Ngăn chặn đại dịch COVID-19 tiếp theo từ... dơi

Tìm ra manh mối truyền virus của dơi có thể ngăn chặn đại dịch COVID-19 tiếp theo.
Tìm ra manh mối truyền virus của dơi có thể ngăn chặn đại dịch COVID-19 tiếp theo.
TPO - Bốn nhà khoa học Brazil đã thức suốt nhiều đêm hồi tháng 11 vừa qua để đi bắt dơi cho nghiên cứu của mình nhằm tìm ra manh mối ngăn chặn đại dịch toàn cầu tiếp theo.

Chuyến đi vào ban đêm vào tháng 11 là một phần của dự án tại Viện Fiocruz của Brazil nhằm thu thập và nghiên cứu các loại virus có trong động vật hoang dã, bao gồm cả dơi, mà nhiều nhà khoa học tin rằng có liên quan đến sự bùng phát của đại dịch COVID-19.

Trong khi các nhà khoa học vẫn đang gỡ rối bí ẩn, hai giả thuyết hàng đầu cho rằng dơi có thể đã tiến hóa cái mà Banerjee gọi là “cơ chế sửa chữa ADN hiệu quả” hoặc cơ thể của chúng có thể điều chỉnh chặt chẽ các tác nhân gây viêm và không phản ứng quá mức với các bệnh nhiễm virus.

 Ông nói: “Việc chứng minh bí mật của hệ thống miễn dịch của dơi có thể giúp các nhà khoa học hiểu thêm về thời điểm dơi thải loại virus, cũng như cung cấp gợi ý cho các chiến lược điều trị y tế trong tương lai.”

Dơi và các động vật khác mang mầm bệnh không bẩm sinh gây nguy hiểm cho con người, trừ khi các điều kiện phù hợp cho sự kiện lan truyền.  Cara Brook, một nhà sinh thái học về bệnh tại Đại học California, Mỹ cho biết: “Virus phải thoát ra khỏi vật chủ để chúng ta bị lây nhiễm.”

Sự phá hủy và chia cắt môi trường sống ngày càng gia tăng trên toàn thế giới, đặc biệt là các khu vực đa dạng sinh học như rừng nhiệt đới , có nghĩa là  tỷ lệ tiếp xúc giữa động vật hoang dã và con người cao hơn, tạo ra nhiều cơ hội lan tỏa hơn.

Đó là lý do tại sao các nhà nghiên cứu Brazil chọn công viên Pedra Branca.  Là một trong những khu rừng lớn nhất thế giới trong khu vực đô thị, nó mang đến sự tương tác liên tục của các loài động vật hoang dã với hàng nghìn con người và động vật nuôi trong các cộng đồng xung quanh.  

Nghiên cứu dơi, mèo rừng, mèo nhà

Các nhà khoa học không chỉ nghiên cứu dơi mà còn cả các loài linh trưởng nhỏ, mèo rừng và mèo nhà trong những ngôi nhà có trường hợp COVID-19 được xác nhận.

Các nhà khoa học và chính phủ sẽ có cơ hội tốt hơn trong việc ngăn chặn các đợt bùng phát trong tương lai nếu họ có thông báo nhanh hơn về thời điểm và địa điểm chúng bắt đầu, Ian Mackay, một nhà virus học tại Đại học Queensland của Úc cho biết.

 Ông nói: “Giám sát liên tục, liên tục, không ngừng nghỉ,”.  Ông cũng gợi ý rằng các phòng thí nghiệm phát hiện virus có thể thường xuyên lấy mẫu nước thải hoặc vật liệu từ bệnh viện.”

Tại Ấn Độ, Sứ mệnh Quốc gia về Đa dạng Sinh học và Sức khỏe Con người đã được giải quyết từ năm 2018 và có thể sẽ được khởi động vào năm tới.  Abi Tamim Vanak, nhà khoa học bảo tồn tại Ashok Trust for Research in Ecology and Environment ở Bengaluru, nói rằng một phần cốt lõi của kế hoạch là thiết lập 25 điểm giám sát trọng điểm trên khắp đất nước ở cả nông thôn và thành thị.

