Dự án khai thác sắt Thạch Khê, Hà Tĩnh: Đề nghị đóng cửa mỏ

TP - Tại Hội thảo đánh giá và cân nhắc những vấn đề trước khi khai thác mỏ sắt Thạch Khê hôm qua, đại diện UBND tỉnh Hà Tĩnh tiếp tục nêu quan điểm dừng hẳn dự án mỏ sắt Thạch Khê chứ không phải tạm dừng như hiện nay. Quan điểm này nhận được sự đồng tình của nhiều nhà khoa học tại hội thảo.

Sau khi bóc đất tầng phủ, moong mỏ sắt Thạch Khê tiềm ẩn nhiều hiểm nguy. Năm 2010, có hai học sinh bị đuối nước tại mỏ sắt này. Ảnh: Minh Thùy
Sau khi bóc đất tầng phủ, moong mỏ sắt Thạch Khê tiềm ẩn nhiều hiểm nguy. Năm 2010, có hai học sinh bị đuối nước tại mỏ sắt này. Ảnh: Minh Thùy
Hàng loạt rủi ro chưa được đánh giá hết
Theo ông Đỗ Khoa Văn, Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Hà Tĩnh, đối chiếu tình hình thực tế, nhất là bài học từ sự cố Formosa, tỉnh Hà Tĩnh đã xem xét, cân nhắc kỹ lưỡng, tham khảo ý kiến các nhà khoa học, chuyên gia, từ đó đi đến quyết định đề nghị Bộ Chính trị, Chính phủ cho dừng dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê. “Chúng tôi đề nghị dừng hẳn chứ không phải tạm dừng”, ông Văn nhấn mạnh. 
Theo ông Văn, dự án đang gặp phải nhiều vấn đề như hiệu quả kinh tế, thị trường tiêu thụ quặng sắt, năng lực chủ đầu tư, phương thức vận chuyển quặng, công nghệ, kỹ thuật khai thác. Đặc biệt là những vấn đề môi trường, xả thải chưa được tính toán một cách khoa học, cẩn trọng và những tác động dân sinh của dự án.
Cụ thể, về công nghệ, kỹ thuật khai thác, Bộ TN&MT đã có văn bản khuyến cáo “sau 10 năm thực hiện, dự án đã phát sinh những vấn đề kỹ thuật- an toàn và môi trường khi thực hiện các hạng mục dự án, cần được giải quyết thấu đáo, khoa học và thận trọng”.
Về thị trường tiêu thụ quặng sắt, báo cáo của chủ đầu tư cho thấy một số doanh nghiệp trong nước đã ký thỏa thuận nguyên tắc mua 5,7 triệu tấn/năm. Tuy nhiên, mới có Tập đoàn Hòa Phát ký thỏa thuận nguyên tắc mua bán dài hạn với khối lượng giai đoạn 2017-2021 là 3 triệu tấn/năm, giai đoạn sau chưa có cam kết. Trong khi đó, các nhà khoa học cho biết, quặng sắt Hà Tĩnh có hàm lượng kẽm cao, các nhà máy luyện thép hiện nay ở Việt Nam chưa có lò cao xử lý được quặng sắt chứa kẽm cao như vậy. Từ đó đặt ra tính khả thi với cam kết tiêu thụ quặng của các đối tác.  Công ty Formosa cũng từng có văn bản nêu “hàm lượng kẽm trong quặng sắt cao hơn 10 lần quặng sắt thông thường đồng thời cao hơn 4,5 lần so với tiêu chuẩn của Công ty. Với công nghệ của công ty hiện nay thì không thể sử dụng loại quặng sắt này”.
Về hiệu quả kinh tế, theo UBND tỉnh Hà Tĩnh, nếu cập nhật, tính toán một cách đầy đủ thì vốn đầu tư sẽ tăng cao, chi phí đầu tư nhiều khả năng sẽ tăng gấp 1,5-2 lần so với tổng mức đã phê duyệt. Trong khi đó, về năng lực chủ đầu tư, từ khi triển khai tái cơ cấu đến nay các cổ đông của Công ty sắt Thạch Khê mới góp được 1.809 tỷ đồng, còn thiếu 224,137 tỷ đồng.
Đặc biệt theo ông Văn, hàng loạt các vấn đề, rủi ro khác có nguy cơ xảy ra nếu tiếp tục dự án, chẳng hạn như vấn đề đổ nước thải mỏ ra biển gây ô nhiễm môi trường, vấn đề tác động ảnh hưởng của việc xây dựng bãi thải ngoài biển, vấn đề đổ thải trên biển, cát bay, cát chảy và sạt lở bãi thải. Ngoài ra, khu vực khai thác mỏ sắt Thạch Khê nằm trong vùng có nguy cơ chịu ảnh hưởng của bão cấp 15, ở đây cũng từng xảy ra động đất 6 độ richter.
Dự án khai thác sắt Thạch Khê, Hà Tĩnh: Đề nghị đóng cửa mỏ - ảnh 1 Cổng xí nghiệp khai thác mỏ TIC ghỉ sét đóng im ỉm bên trong là hệ thống xe, máy nằm yên sau nhiều năm dự án dừng thi công. Ảnh: Minh Thùy
Vì thế, ông Văn cho biết, đề nghị dừng dự án sắt Thạch Khê có cơ sở đầy đủ về khoa học và thực tiễn. “Quan điểm tiến bộ ngày nay là bảo vệ môi trường ngang bằng với phát triển kinh tế, không đánh đổi môi trường bằng mọi giá. Từ góc nhìn, quan điểm nêu trên, tỉnh Hà Tĩnh kiến nghị dừng hẳn dự án này”, ông Văn nói.

