Chuyên gia quốc tế khuyến cáo xử lý thủy ngân vụ cháy Rạng Đông

Giới chức cần lập bản đồ thủy ngân tích tụ, do quá trình trở nên độc hại của kim loại này có thể mất vài tháng hoặc vài năm, theo giáo sư Ba Lan Pacyna.

Đám cháy tại nhà kho của Công ty Rạng Đông ở Hà Nội hôm 28/8. Ảnh: Ngọc Thành.
Đám cháy tại nhà kho của Công ty Rạng Đông ở Hà Nội hôm 28/8. Ảnh: Ngọc Thành.

"Thủy ngân là một kim loại độc hại với môi trường và sức khỏe con người. Bất kỳ sự phát tán nào cũng là không mong muốn. Vì thế, khi có sự cố xảy ra thì nên cảnh giác", giáo sư Jozef Pacyna, Đại học Khoa học và công nghệ AGH, Ba Lan, nói với VnExpress về vụ cháy kho của Công ty cổ phần Bóng đèn phích nước Rạng Đông hôm 28/8. 

Đang giữ vai trò chủ trì của Hội thảo Quốc tế về Ô nhiễm Thủy ngân lần thứ 14 kéo dài đến 13/9 tại Ba Lan, Pacyna rất quan tâm đến thông tin vụ cháy đã làm phát thán lượng thủy ngân ước tính lên đến hơn 27 kg. Bộ Tài nguyên và môi trường Việt Nam hôm 4/9 công bố không khí phía trước và trong khu nhà kho bị cháy có giá trị thủy ngân cao, vượt ngưỡng khuyến cáo của WHO 10-30 lần.

Ước tính phạm vi phát tán tối đa của khói thải khoảng 1,5 km, phạm vi ô nhiễm khoảng 200 m tính từ tường rào của nhà kho và theo hướng gió có thể ảnh hưởng đến khoảng cách 500 m. Lãnh đạo Công ty Rạng Đông thừa nhận toàn bộ 480.000 bóng đèn huỳnh quang bị cháy có sử dụng thuỷ ngân lỏng có độc tính cao hơn viên Amalgam. 

Đánh giá về mức độ nguy hại của sự cố, giáo sư Pacyna khẳng định 27 kg thủy ngân là rất lớn nhưng nó chưa có tác động ngay lập tức đến sức khỏe con người

Ông phân tích, thủy ngân phát ra sau vụ cháy ở Công ty Rạng Đông là dạng vô cơ. Trong khi đó kim loại chỉ độc hại khi nó ở dạng hữu cơ, độc hơn 10.000 lần so với thủy ngân ở dạng vô cơ. Thủy ngân vô cơ trở nên độc hại sau quá trình methy hóa, là quá trình chuyển đổi diễn ra trong môi trường nước hoặc bị hòa tan vào đất, nhiễm vào nguồn thực phẩm như cá, hải sản. Sau khi tích tụ trong không gian, thủy ngân sẽ rơi xuống mặt đất hoặc mặt nước và trở nên nghiêm trọng.

"Lượng thủy ngân phát tán sau vụ cháy ở Công ty Rạng Đông không gây nguy hại ngay lập tức khi nó ở trong không khí, vì quá trình nó trở nên độc hại với con người có thể mất đến vài tháng hoặc vài năm", Pacyna nói.

Ý kiến này của Pacyna cũng nhận được sự đồng tình của một số nhà khoa học đang tham gia hội thảo quốc tế về thủy ngân tại Ba Lan, khi ông trao đổi với họ.

Về phạm vi ảnh hưởng của sự cố, giáo sư Pacyna cho biết 27 kg thủy ngân chắc chắn bị phát tán trong không khí và có thể đi xa khỏi nguồn là nhà kho của Công ty Rạng Đông. Lượng thủy ngân tích tụ trong không khí phụ thuộc vào khối lượng phát ra của nó, hướng gió, lượng mưa. 

Việc cần phải làm hiện nay, theo giáo sư Pacyna là Việt Nam thực hiện giám sát độ tập trung và độ tích tụ thủy ngân trong không khí.

"Các bạn nên có một bản đồ về mức độ tích tụ thủy ngân sau đám cháy và sẽ có bức tranh về lượng người có thể bị ảnh hưởng", ông nói. 

Sau khi xác định được nơi tập trung nhiều thủy ngân, cần lấy mẫu tóc của người dân trong khu vực để kiểm tra. Thủy ngân có thể đi vào máu, vào cơ thể con người và thể hiện mức độ ô nhiễm qua mẫu tóc. Pacyna cho hay thực phẩm là con đường chính mà thủy ngân có thể nhiễm vào cơ thể người. 

Pacyna khẳng định các nhà khoa học Việt Nam hoàn toàn có thể ước tính được mức độ ô nhiễm thủy ngân trong không gian bằng việc sử dụng mô hình đo độ phân tán, là mô hình phổ biến trên thế giới. Qua trao đổi với các đồng nghiệp Na Uy, ông biết rằng Na Uy và Việt Nam đã có một số dự án hợp tác về lĩnh vực kiểm soát thủy ngân. 

Đặc biệt lưu ý đến dữ liệu "điểm quan trắc cách cống xả Công ty Rạng Đông 1 km có 12 trong 13 mẫu trầm tích và bùn đáy hàm lượng thuỷ ngân vượt quy chuẩn 6,1 lần" do Bộ Tài nguyên và môi trường Việt Nam công bố hôm 4/9, ông Pacyna cho biết lượng thủy ngân vượt 6,1 lần cho phép là kết quả của sự tích trữ trong một thời gian dài. 