 “Chúng sẽ là tuyến phòng thủ đầu tiên,” ông nói.

Trong số những nỗ lực đầy tham vọng nhất là Dự án Virome Toàn cầu, nhằm mục đích phát hiện 500.000 loại virus mới trong vòng 10 năm.

 Cơ quan Phát triển Quốc tế Mỹ gần đây đã công bố khởi động dự án STOP Spillover trị giá 100 triệu đô la, một nỗ lực do các nhà khoa học tại Đại học Tufts và bao gồm các đối tác toàn cầu dẫn đầu để nghiên cứu các bệnh lây truyền từ động vật sang châu Phi và châu Á.

 Các nhà khoa học cho biết, coi dơi là kẻ thù, phỉ báng chúng, ném đá hoặc cố gắng thiêu rụi chúng khỏi hang động là lợi bất cập hại.

Một cuộc điều tra của Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Mỹ và các cơ quan y tế Uganda cho thấy, sau khi cố gắng tiêu diệt những con dơi khỏi một hang động ở Uganda, những con dơi còn lại có mức độ nhiễm virus Marburg cao hơn.  Điều này dẫn đến đợt bùng phát dịch sốt xuất huyết Marburg nghiêm trọng nhất ở Uganda, do virus gây ra, vào năm 2012.

 Vikram Misra, một nhà virus học tại Đại học Saskatchewan ở Canada, cho biết: “Căng thẳng là một yếu tố rất lớn làm đảo lộn sự cân bằng tự nhiên mà dơi có với virus của chúng - bạn càng căng thẳng thì dơi càng thải ra nhiều virus hơn.

Dơi cũng đóng những vai trò quan trọng trong hệ sinh thái. Chúng tiêu diệt côn trùng như muỗi, thụ phấn cho cây như cây thùa và phân tán hạt giống.

Kristen Lear, một nhà sinh thái học tại Bat Conservational International, cho biết: “Chúng ta thực sự cần dơi trong tự nhiên để tiêu diệt  côn trùng phá hoại thu hoạch bông, ngô và hồ đào.”

 Frank nói, cách tiếp cận tốt hơn để giảm thiểu nguy cơ dịch bệnh chỉ đơn giản là giảm thiểu sự tiếp xúc giữa dơi hoang dã với người và gia súc.

 Bà gợi ý rằng nghiên cứu về thời điểm dơi di cư và khi đàn con mới được sinh ra, có thể đưa ra quyết định về thời điểm mọi người nên tránh những khu vực nhất định hoặc nhốt gia súc của họ lại.

 Ở Bắc Mỹ, một số nhà khoa học ủng hộ việc hạn chế công chúng tiếp cận các hang động nơi dơi trú ngụ.

Có lẽ yếu tố quan trọng nhất khiến dơi tiếp xúc thường xuyên hơn với người và vật nuôi là môi trường sống bị phá hủy, buộc dơi phải tìm kiếm các bãi kiếm ăn và làm ổ mới.

Một chuỗi sự kiện tương tự cũng diễn ra ở Bangladesh, khi sự tàn phá môi trường sống đã đẩy dơi ăn quả vào các thành phố, nơi chúng lây lan virus Nipah, gây viêm não nặng ở người, bằng cách liếm nhựa cây chà là từ thùng thu gom.

 Để có khả năng đảo ngược sự di chuyển của loài dơi, Plowright của Đại học Bang Montana và các đồng nghiệp có trụ sở tại Úc đang nghiên cứu khôi phục môi trường sống ban đầu của loài dơi.

Cô nói: “Mọi thành phố ở Úc đều có nhiều dơi ăn quả bị mất môi trường sống mùa đông. Ý tưởng là trồng những khu rừng mới và đảm bảo chúng cách xa những nơi có động vật và con người trong nhà”.