Cần coi trọng quyết định của nhân dân Hà Tĩnh
 Chuyên gia Nguyễn Thành Sơn, nguyên Trưởng ban Chiến lược của Tập đoàn Than khoáng sản Việt Nam cho biết, ông hoàn toàn ủng hộ đề nghị của UBND tỉnh Hà Tĩnh. “Tôi đề nghị phải đóng cửa dự án chứ không phải tạm dừng”. Ông Sơn nêu 10 lý do để đóng cửa dự án, trong đó có lý do quan trọng là dự án không có khả năng cạnh tranh. “Tính riêng chi phí thoát nước tính trên một tấn quặng là 20 USD, trong khi giá quặng sắt nhập từ Brazil về đây là 50 USD”, ông Sơn nói. 
Ông Lê Công Lương thuộc Liên hiệp các hội KHKT Việt Nam chia sẻ, chúng tôi đưa nhiều đoàn đi tham quan, nghiên cứu, đánh giá dự án này. Một số vấn đề chúng tôi chất vấn, đại diện Công ty Cổ phần sắt Thạch Khê không trả lời được, ví dụ như nếu như vận tải đường bộ, một ngày hơn 100 chuyến xe 40 tấn thì tàn phá giao thông đến đâu. “Tôi hỏi chủ đầu tư, trong tính toán hiệu quả kinh tế các anh có đồng nào để xây dựng đường bộ và bảo dưỡng duy tu đường sá không? Chủ đầu tư trả lời chưa tính đến đồng thời nói đây là việc của Bộ Giao thông vận tải và địa phương. Điều không thể chấp nhận được”, ông Lương nói. Vị chuyên gia này kể thêm, có những chủ đầu tư gặp tôi, nhờ tôi vận động Liên hiệp hội có tiếng nói để dự án tiếp tục triển khai. 
Ông Lương cho biết, với góc độ cá nhân ông đề nghị dừng khai thác mỏ sắt Thạch Khê, xây dựng vùng này thành một vùng du lịch như Cửa Lò (Nghệ An). Đây là hướng phát triển hiệu quả hơn, bền vững hơn, dân Hà Tĩnh đỡ khổ hơn. 
Theo TS Nguyễn Thành Vạn, Trưởng ban tư vấn phản biện Tổng hội Địa chất Việt Nam, ý kiến nhân dân nơi có mỏ là quan trọng nhất. Mười năm qua, người dân địa phương từ rất tin tưởng đến mất niềm tin với dự án. TS Vạn cho rằng cần đóng cửa mỏ theo quy định của Luật khoáng sản, không tiến hành điều tra, đánh giá thêm cũng không tạm dừng một cách trung hòa như hiện nay. Nhiều chuyên gia khác cũng đồng tính với quan điểm tôn trọng ý kiến nhân dân địa phương, cần đóng cửa dự án thay vì tạm dừng.

 “Tỉnh Hà Tĩnh đã xem xét, cân nhắc kỹ lưỡng, tham khảo ý kiến các nhà khoa học, chuyên gia, từ đó đi đến quyết định đề nghị Bộ Chính trị, Chính phủ cho dừng dự án khai thác mỏ sắt Thạch Khê”. Ông Đỗ Khoa Văn, Giám đốc Sở KH&CN Hà Tĩnh 

Video đang được xem nhiều

Cùng chuyên mục

Xem thêm Khoa học

Mới - Nóng

Khám phá