Ông lý giải không thể có việc thủy ngân có trong trong trầm tích và bùn đáy chỉ vài ngày sau khi xảy ra vụ cháy của Công ty Rạng Đông. Kim loại này cần đi qua mặt nước rồi mới đến các lớp bên dưới. Ông cho rằng dữ liệu đó cho thấy khu vực bị nhiễm thủy ngân từ nhiều năm nay, có thể là do kim loại này bị rò rỉ, được gọi là "sự phát tán mang tính lịch sử". 

Theo Pacyna, vụ cháy ở Công ty Rạng Đông dẫn tới một vấn đề là việc rò rỉ thủy ngân chưa từng được điều tra và nó cần được thực hiện. 

"Đó là vấn đề rất nghiêm trọng, đòi hỏi sự chú ý và phản ứng của giới chức Việt Nam", ông nói.

Sở TN&MT Hà Nội không ‘bắt’ được thủy ngân trong không khí sau vụ cháy Rạng Đông

Theo thông báo mới nhất của chi cục Bảo vệ môi trường (Sở TN&MT Hà Nội), kết quả quan trắc không khí trong các ngày 9 - 11/9 quanh khu vực nhà xưởng bị cháy của Cty Rạng Đông không phát hiện thủy ngân.

Sau vụ cháy, công ty Rạng Đông sẽ di dời về đâu?

Lãnh đạo công ty CP Bóng đèn phích nước Rạng Đông thông tin, đại hội cổ đông của công ty hồi tháng 5/2019 đã phê chuẩn kinh phí, kế hoạch di dời nhà máy sang Bắc Ninh, hoàn thành tiến độ vào năm 2022.

Cảnh tan hoang đổ nát bên trong nhà máy Rạng Đông sau nửa tháng xảy ra vụ cháy

Hiện trường tan hoang bên trong công ty cổ phần bóng đèn, phích nước Rạng Đông (quận Thanh Xuân, Hà Nội) sau khoảng 2 tuần xảy ra vụ cháy được PV Tiền Phong ghi nhận vào sáng nay, 12/9.

Bộ đội Hóa học vào hiện trường, tiến hành khử độc ở nhà máy Rạng Đông

Khoảng 9h40 hôm nay (12/9), lực lượng của Binh chủng Hóa học tiến vào khu vực nhà kho bị cháy của công ty cổ phần bóng đèn, phích nước Rạng Đông (quận Thanh Xuân, Hà Nội), bắt đầu dọn dẹp hiện trường để chuẩn bị cho công tác tiêu độc.

Bộ trưởng Môi trường nói gì về chất lượng không khí khu Rạng Đông?

Bộ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Trần Hồng Hà cho biết, ông đang sống gần vùng bán kính 500m và có thể hoàn toàn yên tâm về chất lượng không khí sau sự cố cháy Công ty Cổ phần bóng đèn phích nước Rạng Đông.

Binh chủng Hóa học tiến hành tẩy độc tại Công ty Rạng Đông

Sáng nay (12/9) sau 2 lần thông báo tạm hoãn, Binh chủng Hóa học cùng một số đơn vị phối hợp đã chính thức triển khai lực lượng tiêu tẩy, xử lý môi trường tại khu vực xảy ra vụ cháy ngày 28/8 ở Công ty cổ phần bóng đèn, phích nước Rạng Đông (quận Thanh Xuân, Hà Nội).

Vụ cháy nhà máy Rạng Đông: Khẳng định an toàn sao phải tẩy độc!

Trao đổi với phóng viên, nhiều người dân quanh khu vực vụ cháy nhà xưởng Cty Bóng đèn, phích nước Rạng Đông (Thanh Xuân, Hà Nội) cho biết, sau vụ cháy, họ phải di tản vì lo sợ ảnh hưởng tới sức khỏe, bức xúc vì chưa có kết quả mức độ ô nhiễm nên có nhà mà không dám về...

Sau vụ cháy Cty Rạng Đông: Dân bức xúc vì có nhà mà không dám về

Trao đổi với phóng viên, nhiều người dân quanh khu vực vụ cháy nhà xưởng Cty Bóng đèn phích nước Rạng Đông cho biết, sau vụ cháy, họ phải di tản, có nhà mà không dám về.

Bộ TN&MT nói gì việc thay đổi thông báo quan trắc Cty Rạng Đông trên website?

Trao đổi với phóng viên sáng 11/9, đại diện lãnh đạo Tổng cục Môi trường (Bộ TN&MT) xác nhận có thay đổi một số câu chữ trong thông tin kết quả quan trắc chất lượng môi trường sau vụ cháy nhà xưởng Cty Rạng Đông, nhưng khẳng định, chịu trách nhiệm về số liệu trước đó đã công bố.

Hà Nội đã hành động chậm trễ vụ cháy Công ty Rạng Đông

Theo chuyên gia hóa chất Đỗ Thanh Bái, Giám đốc Trung tâm Bảo vệ môi trường và an toàn hóa chất (Hội Hóa học Việt Nam), sự cố cháy Công ty cổ phần bóng đèn phích nước Rạng Đông, ngay từ đầu, phải được nhìn nhận là sự cố môi trường do phát tán hóa chất. Gần một tuần sau sự cố mới triển khai các giải pháp xử lý là chậm trễ.

Theo VnExpress

Cùng chuyên mục

Xem thêm Xã hội

Mới - Nóng

Khám phá