Giảm tiếp xúc giữa người và động vật hoang dã

 Cho dù mục tiêu là hạn chế sự lây lan của các bệnh truyền nhiễm từ động vật đã biết hay để giảm nguy cơ các bệnh mới xuất hiện như đại dịch, chiến lược đều giống nhau: Giảm tiếp xúc giữa người và động vật hoang dã.

 Ricardo Moratelli, điều phối viên của dự án Fiocruz ở Brazil, cho biết: “Trong lịch sử COVID-19, dơi là nạn nhân nhiều hơn là thủ phạm. Dơi là nơi trú ngụ của một số lượng lớn ký sinh trùng, và chúng đối phó tốt với những ký sinh trùng này.  Vấn đề là khi nào con người tiếp xúc với chúng".

Ngăn chặn đại dịch COVID-19 tiếp theo từ... dơi ảnh 1

Hơn 4.800 thẻ BHYT hỏng, mất được cấp lại trên Cổng dịch vụ công Quốc gia

BHXH Việt Nam cho biết đến nay đã tiếp nhận, giải quyết cấp lại 2.277 thẻ BHYT do hỏng, mất và thực hiện gia hạn thẻ BHYT theo hộ gia đình cho 2.533 trường hợp trên Cổng dịch vụ công Quốc gia.

Ngăn chặn đại dịch COVID-19 tiếp theo từ... dơi ảnh 2

Ngứa những vị trí này cực kỳ nguy hiểm, có thể là dấu hiệu cảnh báo ung thư

Khi các bộ phận cơ thể bị ngứa hoặc có những thay đổi bất thường về hình dạng, màu sắc, kết cấu… có thể là dấu hiệu sớm cảnh báo bệnh nguy hiểm, thậm chí là ung thư.

Ngăn chặn đại dịch COVID-19 tiếp theo từ... dơi ảnh 3

Thông tin mới về bệnh nhân COVID-19 ở Việt Nam, nhiều nước ca mắc và tử vong tăng 'khủng''

Theo báo cáo của Tiểu ban Điều trị Ban chỉ đạo Quốc gia phòng, chống dịch COVID-19 có 5 bệnh nhân được công bố khỏi bệnh là BN1327-BN1331-BN1342-BN1295-BN1325. Trên thế giới, nhiều khu vực đang trải qua một mùa Đông khắc nghiệt trong khi dịch bệnh vẫn diễn biến phức tạp với số ca mắc mới gia tăng không ngừng.

Ngăn chặn đại dịch COVID-19 tiếp theo từ... dơi ảnh 4

Mắc nhiều bệnh thuộc 'top tử thần' nếu thường xuyên thức khuya, ngủ muộn

Thức khuya đã là một thói quen gây hại sức khỏe, và nếu thường xuyên thức quá 11 giờ thì bạn có thể gặp phải những hậu quả ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe.

Ngăn chặn đại dịch COVID-19 tiếp theo từ... dơi ảnh 5

Dịch COVID -19 diễn biến phức tạp ‘đe doạ’ nhiều nước, Việt Nam tăng thêm người cách ly

Diễn biến dịch bệnh đáng lo ngại xuất hiện trở lại ở một số khu vực của thế giới, sau khi hàng loạt quốc gia đối mặt với sự bùng phát đợt dịch mới. Việt Nam tăng thêm gần 200 người đi cách ly so với một ngày trước đó.

Ngăn chặn đại dịch COVID-19 tiếp theo từ... dơi ảnh 6

Biến động mạnh số người cách ly, theo dõi đặc biệt sức khỏe TNV tiêm vắc xin COVID-19

Tổng số người tiếp xúc gần và nhập cảnh từ vùng dịch đang cách ly là 20.743 người, giảm gần 800 người so với một ngày trước đó. TS Nguyễn Ngô Quang, Phó cục trưởng Khoa học Công nghệ và Đào tạo (Bộ Y tế) - Chánh Văn phòng Chương trình Quốc gia nghiên cứu phát triển vắc xin cho biết, tình nguyện viên tiêm vắc xin ngừa COVID-19 sẽ được theo dõi đặc biệt trong suốt 72 giờ đầu tiên.

