Xây thủy điện Xayaburi: Lào mất nhiều hơn được

Xây thủy điện Xayaburi: Lào mất nhiều hơn được
TP - “Thủy điện Xayaburi nếu được xây trên dòng chính sông Mekong không giúp ích cho an ninh năng lượng khu vực này. Lợi ích thật sự mà Lào thu được không đáng kể” - nhiều nhà nghiên cứu nhận định như vậy.

> Thót tim
> Chưa thông qua dự án Xayaburi

Vị trí đập Xayaburi chắn ngang dòng Mekong (Nguồn: Bangkok Post)
Vị trí đập Xayaburi chắn ngang dòng Mekong (Nguồn: Bangkok Post).

“Lào hy vọng thủy điện dòng chính Mekong sẽ mang lại lợi ích về điện năng và thu nhập từ bán điện. Tuy nhiên, nếu phân tích kỹ thì lợi ích thật sự đối với chính phủ và nhân dân Lào là không lớn. Tổng thu nhập từ bán điện của 12 đập ở vùng hạ lưu vực khoảng 3 - 3,7 tỷ USD/năm, trong đó doanh thu đối với hai đập ở Campuchia là 30% (1,2 tỷ USD/năm) và đối với 10 đập ở Lào khoảng 70% (2,6 tỷ USD/năm)”, ông Đào Trọng Tứ, cố vấn của Mạng lưới Sông ngòi Việt Nam (VRN) phân tích.

"Không quốc gia nào trong Ủy hội sông Mekong (MRC) được lợi từ dự án đập thủy điện Xayaburi cũng như 11 bậc thang thủy điện còn lại. Trong khi đó, hệ lụy từ việc xây đập Xayaburi là quá rõ.

Ngoài vấn đề môi trường, hệ quả kéo theo là sự giải tán MRC vì gần như chẳng còn lý do gì để tổ chức này tồn tại. Một dòng sông quan trọng bậc nhất như sông Mekong (nếu bị chắn bởi Xayaburi, kéo theo 11 đập khác được xây) sẽ qua đời." - PGS-TS Hồ Uy Liêm, Phó Chủ tịch Thường trực Liên hiệp Các hội Khoa học & Kỹ thuật Việt Nam 

Lào sẽ phải di dời một số lượng lớn dân cư. Tính chung cho 10 đập ở Lào và hai đập ở Campuchia, 107.000 người sẽ phải di dời; 2 triệu người ở 47 huyện trong phạm vi các hồ thủy điện và ngay bên dưới các hồ sẽ bị ảnh hưởng trực tiếp. Lào sẽ đối mặt hàng loạt vấn đề xã hội khi những người có sinh kế phụ thuộc sông Mekong bị mất nguồn sống và di cư ra đô thị tìm việc làm.

Điều tra cho thấy, khoảng 80% dân số Lào phụ thuộc nguồn thủy sản sông Mekong. Lợi nhuận của các đập thủy điện ở Lào phụ thuộc thời tiết và chế độ vận hành của các đập Trung Quốc. Phần lớn điện từ các đập ở Lào được thiết kế để bán sang Thái Lan. Do đó, Lào sẽ phụ thuộc vào quốc gia mua điện.

Theo TS Lê Phát Quới, thành viên VRN, phần lớn điện sản xuất từ các đập này là để xuất khẩu, vì vậy phần lớn lợi ích đối với Lào cũng chỉ là lợi ích bằng tiền như các sự đầu tư khác.

Ngoài ra, sẽ có những thị trấn, làng mạc mới hình thành xung quanh các đập với đa số là người ngoại quốc, gây nhiều khó khăn trong quản lý kinh tế, xã hội, văn hóa của Lào trong tương lai.

Người thanh niên vùng Đồng Tháp Mười băn khoăn về nguồn thủy sản ở đây giảm đáng kể khi phù sa và dinh dưỡng do Mekong mang về ngày càng ít Ảnh: Quốc Dũng
Người thanh niên vùng Đồng Tháp Mười băn khoăn về nguồn thủy sản
ở đây giảm đáng kể khi phù sa và dinh dưỡng do Mekong mang về
ngày càng ít. Ảnh: Quốc Dũng.

