn Công Khương (55 tuổi, xã Duy Phú) cũng có gần 400 cây dầu rái trong rừng Dầu Bà, mỗi tháng mang lại cho ông 2,5 - 3 triệu đồng. Theo tính toán của ông Khương, một gia đình có từ 4 đến 5ha đất làm nông, trồng lúa thì thu nhập một vụ chỉ bằng nửa tháng bán dầu cây dầu rái.

Ông Nguyễn Phước Hùng – Bí thư Đảng ủy Xã Duy Phú, cho biết, xã có khoảng 30 gia đình thường xuyên làm nghề khai thác dầu rái tại rừng Đá Đen và Dầu Bà, với diện tích 60 – 70.000ha.

“Chính quyền địa phương cũng xác định dầu rái là cây quý, từ giữ ẩm, giữ xanh cho rừng, bảo vệ lòng hồ Thạch Bàn (hồ có sức chứa 9.000m3 nước, phục vụ nước tưới cho gần 600 ha đất nông nghiệp của ba xã Duy Phú, Duy Tân, Duy Thu) và giúp dân xóa đói giảm nghèo.

Hơn 10 năm trước, tỉnh Quảng Nam có dự án bảo tồn, trồng cây dầu rái tại khu vực rừng giáp ranh giữa xã Duy Phú (huyện Duy Xuyên) và xã Quế Trung (huyện Nông Sơn), chỉ đạo địa phương giao cho từng gia đình bảo vệ, chăm sóc, nuôi dưỡng rừng dầu rái” – Ông Hùng nói.

Tận diệt

Hỗn chiến để tận diệt cây

- “Người xã Quế Trung lấy lý do, địa phương giao đất cho họ trồng cây keo nên có quyền phá. Người xã tôi (Duy Phú) ngăn chặn thì bị người Quế Trung dùng gậy gộc hành hung, có người phải nhập viện điều trị cả tuần” – Ông Nguyễn Phước Hùng – Bí thư Đảng ủy Xã Duy Phú (Duy Xuyên).

- “Năm 2008, em trai tôi là Đoàn Công Sơn trong lúc ngăn cản phá rừng thì bị dân Quế Trung tấn công gây thương tích. Trong những lần tiếp xúc cử tri, các hộ dân phản ánh thực trạng này và làm đơn kiến nghị lên cấp trên nhưng chưa thấy gì cả” – Ông Đoàn Công Khương.

Ông Văn Công Sáu - Chủ tịch Mặt trận Xã Duy Phú, dẫn  chúng tôi lên hai cánh rừng Đá Đen và Dầu Bà, mục sở thị những cánh rừng dầu rái tan hoang. Theo ghi nhận của chúng tôi, tại hai cánh rừng này, hàng chục cây dầu rái bị phạt ngang gốc, nhựa còn ứa. “Họ chặt cây quý chỉ để lấy gỗ đốt than”.

Ông Đoàn Công Khương than thở: “Rừng cây gia đình tui có gần 400 cây, giờ đây bị chặt hạ chỉ còn 40 cây”. Ông Khương hướng mắt về phía xa chỉ nhóm thanh niên khoảng năm người đang dùng cưa, rựa chặt phá cây. Phát giác có người, nhóm này bỏ trốn vào rừng sâu. Số phận vườn cây của ông Hồ Đình cũng chẳng khá hơn khi hơn 1.500 cây dầu rái trên 10 ha giờ chỉ còn 140 cây.

“Không chỉ đốn hạ, họ còn mang trâu lên kéo rừng về làm gỗ, hoặc đào hầm đốt than. Họ biện minh rằng đây là đất của xã Quế Trung nên mặc nhiên khai thác” – Ông Đình bức xúc. Theo ước tính của ông Văn Công Sáu - khoảng 3/2 diện tích trên 60 ha rừng dầu rái đã bị diệt.

Lãnh đạo cùng người dân xã Duy Phú cho hay, tàn phá rừng dầu rái là người xã Quế Trung, xã giáp ranh với xã Duy Phú. Theo ông Nguyễn Phước Hùng, rừng bị tàn phá xuất phát từ việc chia tách bản đồ địa giới hành chính tại hai xã  Duy Phú (Duy Xuyên) và Quế Trung (Quế Sơn cũ, nay là Nông Sơn) năm 1994 theo Chỉ thị 364 của Chính phủ.

Kết quả chia tách là một phần khu rừng dầu rái Đá Đen, Dầu Bà (khoảng 60-70.000 ha) mà 11 hộ dân Duy Phú đang khai thác bao đời nay thuộc phần đất của Quế Trung. Lợi dụng điều này, người Quế Trung kéo quân lên đốn cây.

Khi được hỏi về tình trạng trên, ông Đoàn Xuân Thanh, hạt trưởng hạt kiểm lâm huyện Nông Sơn, tỏ ra không hề hay biết. khi các PV cung cấp hình ảnh, ghi âm, ông Thanh ngay lập tức gọi điện cho kiểm lâm viên đi thực tế. Ông Thanh nói: “Chúng tôi ghi nhận thực tế này và sẽ sớm cho thành lập đoàn kiểm tra”.

Còn ông Nguyễn Kim Dũng - Chủ tịch UBND Huyện Quế Sơn cũng cho hay, sẽ sớm thành lập đoàn kiểm tra vấn đề này. “Dầu rái là cây quý, ai chặt cây thoát nghèo của bà con là có tội. Chúng tôi đã tuyên truyền nhiều nhưng vì đây là vùng giáp ranh giữa hai địa bàn nên rất khó quản lý”.  

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Xã hội

Mới - Nóng

Khám phá