Cùng chuyên mục

Điều gì làm nên thương hiệu 120 năm của Bệnh viện Việt Đức?

Điều gì làm nên thương hiệu 120 năm của Bệnh viện Việt Đức?

TPO - Ngày 20/11, tại Hà Nội, Bệnh viện Hữu nghị Việt Đức tổ chức Lễ kỷ niệm 120 năm thành lập. Nhân dịp này, bệnh viện vinh dự đón nhận Huân chương Lao động hạng Nhất vì thành tích xuất sắc đột xuất trong thực hiện các ca ghép đa tạng phức tạp, góp phần vào sự nghiệp bảo vệ, chăm sóc sức khỏe nhân dân.

Siết quản lý điểm bán thuốc lá: Chặn nguồn cung, bảo vệ giới trẻ

Siết quản lý điểm bán thuốc lá: Chặn nguồn cung, bảo vệ giới trẻ

TPO - Trong bối cảnh Quốc hội xem xét sửa đổi Luật Phòng, chống tác hại của thuốc lá, việc duy trì cấp phép bán buôn, bán lẻ thuốc lá được xem là công cụ quan trọng nhằm kiểm soát nguồn cung, hạn chế khả năng tiếp cận của thanh thiếu niên và nâng cao hiệu quả thực thi pháp luật. Kinh nghiệm quốc tế và thực trạng tại Việt Nam cho thấy, nếu thiếu cơ chế quản lý chặt chẽ các điểm bán, mục tiêu giảm tiêu thụ thuốc lá sẽ gặp nhiều thách thức.

Cư dân Vinhomes Riverside: “Chăm sóc cư dân, Vinhomes số 2 thì không ai số 1”

Cư dân Vinhomes Riverside: “Chăm sóc cư dân, Vinhomes số 2 thì không ai số 1”

Không còn phải di chuyển xa hay chờ đợi mệt mỏi mỗi lần khám chữa bệnh, cư dân Vinhomes Riverside nay có thể tiếp cận dịch vụ y tế chuẩn quốc tế chỉ cách nhà vài phút đi bộ. Sự hiện diện của Bệnh viện Đa khoa Quốc tế Vinmec Riverside không chỉ bổ sung tiện ích thiết thực, mà còn hoàn thiện chuẩn sống tiện nghi, an nhàn cho cộng đồng cư dân đa thế hệ phía Đông Thủ đô.

AIA Việt Nam tiếp tục hỗ trợ bệnh nhân ung thư, khám sàng lọc miễn phí

AIA Việt Nam tiếp tục hỗ trợ bệnh nhân ung thư, khám sàng lọc miễn phí

Ngày 18 tháng 11 năm 2026, AIA Việt Nam phối hợp với Quỹ Hỗ trợ bệnh nhân ung thư - Ngày mai tươi sáng và Bệnh viện K triển khai chương trình “Hành trình Niềm Tin – AIA Hope Journey” tại Hà Nội, trao 150 triệu đồng hỗ trợ 30 bệnh nhân ung thư có hoàn cảnh khó khăn và tổ chức khám, tư vấn, sàng lọc ung thư miễn phí cho 250 người dân.

Đột quỵ đang tấn công người trẻ

Có nên uống An Cung chữa đột quỵ?