Lợi ích khu vực: Nhỏ

Theo nghiên cứu của nhóm các nhà khoa học thuộc VRN về thủy điện Xayaburi và 11 bậc thang thủy điện dòng chính hạ lưu sông Mekong đối với Đồng bằng Sông Cửu Long, 12 đập này không giải quyết được gì trong vấn đề an ninh năng lượng cho khu vực Mekong. Nó chỉ đáp ứng 6 - 8%/năm nhu cầu của 4 nước Lào, Campuchia, Thái Lan và Việt Nam vào năm 2015, đúng bằng với sự tăng nhu cầu hằng năm trong giai đoạn 2015 - 2025.

Tổng lợi ích kinh tế của Thái Lan đối với 12 đập này chỉ khoảng 11 - 12%. Tổn thất về môi trường, phù sa, thủy sản đối với Thái Lan là nhãn tiền so với các đập lớn đang vận hành ở nước này đã gây ra những tổn thất tương tự.

Có đến 80% người Campuchia phụ thuộc vào cá sông Mekong làm nguồn protein. Nếu thay thế bằng thịt và đậu nành thì nước này cần diện tích chăn thả gia súc lên tới 14.000km2. Trong tổng doanh thu 3 - 3,7 tỷ USD/năm của 12 đập, Campuchia chỉ hưởng 26 - 31% trong 25 năm đầu vận hành, tương đương hơn 300 triệu USD/năm...

Cùng chuyên mục

Xe đầu kéo cháy ngùn ngụt trên quốc lộ 51

Xe đầu kéo cháy ngùn ngụt trên quốc lộ 51

TPO - Tối 16/11, UBND phường Phước Thái xác nhận trên địa bàn vừa xảy ra vụ cháy xe đầu kéo trên quốc lộ 51 vào chiều cùng ngày. Vụ cháy không gây thiệt hại về người, nguyên nhân đang được điều tra làm rõ.

Việt Nam - Chile nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược

Việt Nam - Chile nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược

TPO - Việt Nam và Chile đã quyết định nâng cấp quan hệ song phương lên Đối tác chiến lược, trong đó xác định những định hướng, mục tiêu, nguyên tắc và 6 trụ cột hợp tác chiến lược gồm: Chính trị, ngoại giao; Kinh tế, thương mại; Nông nghiệp; Khoa học - công nghệ; Giáo dục và văn hóa; Quốc phòng, an ninh.

Tổng thống Azerbaijan sắp thăm Việt Nam

Tổng thống Azerbaijan sắp thăm Việt Nam

TPO - Nhận lời mời của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và Phu nhân, Tổng thống Azerbaijan Ilham Aliyev và Phu nhân sẽ thăm chính thức Việt Nam từ ngày 20 - 21/11.

Lời cảm ơn!

Lời cảm ơn!

TPO - Ngày 16/11/2026, tại Hà Nội, Báo Tiền Phong kỷ niệm 73 năm ngày xuất bản số báo đầu tiên (16/11/1953 – 16/11/2026).

Chuyển nhầm 1,4 tỷ đồng vào tài khoản của người đã mất, làm thế nào để lấy lại?

Chuyển nhầm 1,4 tỷ đồng vào tài khoản của người đã mất, làm thế nào để lấy lại?

TPO - Chuyển nhầm 1,4 tỷ đồng vào tài khoản của người đã qua đời, anh Nguyễn Văn Tám (trú tại xã Đào Xá, tỉnh Phú Thọ) đến Công an xã Đào Xá trình báo trong tâm trạng lo lắng, hoang mang. Công an địa phương phối hợp xác minh, liên hệ gia đình chủ tài khoản và hướng dẫn những người thừa kế làm thủ tục hoàn trả.

Nắng nóng kéo dài, hàng trăm hecta dâu tây Sơn La thiệt hại

Nắng nóng kéo dài, hàng trăm hecta dâu tây Sơn La thiệt hại

TPO - Nắng nóng kéo dài bất thường khiến nhiều vườn dâu tây ở Sơn La thối thân, héo úa rồi chết rũ. Tại xã Mai Sơn, khoảng 40% trong tổng số 630 ha bị thiệt hại; nhiều hộ đã trồng dặm nhiều lần nhưng cây vẫn không hồi phục.

Hà Nội giữ lại cây xanh đặc trưng đã đi vào thi ca

Hà Nội giữ lại cây xanh đặc trưng đã đi vào thi ca

TPO - Chuyên gia cho biết, những cây nào đã đi vào thơ ca, gắn với ký ức đô thị thì vẫn nên giữ lại ở mức độ vừa phải để người dân cảm nhận được nét đặc trưng riêng, tránh việc phải đốn hạ hàng loạt gây phản ứng trong dư luận.