TPO - Hiện nay, chưa có bằng chứng khoa học đủ tin cậy chứng minh An Cung có hiệu quả trong dự phòng hoặc điều trị đột quỵ. Đột quỵ có hai thể chính: nhồi máu não, chiếm khoảng 80%, và xuất huyết não, chiếm khoảng 20%. Hai thể bệnh này có hướng điều trị khác nhau. Nếu người bệnh bị xuất huyết não nhưng gia đình tự ý cho uống sản phẩm được quảng cáo có tác dụng làm tan máu đông, tình trạng có thể trở nên nguy hiểm hơn.

Hàng triệu người đối mặt nguy cơ biến chứng vì căn bệnh diễn tiến âm thầm

Hàng triệu người đối mặt nguy cơ biến chứng vì căn bệnh diễn tiến âm thầm

TPO - Đái tháo đường type 2 thường diễn tiến âm thầm, không có triệu chứng rõ ràng trong thời gian dài. Khi được phát hiện, bệnh có thể đã gây tổn thương tim, thận, mắt và hệ thần kinh, khiến việc điều trị trở nên phức tạp. Đây là lý do các chuyên gia khuyến cáo người dân chủ động tầm soát, phát hiện bệnh từ sớm.

Vĩnh Long đã khám sức khỏe định kỳ, sàng lọc miễn phí cho 99,99% dân số. Tỉnh yêu cầu tiếp tục rà soát, chăm sóc liên tục và không để ai bị bỏ lại phía sau.

Khám sức khỏe toàn dân: Kết thúc chiến dịch không phải kết thúc nhiệm vụ

TPO - Dù đạt những kết quả nổi bật trong công tác khám sức khỏe định kỳ, khám sàng lọc miễn phí cho người dân, lãnh đạo UBND tỉnh Vĩnh Long yêu cầu, không xem việc kết thúc chiến dịch là kết thúc nhiệm vụ. Sau hoạt động, phải chuyển kết quả khám thành hoạt động quản lý, chăm sóc sức khỏe thường xuyên, hoạt động thường niên.

Ngày 20/11 đặc biệt của 100 thầy cô đang chiến đấu với ung thư

Ngày 20/11 đặc biệt của 100 thầy cô đang chiến đấu với ung thư

TPO - Ngày 20/11 vốn là dịp đặc biệt đối với mỗi người làm nghề giáo. Nhưng với nhiều giáo viên đang điều trị tại Bệnh viện K, mùa tri ân năm nay đến trong một hoàn cảnh khác. Thay vì đứng trên bục giảng, họ đang phải từng ngày đối diện với bệnh tật, trải qua những đợt điều trị kéo dài và mong mỏi một ngày được trở về với công việc, gia đình.

Người dân phía Nam nay có thể tiếp cận công nghệ CT lượng tử ngay tại bệnh viện công

Người dân phía Nam nay có thể tiếp cận công nghệ CT lượng tử ngay tại bệnh viện công

Ngày 18/11/2026, Bệnh viện Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh chính thức đưa vào vận hành hệ thống chụp cắt lớp vi tính lượng tử (Photon-counting CT) do Siemens Healthineers cung cấp. Đây là lần đầu tiên công nghệ này được triển khai tại một bệnh viện công lập ở khu vực phía Nam, đánh dấu bước tiến mới trong việc đưa các công nghệ chẩn đoán hình ảnh tiên tiến đến gần hơn với người dân Việt Nam.

Từng được tiên lượng “chỉ còn 6 tháng”, nữ bệnh nhân chiến thắng ung thư tạng đặc nhờ liệu pháp tế bào gốc

Từng được tiên lượng “chỉ còn 6 tháng”, nữ bệnh nhân chiến thắng ung thư tạng đặc nhờ liệu pháp tế bào gốc

Năm 2015, bà Nguyễn Thị Chi Mai (Hà Nội) được các bác sĩ Nhật Bản tiên lượng chỉ còn sống không quá 6 tháng do ung thư tái phát, di căn. Quyết định trở về điều trị tại Vinmec bằng phác đồ kết hợp hóa trị và liệu pháp tế bào miễn dịch tự thân đã mở ra bước ngoặt cho cuộc đời bà.